W skrócie
Zabiegowy ból głowy to dolegliwość, która może wystąpić po różnych medycznych procedurach, takich jak nakłucie lędźwiowe czy znieczulenie zewnątrzoponowe. Rozpoznanie objawów i zrozumienie dostępnych opcji leczenia może pomóc w szybszym powrocie do zdrowia.
Czym jest zabiegowy ból głowy
Zabiegowy ból głowy to ból, który pojawia się w związku z wykonywaniem różnych procedur medycznych. Może występować po zabiegach diagnostycznych lub leczniczych wykonywanych w okolicy kręgosłupa lub głowy. Jest to powikłanie, które należy rozpoznać i odpowiednio leczyć.
U osób z zaburzeniami bólowymi głowy, dla których leki doustne są niewystarczające, źle tolerowane lub przeciwwskazane, należy rozważyć opcje zabiegowe. Zabiegi mogą mieć działanie przerywające atak bólu lub zapobiegawcze, a w niektórych przypadkach również diagnostyczne. Metody te różnią się stopniem inwazyjności – od blokad nerwów obwodowych po dekompresje chirurgiczne. Zabiegi można stosować samodzielnie lub w połączeniu z leczeniem farmakologicznym i niefarmakologicznym.
Ból głowy po nakłuciu opon rdzeniowych
Ból głowy po nakłuciu opon rdzeniowych (znany również jako ponakluciowy ból głowy) jest potencjalnym powikłaniem związanym z nakłuciem lędźwiowym. Charakteryzuje się obustronnym bólem głowy w przedniej lub tylnej części głowy, który nasila się, gdy pacjent przyjmuje pozycję pionową. Mogą mu towarzyszyć nudności, ból karku, zawroty głowy, zmiany widzenia, szumy uszne, utrata słuchu lub objawy promieniujące do ramion.
Te objawy kliniczne powstają w wyniku rozciągania struktur wrażliwych na ból, które doświadczają niskiego ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego (płynu otaczającego mózg i rdzeń kręgowy), co nazywa się niedociśnieniem wewnątrzczaszkowym. Dzieje się tak po uporczywym wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego w miejscu nakłucia opony twardej.
Mózg i rdzeń kręgowy mają otaczającą je ochronną warstwę płynu mózgowo-rdzeniowego. Zawiera on substancje odżywcze, które może wykorzystać mózg. Warstwa płynu wspiera i chroni mózg oraz rdzeń kręgowy przed nagłymi ruchami. Wyciek płynu zmniejsza jego ilość wokół mózgu. Może to spowodować rozciąganie tkanek i nerwów podtrzymujących mózg, co skutkuje bólem głowy.
Badania pokazują, że ponakluciowy ból głowy rozwija się u około 10% do 40% osób po zabiegach nakłucia lędźwiowego.
Objawy
Objawy ponakluciowego bólu głowy zazwyczaj rozwijają się w ciągu dwóch do trzech dni po nakłuciu rdzeniowym. Mogą jednak również pojawić się miesiące później.
Do objawów należą:
- Intensywny tępy lub pulsujący ból głowy, który zaczyna się w przedniej lub tylnej części głowy
- Ból głowy nasilający się w pozycji siedzącej lub stojącej i zmniejszający się po położeniu się
- Ból głowy nasilający się podczas kaszlu, kichania lub wysiłku
- Nudności
- Ból karku
Zabiegi lecznicze w zaburzeniach bólowych głowy
W medycynie istnieje grupa specjalistycznych zabiegów stosowanych w leczeniu różnych rodzajów bólów głowy. American Headache Society prowadzi specjalną grupę zainteresowań zajmującą się medycyną zabiegową w leczeniu bólów głowy. Grupa ta koncentruje się głównie na zabiegach powszechnie wykonywanych w leczeniu bólów głowy, w tym blokadach nerwów, iniekcjach w punkty spustowe oraz iniekcjach toksyny botulinowej.
Jednym z najważniejszych zabiegów jest stosowanie toksyny botulinowej (onabotulinumtoxinA, BTX). Była to pierwsza metoda zatwierdzona przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) do zapobiegania przewlekłej migrenie. W badaniach klinicznych uczestnicy otrzymywali iniekcje co 12 tygodni przez 24 tygodnie – 155 jednostek w stałe miejsca wstrzyknięć, z możliwością dodatkowych 40 jednostek, jeśli ból utrzymywał się.
Chociaż u 49% leczonych osób można uzyskać 50% zmniejszenie liczby dni z bólem głowy już po pierwszej rundzie iniekcji, to 11% i 10% pacjentów reaguje dopiero po drugiej i trzeciej rundzie iniekcji. Uważa się, że korzystne działanie toksyny botulinowej na przewlekłą migrenę następuje poprzez specyficzne mechanizmy działające na układ nerwowy.
Celem grupy specjalistycznej jest rozwijanie istniejących dowodów naukowych dla każdego zabiegu, a także określenie, które protokoły najlepiej nadają się do konkretnych wskazań. Dodatkowo starają się oni o zapewnienie odpowiedniego pokrycia ubezpieczeniowego dla pacjentów potrzebujących tych zabiegów.