Pęcherz moczowy hipertoniczny

Czym jest pęcherz nadaktywny?

Pęcherz nadaktywny (ang. overactive bladder, OAB) to zespół objawów, który może powodować częstsze oddawanie moczu, niekontrolowaną potrzebę oddania moczu, nietrzymanie moczu oraz konieczność oddawania moczu w nocy1. Jest to stan, w którym pęcherz kurczy się w niewłaściwym momencie2.

Pęcherz nadaktywny jest schorzeniem powszechnym. Dotyka do 33 milionów dorosłych w Stanach Zjednoczonych, w tym nawet 30% mężczyzn i 40% kobiet1. Liczba ta może być jednak wyższa, ponieważ wiele osób czuje się skrępowanych i nie szuka pomocy medycznej1.

Pęcherz nadaktywny najczęściej występuje u osób w wieku 65 lat i starszych. Kobiety mogą doświadczyć objawów w młodszym wieku, zwykle około 45 roku życia1. Zgodnie z danymi z sześciu krajów europejskich, częstość występowania tego schorzenia wynosi od 12 do 17%, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych wynosi 17%3. W Azji częstość występowania pęcherza nadaktywnego wynosi 53,1%3.

• Pęcherz moczowy
• Mięśnie dna miednicy
• Cewka moczowa

Objawy pęcherza nadaktywnego

Pęcherz nadaktywny charakteryzuje się zespołem objawów, który może obejmować następujące dolegliwości1:

Nagłość oddawania moczu to nagła, niekontrolowana potrzeba oddania moczu. Po poczuciu potrzeby oddania moczu osoba ma krótki czas na dotarcie do toalety1.

Częste oddawanie moczu oznacza, że osoba musi korzystać z toalety częściej niż zwykle1. Można mówić o pęcherzu nadaktywnym, jeśli występują co najmniej dwa z następujących objawów: oddawanie moczu osiem lub więcej razy dziennie lub dwa lub więcej razy w nocy, nagła, silna potrzeba natychmiastowego oddania moczu2.

Nietrzymanie z parcia to wycieki moczu po nagłej, silnej potrzebie oddania moczu1.

Nokturia, czyli potrzeba oddawania moczu w nocy, również może być objawem pęcherza nadaktywnego2.

Objawy pęcherza nadaktywnego mogą powodować stres i wpływać na jakość życia1. Pęcherz nadaktywny nie ustępuje samoistnie. Jeśli nie zostanie podjęte leczenie, objawy mogą się nasilić, mięśnie pęcherza pomagające kontrolować oddawanie moczu mogą osłabnąć, a tkanki dna miednicy mogą stać się cieńsze1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nagła i częsta potrzeba oddania moczu może być spowodowana problemem z mięśniami wypieracza w ścianach pęcherza. Mięśnie wypieracza rozluźniają się, aby umożliwić napełnienie pęcherza moczem, a następnie kurczą się, gdy osoba idzie do toalety, aby wypuścić mocz4.

Czasami mięśnie wypieracza kurczą się zbyt często, powodując nagłą potrzebę skorzystania z toalety. Jest to określane jako pęcherz nadaktywny4.

Przyczyny pęcherza nadaktywnego obejmują1:

• Uraz brzucha
• Zakażenia układu moczowego
• Uszkodzenie nerwów
• Niektóre leki
• Określone płyny

Przyczyna częstego kurczenia się mięśni wypieracza może nie być jasna, ale możliwe przyczyny obejmują4:

• Spożywanie zbyt dużej ilości alkoholu lub kofeiny
• Niedostateczne spożycie płynów – może to powodować gromadzenie się moczu o silnym stężeniu w pęcherzu, który może drażnić pęcherz i powodować objawy nadaktywności
• Zaparcia
• Schorzenia dolnych dróg moczowych (cewki moczowej i pęcherza) – takie jak zakażenia układu moczowego lub guzy w pęcherzu
• Schorzenia neurologiczne
• Niektóre leki

W około 75% przypadków objawy pęcherza nadaktywnego wynikają z idiopatycznej aktywności wypieracza, co oznacza, że nie można zidentyfikować konkretnej przyczyny. W pozostałych przypadkach przyczynami mogą być choroby neurologiczne, niedrożność odpływu moczu z pęcherza, wewnętrzna patologia pęcherza i inne przewlekłe zaburzenia dna miednicy3.

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju pęcherza nadaktywnego, obejmują wiek – schorzenie to jest bardziej powszechne u osób starszych5. Niektóre leki, takie jak leki zmniejszające przekrwienie błon śluzowych i leki moczopędne, mogą nasilać objawy pęcherza nadaktywnego5. Pęcherz nadaktywny może być również objawem innych schorzeń5.

Diagnostyka

Lekarze powinni udokumentować objawy pęcherza nadaktywnego i wykluczyć inne schorzenia. Należy zebrać wywiad od pacjenta, przeprowadzić badanie fizykalne i wykonać badanie moczu6.

U niektórych pacjentów mogą być konieczne dodatkowe procedury w celu potwierdzenia diagnozy, wykluczenia innych schorzeń i opracowania planu leczenia. Można również wykonać posiew moczu lub ocenę ilości moczu pozostałego w pęcherzu po oddaniu moczu, a informacje można uzyskać z dzienników mikcji lub kwestionariuszy objawów6.

Badania urodynamiczne, cystoskopia i diagnostyczne badanie ultrasonograficzne nerek i pęcherza zazwyczaj nie powinny być wykorzystywane w wstępnej diagnostyce6.

Leczenie i postępowanie

Pęcherz nadaktywny to zespół objawów, który generalnie nie wpływa na przeżycie, ale może obniżać jakość życia. Z tego powodu lekarze powinni starannie rozważyć potencjalne korzyści konkretnego leczenia w porównaniu z ryzykiem, nasileniem i odwracalnością działań niepożądanych6.

Lekarz i pacjent mogą zdecydować o odroczeniu leczenia, jeśli ocena wyklucza schorzenia wymagające leczenia i doradztwa. Pacjenci powinni otrzymać informacje na temat pęcherza nadaktywnego i prawidłowego funkcjonowania dolnych dróg moczowych oraz o korzyściach i ryzyku dostępnych metod leczenia6.

Rokowanie i długoterminowe postępowanie

Pęcherz nadaktywny jest przewlekłym schorzeniem, podobnie jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Leczenie jest długoterminowe, ale można osiągnąć dobrą kontrolę objawów9.

Pacjenci powinni być poinformowani, że może być konieczne wypróbowanie kilku metod leczenia, zanim objawy zostaną skutecznie kontrolowane6.

Bardzo rzadko zdarza się, aby pęcherz nadaktywny stanowił poważne zagrożenie medyczne. Można zdecydować się na życie z objawami, jeśli nie są one zbyt uciążliwe. Istnieje jednak wiele dostępnych opcji, które mogą poprawić objawy9.