Toksyczność to zdolność substancji chemicznej lub mieszaniny substancji do wyrządzania szkody organizmowi. Każdego dnia jesteśmy narażeni na działanie szkodliwych substancji chemicznych – w produktach, które używamy, w powietrzu, wodzie, żywności oraz w domu, miejscu pracy i szkole.
Czym jest toksyczność
Toksyczność to stopień, w jakim substancja chemiczna lub określona mieszanina substancji może uszkodzić organizm. Toksyczność może odnosić się do wpływu na cały organizm, taki jak zwierzę, bakteria czy roślina, a także do wpływu na część organizmu, taką jak komórka lub narząd, na przykład wątroba.
Substancja toksyczna to substancja, która może być trująca lub powodować skutki zdrowotne. Ludzie na ogół martwią się o chemikalia takie jak polichlorowane bifenyle (PCB) i dioksyny, które można znaleźć w niektórych miejscach zawierających odpady niebezpieczne. Jednak produkty, których używamy codziennie, takie jak środki czystości, leki na receptę i bez recepty, benzyna, alkohol, pestycydy, olej opałowy i kosmetyki, również mogą być toksyczne.
Kluczową koncepcją toksykologii jest to, że skutki substancji toksycznej są zależne od dawki. Nawet woda może prowadzić do zatrucia wodnego, gdy zostanie przyjęta w zbyt dużej dawce, podczas gdy nawet w przypadku bardzo toksycznej substancji, takiej jak jad węża, istnieje dawka, poniżej której nie wystąpią szkodliwe efekty.
Rodzaje substancji toksycznych
Substancje toksyczne to pojedyncze chemikalia lub mieszaniny chemikaliów i ich produkty uboczne, które pochodzą z działalności człowieka. Chemikalia mogą być toksyczne, ponieważ mogą nam zaszkodzić, gdy dostaną się do organizmu lub zetkną się z nim.
Chemikalia toksyczne można często grupować w klasy, przy czym wszystkie chemikalia w danej klasie wywołują podobne skutki zdrowotne u ludzi. Wiele substancji może być toksycznych dla ludzi, w tym metale ciężkie, niektóre gazy, a nawet niektóre rośliny w ogrodzie.
Do substancji, które mogą być wchłonięte po spożyciu lub nałożeniu na skórę, należą: zanieczyszczona woda (w tym ołów i arsen), BPA (bisfenol A znajdujący się w plastikach, pojemnikach na żywność i napoje, uszczelniaczach dentystycznych oraz powłoce paragonów), metale ciężkie takie jak rtęć, ołów i kadm, nadmierne ilości alkoholu, marihuany i różnych nielegalnych narkotyków, niektóre leki na receptę, sztuczne barwniki i konserwanty spożywcze.
Jak substancje toksyczne wnikają do organizmu
Droga narażenia jest czynnikiem determinującym toksyczność. Stan fizyczny chemikaliów i droga narażenia wpływają na toksyczność. Stan chemikaliów często określa drogę narażenia. W przypadku wielu chemikaliów skutki toksyczne występują w miejscu wchłaniania.
Narażenie wziewne obejmuje gazy, opary, pyły unoszące się w powietrzu i rozpylone ciecze stanowiące zagrożenie przy wdychaniu. Gazy drażniące atakują wodę w błonie śluzowej układu oddechowego i w oku, powodując palący ból, podrażnienie i obfite wydzieliny w miejscu kontaktu. Narażenie wziewne pozwala również niektórym substancjom na szybkie dostanie się do krążenia ogólnoustrojowego, powodując skutki toksyczne w miejscach odległych od drogi wejścia.
Narażenie skórne - chemikalia w kontakcie ze skórą mogą powodować miejscowe skutki, ale mogą również dostać się do krążenia ogólnoustrojowego i powodować skutki w miejscach odległych od miejsca wejścia. Typowe substancje toksyczne mogą być wchłaniane przez skórę (gdy wcierasz krem), spożywane (gdy jesz lub pijesz) lub wdychane (gdy oddychasz).
Objawy zatrucia
Objawy zatrucia różnią się w zależności od tego, jak trucizna dostaje się do organizmu. Objawy chemikaliów trujących w oku obejmują ból oczu, zaczerwienienie lub obrzęk. Objawy po połknięciu trucizny obejmują problemy trawienne, takie jak biegunka, nudności i/lub wymioty. Dostanie trucizny na skórę może powodować wysypkę, ból i pieczenie.
Objawy różnią się również w zależności od: ilości i rodzaju trucizny, wieku i ogólnego stanu zdrowia oraz czasu narażenia na truciznę. Ostre narażenia trwają sekundy lub minuty, podczas gdy przewlekłe narażenia występują przez długi okres czasu.
Istnieje wiele możliwych objawów ostrego zatrucia. Mogą one wpływać na całe ciało i/lub poszczególne jego części. Objawy mogą pojawić się natychmiast lub godziny lub dni po narażeniu na toksynę.
Objawy toksyczności obejmują zaburzenia stanu psychicznego, zaburzenia widzenia, nudności, wymioty, biegunkę, utratę koordynacji ruchowej lub równowagi, krwawienia wewnętrzne, zaburzenia rytmu serca i zahamowanie oddychania.
Działanie toksyczne na mózg obejmuje słabą pamięć i koncentrację, chaotyczne zachowanie, zamęt słów, problemy z nastrojem, bóle głowy, zawroty głowy i głód. Toksyczne narażenie mózgu, na przykład z powodu nadużywania alkoholu, jest również związane z przyspieszonym spadkiem sprawności umysłowej.
Czynniki wpływające na toksyczność
Toksyczność odnosi się do potencjału substancji do wyrządzania szkody organizmom żywym. Toksyczność jest funkcją stężenia narażenia i czasu trwania oraz różni się w zależności od gatunku, wieku i stanu narażonych organizmów.
Skutki toksyczne leków są zazwyczaj związane z dawką, zależne od ilości, stosowanego stężenia lub częstotliwości stosowania i zazwyczaj występują przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny leków. Zakres terapeutyczny to zakres dawkowania, zakres stężenia w osoczu krwi lub surowicy, który ma zapewnić pożądane efekty terapeutyczne przy minimalnej toksyczności dla większości pacjentów.
Powszechnie toksyczność występuje, gdy zostanie spożyta, wstrzyknięta, wdychnięta nadmierna ilość substancji lub wejdzie ona w kontakt ze skórą i/lub błonami śluzowymi, ale może również wystąpić w wyniku interakcji lek-lek lub lek-żywność. Należy również zwrócić uwagę na fizjologiczne czynniki przyczyniające się do stanu danej osoby, takie jak wiek, masa ciała, ciąża, genetyka oraz istniejące wcześniej lub współistniejące choroby.
Kobiety w ciąży, rozwijające się płody, dzieci i nastolatki są szczególnie narażeni, a nawet niewielkie narażenie na chemikalia może prowadzić do choroby w późniejszym życiu lub w przyszłych pokoleniach.
Odtrutki i leczenie
Odtrutki to środki, które negują działanie trucizny lub toksyny. Odtrutki wywierają swój efekt poprzez zapobieganie wchłanianiu toksyny, wiązanie i neutralizowanie trucizny, antagonizowanie jej działania na narząd końcowy lub przez hamowanie przekształcania toksyny w bardziej toksyczne metabolity.
Podanie odtrutki może nie tylko skutkować zmniejszeniem poziomu wolnej lub aktywnej toksyny, ale także złagodzeniem objawów i oznak toksyczności. Gdy jest to możliwe, odpowiednie i terminowe podanie odpowiedniej odtrutki może przeciwdziałać toksycznemu działaniu trucizny, zwiększyć jej eliminację i poprawić związaną z nią zachorowalność i śmiertelność.
Podczas wczesnych faz sytuacji nadzwyczajnej związanej z toksycznymi chemikaliami, gdy dokładne chemikalia są często nieznane, identyfikacja obecnych zespołów toksycznych może być użytecznym narzędziem do podejmowania decyzji. Zespoły toksyczne można łatwo zidentyfikować za pomocą zaledwie kilku obserwacji, takich jak: oznaki życiowe, stan psychiczny, wielkość źrenic, podrażnienie błon śluzowych, badanie płuc pod kątem świstów lub trzeszczenia, skóra pod kątem oparzeń, wilgoci i koloru.
Nie każda odtrutka jest w 100% skuteczna i zgony nadal mogą wystąpić. Odtrutki są dostępne dla niewielkiej liczby przypadków toksyczności leków.
Jeśli podejrzewasz, że masz objawy zatrucia, zadzwoń do centrum kontroli zatruć lub lokalnych służb ratunkowych. W Stanach Zjednoczonych zadzwoń do centrum kontroli zatruć pod numer 1-800-222-1222, jeśli ktoś w twoim gospodarstwie domowym jest narażony na truciznę, nawet jeśli nie ma objawów.
Zapobieganie narażeniu
Uzbrojony w podstawowe fakty na temat substancji toksycznych, możesz zmniejszyć swoje narażenie na chemikalia i obniżyć ryzyko szkodliwych skutków zdrowotnych. Możesz chronić swoje zdrowie i zdrowie swojej rodziny, ucząc się, co możesz zrobić, aby zapobiec narażeniu w domu, w społeczności i w pracy.
Aby zapobiec narażeniu w domu: zostaw buty przy drzwiach - oprócz zdejmowania butów użyj wycieraczki, aby zmniejszyć ilość kurzu; buty mogą przenosić toksyczne chemikalia do domu. Używaj nietoksycznych produktów do pielęgnacji osobistej - wiele produktów zawiera składniki, które mogą zaszkodzić zdrowiu rozrodczemu; unikaj produktów zawierających "zapach", "parabeny" i "oksybenzon". Kupuj produkty bez środków zmniejszających palność - wybieraj produkty piankowe, takie jak materace i meble tapicerowane, które mają etykietę z napisem "bez środków zmniejszających palność".
Uważaj na farbę ołowiową - każdy dom zbudowany przed 1978 rokiem może zawierać farbę ołowiową. Przykryj każdą farbę ołowiową świeżą farbą, tapetą lub płytkami. Trzymaj dzieci z dala od łuszczącej się farby i gleby wokół domu. Nigdy nie szlifuj ani nie usuwaj farby ołowiowej samodzielnie; zatrudnij wykonawcę, który posiada certyfikat w zakresie usuwania ołowiu.
Według danych amerykańskich centrów kontroli zatruć, w 1995 roku zgłoszono ponad 2 miliony przypadków narażenia człowieka na trucizny. Dzieci poniżej szóstego roku życia stanowiły 53 procent tych przypadków, ale tylko 2,8 procent zgonów. Natomiast pacjenci powyżej 19 roku życia są rzadziej narażeni na trucizny, ale ponieważ ich narażenie jest częściej zamierzone, stanowią ponad 90 procent zgonów związanych z lekami.
Około 50 procent połączeń do centrum kontroli zatruć dotyczy dzieci w wieku 5 lat i młodszych. Najczęstsze pytania i obawy dotyczą artykułów domowych. W przypadku dzieci poniżej 6 roku życia około jedno na trzy połączenia do centrów kontroli zatruć w 2015 roku dotyczyło produktów czyszczących, kosmetyków i preparatów miejscowych.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy