Rak drobnokomórkowy

Czym jest rak drobnokomórkowy

Rak drobnokomórkowy to rodzaj bardzo agresywnego nowotworu, który najczęściej rozwija się w płucach, choć czasami może pojawić się w innych częściach ciała, takich jak szyjka macicy, prostata czy przewód pokarmowy1. Jest to szybko rosnący nowotwór, który stanowi około 15% wszystkich przypadków raka płuc w Stanach Zjednoczonych23.

Rak drobnokomórkowy płuc jest mniej powszechny niż niedrobnokomórkowy rak płuc (inny główny typ raka płuc), ale jest bardziej agresywny. Charakteryzuje się krótszym czasem podwojenia, wyższym wskaźnikiem wzrostu i wcześniejszym rozwojem przerzutów – czyli rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych do innych części ciała1.

Ten rodzaj nowotworu nazywany jest również rakiem owsiokomórkowym ze względu na wygląd komórek rakowych pod mikroskopem. Rak drobnokomórkowy jest nowotworem neuroendokrynnym, co oznacza, że komórki pierwotnie należały do układu neuroendokrynnego. W rezultacie komórki raka drobnokomórkowego często wydzielają różne hormony, takie jak hormon adrenokortykotropowy czy wazopresyna, co może powodować dodatkowe objawy1.

Ogólnie rzecz biorąc, około 57 na 100 000 osób w Stanach Zjednoczonych rozwija raka płuc. Rak drobnokomórkowy stanowi około 15% tych diagnoz2. W momencie postawienia diagnozy u około 60% pacjentów z rakiem drobnokomórkowym nowotwór już rozprzestrzenił się do innych obszarów organizmu3.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka raka drobnokomórkowego. Palenie jest odpowiedzialne za 98% wszystkich diagnoz tego nowotworu3. Rak drobnokomórkowy może dotknąć każdego, ale zazwyczaj dotyka osoby, które mają długą historię używania tytoniu, szczególnie palenia papierosów22.

Rak drobnokomórkowy jest związany z intensywnym paleniem tytoniem lub biernym paleniem, promieniowaniem radonowym, zanieczyszczeniami powietrza lub starszym wiekiem4. Dlatego ograniczenie częstotliwości palenia jest jedną z głównych metod zapobiegania rakowi drobnokomórkowemu, a stale zmniejszająca się częstość występowania potwierdza skuteczność tego działania4.

Zwiększenie wieku jest najważniejszym czynnikiem ryzyka dla większości nowotworów. Inne czynniki ryzyka raka płuc obejmują narażenie zawodowe na azbest, arsen, chrom, beryl, nikiel i inne substancje rakotwórcze5.

Objawy choroby

Objawy raka drobnokomórkowego mogą obejmować kaszel i duszność66. Czasami pacjenci nie mają żadnych objawów, zwłaszcza na wczesnym etapie choroby3.

Ponieważ rak drobnokomórkowy szybko się rozprzestrzenia, w 60% przypadków w momencie diagnozy nowotwór już rozprzestrzenił się do innych obszarów organizmu. Typowe miejsca przerzutów to węzły chłonne, wątroba, kości, gruczoły nadnerczowe i mózg3. Gdy rak drobnokomórkowy daje przerzuty, może powodować objawy, które nie są zwykle związane z rakiem płuc, w tym ból kości, drgawki, zamieszanie i porażenie3.

Inne objawy mogą obejmować uporczywy kaszel, problemy z oddychaniem i chrypkę3.

Jak rak drobnokomórkowy wpływa na organizm

Rak drobnokomórkowy zaczyna się, gdy zdrowe komórki w płucach ulegają mutacji lub zmianie w komórki rakowe. Te komórki następnie dzielą się i namnażają niekontrolowanie. W końcu komórki rakowe gromadzą się w masach (guzy) w płucach22.

Te guzy mogą uwalniać komórki rakowe, które krew lub limfa (płyn, który przemieszcza się przez ciało do węzłów chłonnych) podnoszą i przenoszą po całym organizmie. Rak drobnokomórkowy zazwyczaj rozprzestrzenia się do węzłów chłonnych, kości, mózgu i wątroby22.

Płuca to para narządów oddechowych w kształcie stożka w klatce piersiowej. Płuca wchłaniają tlen do organizmu podczas wdechu i uwalniają dwutlenek węgla, produkt odpadowy komórek organizmu, podczas wydechu. Każde płuco ma sekcje zwane płatami. Lewe płuco ma dwa płaty, a prawe płuco jest nieco większe i ma trzy płaty. Cienka błona zwana opłucną otacza płuca. Dwie rurki zwane oskrzelami prowadzą z tchawicy do prawego i lewego płuca66.

Rak drobnokomórkowy zwykle zaczyna się w drogach oddechowych płuc i szybko rozprzestrzenia do innych obszarów ciała3.

Rozpoznawanie choroby

Do diagnozowania i określania stadium raka drobnokomórkowego stosuje się testy i procedury, które badają płuca66. Po zdiagnozowaniu raka drobnokomórkowego wykonuje się testy, aby dowiedzieć się, czy komórki rakowe rozprzestrzeniły się w obrębie klatki piersiowej lub do innych części ciała66.

Proces diagnostyczny obejmuje badanie historii medycznej pacjenta i przeprowadzenie badania fizykalnego. Lekarze mogą zlecić różne testy obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT), która tworzy trójwymiarowy obraz ciała, rezonans magnetyczny (MRI) czy badania medycyny nuklearnej.

Badania laboratoryjne krwi i innych płynów ustrojowych są również ważną częścią procesu diagnostycznego. Biopsja – czyli pobranie próbki tkanki do badania pod mikroskopem – jest często niezbędna do potwierdzenia diagnozy66.

W momencie diagnozy u około 30% pacjentów z rakiem drobnokomórkowym guzy są ograniczone do połowy klatki piersiowej pochodzenia, śródpiersia lub nadobojczykowych węzłów chłonnych. Ci pacjenci mają chorobę w stadium ograniczonym. Pacjenci z guzami, które rozprzestrzeniły się poza obszary nadobojczykowe, mają chorobę w stadium zaawansowanym75.

Metody leczenia

Lekarze mogą wyleczyć niektórych pacjentów, jeśli choroba zostanie wykryta wcześnie; w przypadku innych mogą im pomóc żyć dłużej22. Rak drobnokomórkowy lepiej reaguje na chemioterapię i radioterapię niż inne typy komórkowe raka płuc. Jednak wyleczenie jest trudne do osiągnięcia, ponieważ rak drobnokomórkowy ma większą tendencję do szerokiego rozprzestrzeniania się w momencie diagnozy75.

Chemioterapia jest najczęstszym leczeniem raka drobnokomórkowego. Rak drobnokomórkowy często dobrze reaguje na leczenie chemioterapią. Najczęściej jest leczony kombinacją dwóch leków, która jest bardziej skuteczna niż jeden lek8. Najczęstsze kombinacje leków chemioterapeutycznych to cisplatyna i etoposyd lub karboplatyna i etoposyd8.

Większość osób z rakiem drobnokomórkowym otrzymuje również radioterapię (leczenie promieniowaniem). Radioterapia wykorzystuje wysokoenergetyczne promienie do niszczenia komórek rakowych8.

Immunoterapia to kolejna opcja leczenia. To leczenie pomaga układowi odpornościowemu organizmu walczyć z rakiem. Różne przeciwciała, w tym inhibitory PD-1/PD-L1 i koniugaty przeciwciało-lek, zostały wprowadzone do praktyki klinicznej lub są oceniane w badaniach klinicznych4.

Chociaż rak drobnokomórkowy jest początkowo wrażliwy na chemioterapię opartą na platynie, opór rozwija się szybko, co prowadzi do ponurego rokowania4. Pacjenci w złym stanie zdrowia mogą otrzymywać niższe dawki chemioterapii8.

Ze względu na wysoki wskaźnik przerzutów operacja jest rzadko zalecana. W bardzo zaawansowanych przypadkach raka drobnokomórkowego leczenie (w tym chemioterapia i radioterapia) może być skuteczne w łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia3.

Nawet jeśli rak drobnokomórkowy ma tendencję do szybkiego wzrostu, często szybko się kurczy w odpowiedzi na chemioterapię, radioterapię lub oba te leczenia. Ważne jest, aby jak najszybciej po diagnozie raka drobnokomórkowego skonsultować się z onkologiem medycznym i onkologiem radioterapeutą, aby można było natychmiast rozpocząć leczenie3.

Rokowanie i przeżywalność

Dziesięcioletni względny wskaźnik przeżycia (łączny dla raka drobnokomórkowego w stadium ograniczonym i zaawansowanym) wynosi 3,5% (4,3% dla kobiet, 2,8% dla mężczyzn)1. Rokowanie i opcje leczenia zależą od pewnych czynników, w tym od tego, czy nowotwór jest w stadium ograniczonym czy zaawansowanym, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i osobistych preferencji66.

Rak drobnokomórkowy w stadium zaawansowanym jest klasyfikowany jako rzadkie zaburzenie1. W porównaniu z niedrobnokomórkowym rakiem płuc, rak drobnokomórkowy jest bardziej agresywny i szybko się rozprzestrzenia (daje przerzuty) w całym organizmie3.

Ogólna częstość występowania i wskaźniki śmiertelności z powodu raka drobnokomórkowego w Stanach Zjednoczonych zmniejszyły się w ciągu ostatnich kilku dekad, co jest związane ze spadkiem palenia tytoniu5.

Zapobieganie

Jedynym sposobem zapobiegania rakowi drobnokomórkowemu jest zaprzestanie palenia22. Najlepsza strategia zapobiegawcza to nieprzystępowanie do palenia, a jeśli się pali, rzucenie palenia tak szybko, jak to możliwe3.

Ograniczenie częstotliwości palenia jest jedną z głównych metod zapobiegania rakowi drobnokomórkowemu, a stale zmniejszająca się częstość występowania potwierdza skuteczność tego działania4.

Unikanie narażenia na bierne palenie tytoniu oraz narażenia zawodowego na substancje rakotwórcze, takie jak azbest, arsen, chrom, beryl i nikiel, również pomaga zmniejszyć ryzyko5.

Życie z rakiem drobnokomórkowym

Życie z rakiem drobnokomórkowym może każdego dnia przynosić inne wyzwania. Diagnoza raka drobnokomórkowego może być przytłaczająca. Pacjenci prawdopodobnie odczuwają wiele emocji, które mogą obejmować smutek, lęk, a nawet gniew. Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że wszystkie te emocje są normalne9.

Opracowanie nowej rutyny lub ponowne odkrycie starego hobby może czasami pomóc w radzeniu sobie ze złożonymi emocjami, które towarzyszą diagnozie lub leczeniu. Rozmowa o swoich uczuciach może być pomocna. Dołączenie do grupy wsparcia lub konsultacja z terapeutą może pomóc w przepracowaniu emocji, aby czuć się bardziej optymistycznie, co prowadzi do lepszej jakości życia9.

Badania pokazują, że grupy wsparcia pomagają obniżyć napięcie i lęk oraz zmniejszają ryzyko depresji. W rezultacie pacjenci czują się lepiej i bardziej cieszą się życiem. Nawet jeśli pacjent nie jest gotowy do rozmowy, warto rozważyć grupę wsparcia. Jeśli rozmowa o raku z innymi naprawdę nie jest komfortowa, można rozważyć zapisywanie swoich myśli i emocji w dzienniku9.

Praktykowanie technik relaksacyjnych, takich jak uważność czy wyobrażenia kierowane, nie zatrzyma wzrostu raka, ale może pomóc złagodzić część lęku i depresji związanych z diagnozą9.

Pacjenci mogą czuć, że ich życie wymyka się spod kontroli, gdy zostanie zdiagnozowany rak drobnokomórkowy. Mogą negatywnie odbierać fakt, że ich codzienna rutyna jest zakłócona i że mogą nie być w stanie robić wszystkich rzeczy, którymi kiedyś się cieszyli. Jednak poczucie większej kontroli nad sytuacją pomoże, jeśli przejmą kontrolę tam, gdzie mogą. Edukowanie się o swoim raku – im więcej się wie, tym więcej się kontroluje9.

Zdrowe odżywianie jest kluczowe dla osób z rakiem drobnokomórkowym w stadium 4. Zbilansowana dieta z dużą ilością owoców, warzyw, chudego mięsa i pełnych ziaren daje organizmowi to, czego potrzebuje, aby pozostać zdrowym. Należy unikać przetworzonych produktów spożywczych i nadmiaru cukru, ponieważ mogą one powodować stany zapalne i wpływać na poziom energii10.

Nawet jeśli pacjent nie czuje się na siłach, delikatne ćwiczenia, takie jak chodzenie, joga czy pływanie, mogą poprawić nastrój, zmniejszyć stres i utrzymać sprawność. Należy porozmawiać z lekarzem o tym, co jest bezpieczne10.

Znajdowanie sposobów na radzenie sobie ze stresem jest naprawdę ważne dla ogólnego zdrowia. Proste rzeczy, takie jak głębokie oddychanie, medytacja lub robienie rzeczy, które się lubi, mogą pomóc się zrelaksować. Rozmowa z innymi, którzy przechodzą przez podobne rzeczy w grupach wsparcia, może być również dużą pomocą10.

Odpowiednia ilość snu jest kluczowa dla gojenia się i dobrego samopoczucia. Należy starać się kłaść spać i budzić o tej samej porze każdego dnia i uczynić sypialnię wygodną do snu. Jeśli pacjent ma problemy ze snem, powinien porozmawiać z lekarzem o sposobach na rozwiązanie tego problemu10.

Rak drobnokomórkowy w stadium 4 może powodować ból, zmęczenie i nudności. Współpraca z lekarzem w celu opanowania tych objawów za pomocą leków, terapii, takich jak masaż lub akupunktura, lub po prostu zmiana codziennej rutyny może zapewnić większy komfort10.