W skrócie
Zakażenie ogólnoustrojowe to poważny stan medyczny, w którym infekcja rozprzestrzenia się przez całe ciało poprzez układ krwionośny, wpływając na wiele narządów i tkanek. Może prowadzić do zagrażającego życiu stanu zwanego sepsą, który wymaga natychmiastowego leczenia.
Czym jest zakażenie ogólnoustrojowe
Zakażenie ogólnoustrojowe to infekcja, która rozprzestrzeniła się po całym organizmie, wpływając na wiele narządów i tkanek. Termin "ogólnoustrojowy" oznacza, że dotyczy całego organizmu, a nie tylko jednej jego części lub jednego narządu.
Tego typu zakażenie często powstaje, gdy drobnoustroje chorobotwórcze (bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty) dostają się do krwioobiegu i rozprzestrzeniają się z pierwotnego miejsca infekcji. Jest to przeciwieństwo zakażenia miejscowego, które dotyczy tylko jednej części ciała lub narządu.
Zakażenie ogólnoustrojowe może wpływać na różne układy organizmu jednocześnie. Przykładami chorób ogólnoustrojowych są między innymi cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy grypa. Gdy infekcja znajduje się we krwi, nazywana jest zakażeniem ogólnoustrojowym.
Sepsa - najpoważniejsze zakażenie ogólnoustrojowe
Sepsa jest najpoważniejszą postacią zakażenia ogólnoustrojowego i stanowi zagrożenie dla życia. Jest to ekstremalna reakcja organizmu na infekcję. Gdy masz infekcję, twój układ odpornościowy stara się z nią walczyć. Jednak czasami układ odpornościowy przestaje zwalczać infekcję i zaczyna uszkadzać normalne tkanki i narządy, prowadząc do rozległego stanu zapalnego w całym organizmie.
Sepsa powstaje, gdy posiadana już infekcja wywołuje reakcję łańcuchową w całym organizmie. Bez szybkiego leczenia może szybko doprowadzić do uszkodzenia tkanek, niewydolności narządów i śmierci.
W tym samym czasie nieprawidłowa reakcja łańcuchowa w układzie krzepnięcia krwi może powodować tworzenie się zakrzepów w naczyniach krwionośnych. Zmniejsza to przepływ krwi do różnych narządów organizmu i może spowodować znaczne uszkodzenie, a nawet ich niewydolność.
Stadia sepsy
Wcześniej lekarze dzielili sepsę na trzy etapy: sepsę, ciężką sepsę i wstrząs septyczny. Obecnie identyfikują ten stan w bardziej płynnej skali. Skala ta waha się od infekcji i bakteriemii (bakterie we krwi) do sepsy i wstrząsu septycznego, który może prowadzić do zaburzenia funkcji wielu narządów, a nawet śmierci.
Wstrząs septyczny to najcięższe stadium sepsy, które obejmuje trwałe zaburzenia krążenia, komórkowe i metaboliczne, pomimo resuscytacji.
Objawy i symptomy
Osoba z sepsą może mieć jeden lub więcej z następujących objawów:
- Wilgotna lub spocona skóra
- Dezorientacja lub splątanie
- Skrajny ból lub dyskomfort
- Gorączka, dreszcze lub uczucie bardzo zimna
- Wysoka częstość akcji serca lub słaby puls
- Duszność
Wczesne objawy sepsy są podobne do objawów wielu innych chorób. Mogą one obejmować gorączkę, dreszcze, przyspieszone oddychanie lub częstość akcji serca, wysypkę skórną, splątanie i dezorientację.
Chociaż wiele osób z sepsą ma gorączkę, objawy kliniczne mogą być subtelne, szczególnie u osób starszych i tych z osłabionym układem odpornościowym.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Główne przyczyny
Infekcje narażają ciebie i twoją rodzinę na ryzyko sepsy. Gdy drobnoustroje dostaną się do organizmu, mogą wywołać infekcję. Jeśli ta infekcja nie ustanie, może spowodować sepsę.
Zakażenia bakteryjne powodują większość przypadków sepsy. Sepsa może być również wynikiem innych zakażeń, w tym zakażeń wirusowych, takich jak grypa. Zakażenia grzybicze również mogą powodować sepsę.
Infekcje prowadzące do sepsy najczęściej zaczynają się w:
- Przewodzie pokarmowym
- Płucach
- Skórze
- Układzie moczowym
Układy oddechowe, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego oraz skóry i tkanek miękkich to najczęstsze źródła sepsy. Zapalenie płuc jest najczęstszą przyczyną sepsy.
Kto jest w grupie ryzyka
Sepsa może dotknąć każdego, ale niektórzy ludzie są narażeni na większe ryzyko. Jesteś w szczególnie wysokim ryzyku, jeśli:
- Masz powyżej 65 lat
- Jesteś w ciąży
- Masz określone schorzenia, takie jak cukrzyca, otyłość, rak i choroby nerek
Każdego roku co najmniej 1,7 miliona dorosłych w Stanach Zjednoczonych rozwija sepsę. Osoby szczególnie narażone to:
- Dorośli powyżej 65. roku życia
- Osoby o niższych dochodach oraz rodziny
- Noworodki
- Osoby z osłabionym układem odpornościowym
Diagnostyka i badania
Wczesna ocena pacjentów z podejrzeniem sepsy obejmuje podstawowe badania laboratoryjne, posiewy, badania obrazowe w zależności od wskazań oraz biomarkery sepsy, takie jak poziom prokalcytoniny i mleczanu.
Pomiar poziomu mleczanu w surowicy został włączony do najnowszej definicji wstrząsu septycznego.
Wytyczne zalecają wykorzystanie skali Sequential Organ Failure Assessment (w wersji oryginalnej i szybkiej) jako ważnego narzędzia do wczesnej diagnozy.
Ważne jest, aby znać objawy. Sepsa to nagły przypadek medyczny. Jeśli ty lub twój bliski ma infekcję, która nie poprawia się lub pogarsza, natychmiast zasięgnij pomocy medycznej.
Leczenie
Sepsa wymaga leczenia w szpitalu natychmiast, ponieważ może się szybko pogorszyć. Powinieneś otrzymać antybiotyki w ciągu 1 do 6 godzin od przybycia do szpitala.
Jeśli sepsa nie zostanie wcześnie wyleczona, może przekształcić się we wstrząs septyczny i spowodować niewydolność narządów. Jest to zagrożenie dla życia.
Priorytetowe działania lecznicze
Resuscytacja płynowa jest priorytetem we wczesnym postępowaniu, w tym podawanie krystaloidów dożylnie w dawce 30 ml na kilogram masy ciała w ciągu pierwszych trzech godzin.
Organizm potrzebuje dodatkowych płynów, aby zapobiec niebezpiecznemu spadkowi ciśnienia krwi, powodującemu wstrząs. Podawanie płynów dożylnych pozwala personelowi medycznemu śledzić ilość płynów i kontrolować ich rodzaj. Zapewnienie organizmowi wystarczającej ilości płynów pomaga narządom funkcjonować i może zmniejszyć uszkodzenia spowodowane sepsą.
Terapia antybiotykami
Terapia antybiotykami powinna być również rozpoczęta wcześnie. Większość badań wskazuje, że terapia antybiotykami powinna być rozpoczęta w ciągu trzech godzin od zgłoszenia się. Najnowsze wytyczne zalecają rozpoczęcie antybiotyków w ciągu jednej godziny, ale jest to kontrowersyjne.
Lekarze przepisują antybiotyki (zwykle więcej niż jeden rodzaj) w zależności od rodzaju infekcji. Antybiotyki szerokospektralne są lekami pierwszego rzutu. Te antybiotyki działają przeciwko kilku najczęstszym bakteriom. Są to antybiotyki dożylne, dzięki czemu mogą szybko i skutecznie dostać się do układu krwionośnego.
Dodatkowe leczenie
W zależności od objawów, może być potrzebne wykonanie innych badań lub zastosowanie innych metod leczenia, w tym:
- Leczenie na oddziale intensywnej terapii
- Maszyna do wspomagania oddychania (respirator)
- Operacja w celu usunięcia obszarów zakażenia
Terapia wazopresyjna jest wskazana, jeśli hipotensja (niskie ciśnienie krwi) utrzymuje się pomimo podania płynów.
Możesz potrzebować kilku tygodni pobytu w szpitalu.
Powrót do zdrowia i długotrwałe skutki
Większość ludzi w pełni wyzdrowieje z sepsy. Ale może to zająć trochę czasu. Możesz nadal odczuwać objawy fizyczne i emocjonalne. Mogą one trwać miesiącami, a nawet latami po przebytej sepsie.
Te długotrwałe skutki są czasami nazywane zespołem posepsowym i mogą obejmować:
- Uczucie bardzo dużego zmęczenia i osłabienia oraz trudności ze snem
- Brak apetytu
- Częstsze choroby
- Zmiany nastroju lub lęk lub depresja
- Koszmary nocne lub retrospekcje
- Zespół stresu pourazowego (PTSD)
Proces powrotu do zdrowia
Byłeś poważnie chory, a twoje ciało i umysł potrzebują czasu, aby wyzdrowieć. Rehabilitacja zwykle rozpoczyna się w szpitalu, powoli pomagając ci się poruszać i dbać o siebie: siadać,stawać, chodzić, samodzielnie korzystać z toalety, kąpać się i wykonywać inne czynności.
Rozpocznij rehabilitację, stopniowo zwiększając swoje aktywności i odpoczywając, gdy jesteś zmęczony.
Objawy fizyczne po powrocie do domu
Po powrocie do domu możesz doświadczać następujących objawów fizycznych:
- Duszność
- Kruche paznokcie
- Trudności w poruszaniu się
- Trudności ze snem
- Sucha i swędząca skóra, która może się łuszczyć
- Ogólne bóle lub dolegliwości ciała
- Ogólne lub skrajne osłabienie i zmęczenie
- Wypadanie włosów
- Utrata wagi, brak apetytu, jedzenie nie smakuje normalnie
Leczenie zespołu posepsowego
Większość objawów zespołu posepsowego powinna sama ustąpić. Ale może to zająć trochę czasu. Możesz zrobić kilka rzeczy, aby pomóc sobie w radzeniu z niektórymi długotrwałymi skutkami:
- Zapytaj w pracy o zmiany w godzinach pracy lub warunkach podczas rekonwalescencji
- Wykonuj delikatne, łatwe ćwiczenia, aby wzmocnić swoją siłę
- Regularnie śpij
- Staraj się zapobiegać infekcjom – na przykład przez regularne mycie rąk
- Staraj się jeść często, ale małe porcje, jeśli masz mały apetyt
- Nie próbuj przyspieszać rekonwalescencji – daj sobie czas
Zapobieganie
Możesz podjąć konkretne kroki, aby zmniejszyć ryzyko sepsy. Zapobieganie infekcjom jest kluczem do zapobiegania sepsie.
Ważne jest, aby wiedzieć, jak zapobiegać infekcjom, które mogą prowadzić do sepsy. Podstawowe zasady obejmują:
- Regularne mycie rąk
- Dbanie o higienę osobistą
- Dbanie o zranienia i rany
- Zasięganie pomocy medycznej, gdy infekcja się nie poprawia
Im szybciej rozpocznie się leczenie, tym lepsze będą twoje rokowania. Ryzyko śmierci z powodu sepsy wzrasta średnio o 7,6% z każdą godziną, która mija przed rozpoczęciem leczenia.