Zakażenie wirusem BK

Czym jest wirus BK

Wirus BK, znany również jako ludzki poliomawirus 1, należy do rodziny poliomawirusów. Nazwa wirusa pochodzi od inicjałów pierwszego pacjenta, u którego go wyizolowano w 1971 roku. Był to 39-letni mężczyzna, u którego po przeszczepie nerki rozwinęło się zwężenie moczowodu.1

Wirus BK to zakażenie, które prawie każdy człowiek przechodzi w dzieciństwie. Objawy przypominają łagodne przeziębienie, więc większość osób nie zauważa, kiedy się nim zarazi. Po zakażeniu wirus ukrywa się w organizmie przez resztę życia. Jest to tzw. zakażenie przetrwałe. W tym czasie wirus jest „uśpiony" i nie powoduje żadnych problemów.2

Szacuje się, że od 65 do 90% dorosłej populacji miało kontakt z wirusem BK. U zdrowych osób przeszłe zakażenie tym wirusem jest powszechne, ale istotne konsekwencje infekcji są rzadkie.3

Objawy zakażenia

Wirus BK rzadko powoduje chorobę u osób z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym. Wiele osób zarażonych tym wirusem nie ma żadnych objawów. Jeśli objawy się pojawią, zwykle są łagodne i obejmują infekcję dróg oddechowych lub gorączkę. Są to tak zwane pierwotne zakażenia wirusem BK.4

Po przejściu pierwszego zakażenia wirus rozprzestrzenia się do nerek i dróg moczowych, gdzie pozostaje przez całe życie osoby. U większości ludzi wirus pozostaje uśpiony i nie powoduje żadnych objawów, ponieważ jest kontrolowany przez układ odpornościowy.5

Chociaż bez objawów klinicznych, ślady wirusa BK zostały wykryte w próbkach pobranych od kobiet, u których doszło do samoistnego poronienia. Przeciwciała przeciwko wirusowi BK wykryto również u kobiet po poronieniu oraz u kobiet, które przerwały ciążę.6

Przyczyny i przenoszenie

Nie wiadomo dokładnie, jak przenosi się wirus BK. Wiadomo jednak, że wirus rozprzestrzenia się z człowieka na człowieka, a nie ze źródła zwierzęcego. Możliwe drogi przenoszenia obejmują ślinę, powietrze, kaszel, krew, igły, transfuzje krwi, kontakt seksualny, ciążę lub przeszczep narządu.7

Zakażenie wirusem BK jest powszechne w dzieciństwie i może powodować łagodne objawy ze strony układu oddechowego. Wirus może jednak pozostawać w stanie latencji (uśpienia), powodując powikłania ze strony dróg moczowych i nerek u określonych grup ludzi w późniejszym życiu.8

Czynniki ryzyka

Starsze osoby są zazwyczaj bardziej narażone na zakażenie wirusem BK. Mężczyźni również należą do grupy podwyższonego ryzyka. Uszkodzenia nerek mogą również spowodować, że wirus BK stanie się aktywny.3

Większość ludzi nieświadomie nosi uśpioną formę wirusa BK bez doświadczania objawów. Około 80% populacji jest nosicielami utajonej formy wirusa. U osób z osłabionym układem odpornościowym, takich jak pacjenci po przeszczepie narządów, zakażenie może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.9

Czynniki ryzyka reaktywacji wirusa obejmują starszy wiek, płeć męską oraz uszkodzenia nerek. U osób z upośledzoną odpornością zakażenie może prowadzić do śródmiąższowego zapalenia nerek i krwotocznego zapalenia pęcherza.1

Zakażenie u pacjentów po przeszczepie nerki

Wirus BK jest szczególnie istotny dla pacjentów, którzy przeszli przeszczep nerki. Po przeszczepie pacjenci muszą przyjmować silne leki, aby stłumić układ odpornościowy i zapobiec odrzuceniu nowego narządu. Te leki, zwane immunosupresantami, osłabiają naturalną ochronę organizmu.1

Wirus BK jest zwykle kontrolowany przez układ odpornościowy. Jednak gdy układ odpornościowy jest osłabiony przez leki immunosupresyjne, wirus może się „obudzić" i stać się aktywny. Może to prowadzić do uszkodzenia przeszczepionej nerki.4

Szacuje się, że wirus BK dotyka do 15% pacjentów po przeszczepie. Może powodować postępujące uszkodzenie przeszczepionej nerki u 1-10% biorców przeszczepu nerki. Stan ten nazywany jest nefropatią związaną z wirusem BK.3

Wirus BK może również powodować problemy u pacjentów po przeszczepie szpiku kostnego lub komórek macierzystych. W tych przypadkach może prowadzić do krwotocznego zapalenia pęcherza i zwężenia moczowodów.10

Rozpoznanie

Rozpoznanie zakażenia wirusem BK zwykle obejmuje badania krwi i moczu. Badania te pozwalają wykryć obecność wirusa i ocenić stopień zakażenia.11

Biopsja nerki pozostaje złotym standardem w diagnostyce nefropatii związanej z wirusem BK. Pozwala ona na bezpośrednie stwierdzenie uszkodzenia w nerce. Jednak większość testów jest obecnie wykonywana jako badania przesiewowe we krwi lub moczu, ponieważ są mniej inwazyjne.

Uszkodzenie nerki rozwija się późno w przebiegu choroby wywołanej wirusem BK. Dlatego badania przesiewowe i wczesne leczenie są korzystne dla długoterminowego przeżycia przeszczepu. Programy transplantacyjne rutynowo przeprowadzają badania przesiewowe w kierunku wirusa BK, aby umożliwić wczesne wykrycie i leczenie.

Leczenie

Opcje leczenia różnią się w zależności od ciężkości zakażenia. Łagodne przypadki mogą ustąpić samoistnie bez interwencji. Cięższe przypadki mogą wymagać dostosowania terapii immunosupresyjnej i dodatkowego leczenia wspomagającego.

Główną strategią leczenia zakażenia wirusem BK u pacjentów po przeszczepie jest zmniejszenie dawki leków immunosupresyjnych (przeciwodrzuceniowych). Pozwala to układowi odpornościowemu zwalczyć wirusa, jednocześnie starając się zachować funkcję przeszczepionej nerki.

Brak skutecznych leków przeciwwirusowych sprawia, że badania przesiewowe po przeszczepie są kluczową rekomendacją do zarządzania redukcją immunosupresji u pacjentów z zakażeniem wirusem BK.

Lek o nazwie leflunomid wykazał zdolność do hamowania wirusa BK we krwi, co zapobiega uszkodzeniu przeszczepionej nerki. Jest to jedno z dostępnych leków, które mogą być stosowane w leczeniu tego zakażenia.

Intensywne badania przesiewowe w kierunku zakażenia wirusem BK we krwi lub moczu, a następnie wczesne zmniejszenie dawki leków immunosupresyjnych, zapobiega utracie przeszczepionej nerki i zmniejsza ilość wirusa BK we krwi po roku od przeszczepu.

Badania przesiewowe

Badania przesiewowe są istotne dla pacjentów z grup wysokiego ryzyka, szczególnie tych po przeszczepie nerki lub szpiku kostnego. Wczesne wykrycie zakażenia wirusem BK jest kluczowe dla zapobiegania poważnym powikłaniom.

Większość programów transplantacyjnych rutynowo przeprowadza badania przesiewowe u pacjentów po przeszczepie nerki. Badania te pozwalają na wczesne wykrycie aktywacji wirusa, zanim dojdzie do znaczącego uszkodzenia przeszczepionego narządu.

Regularne monitorowanie obecności wirusa BK we krwi i moczu umożliwia lekarzom odpowiednie dostosowanie dawek leków immunosupresyjnych, co jest najważniejszym elementem postępowania z tym zakażeniem.

• Nerki
• Drogi moczowe
• Pęcherz moczowy
• Moczowody
• Układ oddechowy