Arytmia nadkomorowa

Czym jest arytmia nadkomorowa

Arytmia nadkomorowa, często określana skrótem SVT (od angielskiego supraventricular tachycardia), to stan, w którym serce bije szybciej niż normalnie1. Normalnie serce człowieka bije od 60 do 100 razy na minutę. U osób z arytmią nadkomorową serce może przekraczać tę częstość2.

Arytmia nadkomorowa odnosi się do grupy szybkich zaburzeń rytmu serca, które rozpoczynają się w lub powyżej węzła przedsionkowo-komorowego, czyli obszaru serca odpowiedzialnego za przekazywanie sygnałów elektrycznych między górną a dolną częścią serca3. Większość, choć nie wszystkie, arytmie nadkomorowe zaczynają się w przedsionkach, czyli górnych komorach serca4.

Gdy serce bije zbyt szybko w spoczynku, utrudnia to wysyłanie wystarczającej ilości krwi do organizmu. Epizody mogą trwać od kilku sekund do kilku godzin5. Kiedy serce bije zbyt szybko, nie ma wystarczająco dużo czasu, aby komory serca napełniły się krwią, zanim się skurczą5.

Rodzaje arytmii nadkomorowej

Arytmia nadkomorowa obejmuje kilka różnych typów zaburzeń rytmu serca5. Każdy z nich ma nieco inne cechy i przyczyny powstania.

Najczęstsze rodzaje arytmii nadkomorowej to:

• Przedwczesne skurcze przedsionkowe (PACs) - dodatkowe uderzenia serca, które mogą wydawać się jak pominięte lub trzepoczące bicia
• Napadowa tachykardia nadkomorowa (PSVT) - nagłe epizody przyspieszonego rytmu serca
• Tachykardia z dodatkowych dróg przewodzenia, w tym zespół Wolffa-Parkinsona-White'a (WPW)
• Węzłowa tachykardia nawrotna przedsionkowo-komorowa (AVNRT) - najczęstsza forma arytmii nadkomorowej u dorosłych
• Tachykardia przedsionkowa - szybki rytm rozpoczynający się w przedsionkach
• Migotanie przedsionków - nieregularne, często bardzo szybkie bicie serca
• Trzepotanie przedsionków - regularny, ale szybki rytm przedsionków5

Spośród wszystkich typów, migotanie przedsionków jest najczęstszą arytmią sercową, z którą spotykają się lekarze rodzinni. To zaburzenie rytmu dotyka od 3 do 5 procent pacjentów powyżej 60. roku życia i staje się coraz bardziej powszechne wraz z wiekiem6.

Objawy

Objawy arytmii nadkomorowej nie dotykają wszystkich ludzi przez cały czas. Można przejść tygodnie bez żadnych problemów. Gdy objawy się pojawiają, mogą trwać od kilku minut do kilku dni2.

Niektóre osoby w ogóle nie odczuwają objawów arytmii nadkomorowej. Jednak niezależnie od tego, czy zdają sobie z tego sprawę, czy nie, ich serce bije ponad 100 razy na minutę w spoczynku5.

Najczęstsze objawy arytmii nadkomorowej obejmują:

• Duszność
• Uczucie zawrotów głowy
• Uczucie trzepotania w klatce piersiowej
• Przyspieszone bicie serca
• Pocenie się bez wysiłku
• Omdlenia
• Uczucie pulsowania w szyi2

Inne objawy mogą obejmować ból w klatce piersiowej, uczucie zmęczenia i zawroty głowy5. Jeśli pojawiają się objawy, można odczuwać, że coś nie jest w porządku w klatce piersiowej. Chociaż może to być trudne, zwracanie uwagi na szczegóły tego, co się odczuwa, może pomóc lekarzowi w postawieniu diagnozy5.

Przyczyny i czynniki ryzyka

W wielu przypadkach arytmii nadkomorowej istnieje czynnik wyzwalający, który wywołuje objawy. Niektóre z powszechnych czynników wyzwalających to2:

• Stres
• Brak snu
• Aktywność fizyczna
• Zbyt duża ilość kofeiny
• Używanie niektórych leków lub narkotyków
• Picie zbyt dużej ilości alkoholu
• Palenie tytoniu
• Choroby serca, płuc lub tarczycy
• Operacja chirurgiczna
• Ciąża
• Niewydolność serca lub inne schorzenia serca2

Ogólnie rzecz biorąc, arytmia nadkomorowa najczęściej występuje u niemowląt i dzieci. Zwykle zdarza się dwa razy częściej u kobiet, zwłaszcza u kobiet w ciąży. Istnieją jednak pewne rodzaje arytmii nadkomorowej, które dotykają głównie osoby w średnim wieku, prawdopodobnie ze względu na większe ryzyko innych problemów z sercem2.

Diagnoza

Aby potwierdzić arytmię nadkomorową, lekarz może przeprowadzić kilka badań. Jednym z najważniejszych testów diagnostycznych jest elektrokardiogram (EKG), który mierzy aktywność elektryczną serca i może wykryć nieprawidłowe rytmy5.

Inne badania, które mogą być stosowane do diagnozy arytmii nadkomorowej, obejmują:

• Holter monitor - przenośne urządzenie, które rejestruje rytm serca przez 24 godziny lub dłużej
• Monitor zdarzeń - urządzenie, które pacjent włącza, gdy odczuwa objawy
• Badanie elektrofizjologiczne - szczegółowe badanie układu elektrycznego serca
• Echokardiogram - ultrasonografia serca, która pokazuje jego strukturę i funkcję5

Lekarz może również przeprowadzić badanie fizykalne i zadać pytania o historię medyczną pacjenta oraz objawy, które odczuwa2.

Metody leczenia

Leczenie arytmii nadkomorowej zależy od rodzaju i nasilenia zaburzenia. Niektóre osoby mogą nie potrzebować leczenia, jeśli objawy są łagodne lub rzadkie. Jednak dla innych leczenie jest konieczne, aby kontrolować objawy i zapobiegać powikłaniom5.

Główne metody leczenia arytmii nadkomorowej obejmują:

Leczenie farmakologiczne - Leki mogą być stosowane do kontrolowania rytmu serca lub spowalniania częstości akcji serca. Do najczęściej stosowanych leków należą beta-blokery, blokery kanału wapniowego i leki przeciwarytmiczne7. W nagłych przypadkach może być podawany adenozynę, który pomaga przerwać nieprawidłowy rytm6.

Kardiowersja elektryczna - To procedura, w której kontrolowany impuls elektryczny jest używany do przywrócenia normalnego rytmu serca. Jest szczególnie skuteczna u pacjentów z migotaniem przedsionków o niedawnym początku i znacznie obniżonym rzutem serca6.

Ablacja cewnikowa - To mało inwazyjna procedura, w której celuje się i niszczy nieprawidłową tkankę powodującą arytmię. Staje się coraz bardziej popularną opcją leczenia, gdy początkowe leki są nieskuteczne6.

Wszczepiane urządzenia - W niektórych przypadkach mogą być konieczne rozruszniki serca lub defibrylatory, które monitorują i korygują nieprawidłowe rytmy serca8.

U pacjentów z migotaniem przedsionków trwającym dłużej niż dwa dni lub przez nieznany okres, przed podjęciem próby kardiowersji elektrycznej zaleca się ocenę obecności zakrzepów w przedsionkach. Jeśli wykryje się zakrzepy za pomocą echokardiografii przezprzełykowej, zaleca się antykoagulację warfaryną przez co najmniej 21 dni6.

Zmiany stylu życia

Zmiany w stylu życia mogą odegrać kluczową rolę w zarządzaniu arytmią nadkomorową. Chociaż nie zawsze wyeliminują one problem, mogą znacznie zmniejszyć częstość i nasilenie epizodów9.

Identyfikacja i unikanie czynników wyzwalających - Zwracanie uwagi na to, co wywołuje epizody arytmii, jest kluczowe. Jeśli kofeina, alkohol lub stres powodują objawy, ograniczenie lub wyeliminowanie tych czynników może pomóc. Na przykład, zamiana napojów kofeinowych na herbaty ziołowe może zmniejszyć prawdopodobieństwo epizodu9.

Zdrowa dieta - Zrównoważona dieta bogata w pełnoziarniste produkty, owoce, warzywa i chude białko jest zawsze rozsądna. Szczególnie ważne są pokarmy bogate w potas i magnez, minerały, które pomagają utrzymać prawidłowy rytm serca10.

Potas można znaleźć w takich produktach jak10:

• Morele
• Banany
• Melony
• Fasola lima
• Pomarańcze
• Groch
• Odtłuszczone mleko
• Szpinak
• Słodkie ziemniaki
• Pomidory
• Jogurt

Produkty bogate w magnez to10:

• Migdały
• Awokado
• Czarna fasola
• Brązowy ryż
• Orzeszki ziemne i nerkowce
• Szpinak

Regularna aktywność fizyczna - Łagodne, regularne ćwiczenia, takie jak chodzenie, pływanie lub jazda na rowerze, mogą wzmocnić układ sercowo-naczyniowy bez nadmiernego obciążania go. Ważne jest jednak wybieranie aktywności odpowiednich do swojego poziomu sprawności i unikanie treningów o wysokiej intensywności, które mogą nadwyrężać serce9.

Zarządzanie stresem - Techniki takie jak uważność, joga lub głębokie oddychanie mogą być niezwykle skuteczne w utrzymaniu stabilnej częstości akcji serca2. Uczenie się rozpoznawania swoich osobistych czynników wyzwalających pozwala na proaktywne działania mające na celu zminimalizowanie szans na epizod arytmii nadkomorowej9.

Utrzymanie zdrowej wagi ciała - Nadwaga wywiera dodatkowe obciążenie na serce. Jeśli jest się nadwagą, utrata wagi może pomóc zmniejszyć lub nawet wyeliminować arytmie nadkomorowe bez leków lub interwencji medycznej11.

Należy również ograniczyć spożycie pokarmów i napojów, które mogą wywoływać szybsze bicie serca, w tym alkoholu i kofeiny10.

Rokowanie

Większość osób z arytmią nadkomorową może prowadzić pełne, aktywne życie. Chociaż mogą potrzebować dostosować swoje codzienne czynności, regularne przyjmowanie leków i monitorowanie rytmu serca, wiele osób z tym schorzeniem funkcjonuje bez większych problemów12.

Arytmia nadkomorowa nie zawsze jest poważna, ale wymaga odpowiedniej oceny i zarządzania. Przy właściwym leczeniu i zmianach w stylu życia większość pacjentów może skutecznie kontrolować swoje objawy i zapobiegać powikłaniom13.

Ważne jest, aby pacjenci z arytmią nadkomorową zgłaszali nagłe lub pogarszające się objawy, takie jak omdlenia, ból w klatce piersiowej lub duszność, do swojego lekarza. Takie objawy, szczególnie jeśli pojawiają się szybko, powinny skłonić do natychmiastowej konsultacji medycznej12.

Regularne wizyty kontrolne u lekarza, zadawanie pytań, gdy się je ma, oraz przestrzeganie planu leczenia to najlepsze sposoby, aby uniknąć większych problemów i żyć dobrze z arytmią nadkomorową11.