Zapalenie przyzębia

Czym jest zapalenie przyzębia?

Zapalenie przyzębia to choroba dziąseł, która polega na zakażeniu bakteryjnym powodującym stan zapalny tkanek otaczających i podtrzymujących zęby. Jest to poważniejsza forma choroby dziąseł niż zapalenie dziąseł, ponieważ prowadzi do uszkodzenia nie tylko dziąseł, ale także kości szczęki.1

Zapalenie przyzębia jest wynikiem przewlekłej reakcji zapalnej organizmu na bakterie znajdujące się w płytce nazębnej – lepkim nalot bakteryjnym gromadzącym się na zębach. Gdy płytka nie jest regularnie usuwana przez szczotkowanie i nitkowanie zębów, stwardnieje, tworząc kamień nazębny.2

Choroba ta jest bardzo powszechna. Według danych z lat 2009-2014, około 4 na 10 dorosłych Amerykanów w wieku 30 lat lub starszych ma pewien stopień zapalenia przyzębia (łagodny, umiarkowany lub ciężki). Jest to jeszcze bardziej powszechne wśród mężczyzn – dotyka około połowy mężczyzn i jednej trzeciej kobiet w tej grupie wiekowej.3

Częstość występowania zapalenia przyzębia wzrasta z wiekiem. Około 60% dorosłych w wieku 65 lat lub starszych miało zapalenie przyzębia w latach 2009-2014.4

Objawy zapalenia przyzębia

Objawy zapalenia przyzębia mogą obejmować:5

• Zaczerwienione lub purpurowe dziąsła
• Krwawienie dziąseł, zwłaszcza podczas szczotkowania
• Bolesność dziąseł
• Nieprzyjemny zapach z ust (halitoza)
• Nieprzyjemny smak w ustach
• Ból podczas żucia
• Cofanie się dziąseł (dziąsła odsuwają się od zębów)
• Rozchwianie zębów
• Zmiana w sposobie, w jaki zęby pasują do siebie podczas zgryzu

Co ważne, zapalenie przyzębia często nie powoduje bólu, więc możesz nie zdawać sobie sprawy, że masz tę chorobę. Dlatego tak istotne jest wczesne wykrycie choroby, aby zapobiec powikłaniom.6

Przyczyny i czynniki ryzyka

Główną przyczyną zapalenia przyzębia jest nagromadzenie bakterii w płytce nazębnej. Gdy płytka nie jest regularnie usuwana, bakterie wytwarzają toksyny, które podrażniają dziąsła. Prowadzi to do przewlekłej reakcji zapalnej, w której organizm w pewnym sensie zwraca się przeciwko sobie, niszcząc tkanki i kość podtrzymującą zęby.2

Istnieje jednak kilka czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju zapalenia przyzębia:7

Palenie tytoniu jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka. Palacze mają znacznie większe prawdopodobieństwo rozwoju zapalenia przyzębia niż osoby niepalące. Choroba postępuje szybciej u palaczy, z szybszą utratą kości i zębów. Nawet przy dobrej higienie jamy ustnej palacze doświadczają większej utraty kości. Około 90% przypadków, w których zapalenie przyzębia nie odpowiada na leczenie, dotyczy palaczy.7

Czynniki genetyczne również odgrywają rolę. Niektórzy ludzie mogą mieć większą genetyczną predyspozycję do choroby dziąseł. Sposób, w jaki układ odpornościowy reaguje na szkodliwe bakterie, może się różnić między osobami ze względu na różnice genetyczne.7

Wiek jest kolejnym czynnikiem – zapalenie przyzębia może rozpocząć się w wieku 18 lat w rzadkich przypadkach, a w bardzo rzadkich przypadkach nawet w okresie dojrzewania. Jednak większość przypadków rozwija się po 35. roku życia.7

Cukrzyca typu 2 również zwiększa ryzyko. Diabetycy, którzy nie kontrolują poziomu cukru we krwi, mają większe ryzyko rozwoju zapalenia przyzębia. Co więcej, zapalenie przyzębia i cukrzyca wzajemnie na siebie wpływają – diabetycy z niekontrolowanym poziomem cukru mają większe ryzyko, a pacjenci z zapaleniem przyzębia mają większe ryzyko cukrzycy. Leczenie jednej choroby ma pozytywny wpływ na leczenie drugiej.7

Niska higiena jamy ustnej jest oczywiście głównym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju choroby, choć niektórzy ludzie są bardziej podatni na tę chorobę niż inni, nawet przy prawidłowym szczotkowaniu i użyciu nici dentystycznej.6

Rozpoznanie choroby

Dentysta lub periodontolog rozpoznaje zapalenie przyzębia poprzez dokładne badanie jamy ustnej. Używa specjalnego narzędzia zwanego sondą periodontologiczną do zmierzenia głębokości kieszonek przyzębnych – przestrzeni między dziąsłem a zębem. U zdrowych dziąseł głębokość ta wynosi zwykle 1-3 milimetry.8

Podczas badania sprawdzane jest również krwawienie dziąseł. Leczenie jest potrzebne, gdy kieszonki przyzębne mają co najmniej 4 milimetry głębokości.8

Specjaliści klasyfikują zapalenie przyzębia jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie, w zależności od tego, ile kości utracono wokół każdego zęba oraz jak duży jest stan zapalny w dziąsłach.6

Leczenie zapalenia przyzębia

Leczenie zapalenia przyzębia zależy od stopnia zaawansowania choroby. Celem leczenia jest usunięcie płytki bakteryjnej z powierzchni zęba i stworzenie środowiska, które pozwala utrzymać zdrowie jamy ustnej.5

Systematyczne leczenie zapalenia przyzębia składa się z następujących etapów:8

Poprawa higieny jamy ustnej jest kluczowym pierwszym krokiem. Dentysta lub higienista stomatologiczny pokaże, jak prawidłowo czyścić zęby i usuwać płytkę oraz kamień nazębny. Zostanie wyjaśnione, jak używać różnych narzędzi i technik, takich jak odpowiednia technika szczotkowania, prawidłowe używanie szczoteczek międzyzębowych, nici dentystycznej i antyseptycznych płukanek do ust.9

Profesjonalne czyszczenie polega na usunięciu wszystkich osadów bakteryjnych (płytki i kamienia) z dostępnych obszarów zębów. Następnie zęby są polerowane i zabezpieczane fluorem. W przypadku zaawansowanego zapalenia przyzębia konieczne jest również usunięcie wszystkich osadów bakteryjnych i kamienia z powierzchni korzeni i kieszonek dziąsłowych. Proces ten nazywa się skalowaniem i wyrównywaniem korzeni, znanym również jako „głębokie czyszczenie".9

Antybiotykoterapia może być przepisana w niektórych przypadkach, aby poradzić sobie z aktywnym lub uporczywym zakażeniem dziąseł, które nie odpowiedziało na środki higieniczne.9

Ponowna ocena następuje po kilku tygodniach (zwykle sześciu do ośmiu). Dentysta lub periodontolog przeprowadza pełną ocenę dziąseł, aby sprawdzić postęp leczenia. Jeśli nadal obecne są kieszonki przyzębne większe niż 3 mm, mogą zostać zaproponowane dalsze opcje leczenia, w tym chirurgia korekcyjna.9

Leczenie chirurgiczne może być konieczne w sytuacjach z bardzo zaawansowanym zapaleniem przyzębia. Zabieg chirurgiczny jest przeprowadzany w celu usunięcia bakterii płytki nazębnej i osadów z kieszonek przyzębnych oraz z powierzchni korzeni na głębokości, która nie może być osiągnięta za pomocą zwykłych narzędzi.9

Po zakończeniu aktywnej fazy leczenia konieczna jest strukturalna opieka następcza, zwana terapią podtrzymującą periodontalną, aby poprawić sukces leczenia.8

Jak zapobiegać zapaleniu przyzębia?

Choroby przyzębia, takie jak zapalenie dziąseł i zapalenie przyzębia, są w dużej mierze możliwe do zapobiegania i leczenia. Kluczem jest dobra higiena jamy ustnej, ogólna dbałość o siebie i regularna opieka ze strony stomatologa.4

Podstawowe zasady zapobiegania obejmują:10

• Szczotkowanie zębów dwa razy dziennie, rano i wieczorem, miękką szczoteczką z zaokrąglonymi włosiami
• Używanie pasty do zębów z fluorem
• Ustawianie szczoteczki pod kątem 45 stopni w miejscu, gdzie zęby spotykają się z dziąsłami
• Szczotkowanie wszystkich powierzchni żucia krótkimi ruchami tam i z powrotem
• Używanie nici dentystycznej co najmniej raz dziennie
• Profesjonalne czyszczenie zębów zgodnie z zaleceniami dentysty (wiele osób powinno odwiedzać dentystę raz lub dwa razy w roku)
• Rozważenie użycia antybakteryjnej płukanki do ust

Rzucenie palenia jest szczególnie ważne. U byłych palaczy stan dziąseł może się poprawić w ciągu kilku lat przy dobrej profesjonalnej opiece. Zaledwie rok po rzuceniu palenia byli palacze lepiej reagują na leczenie niż pacjenci, którzy nadal palą.7

Życie z zapaleniem przyzębia

Życie z zapaleniem przyzębia wymaga stałego zaangażowania w odpowiednią pielęgnację jamy ustnej. Przy starannej ocenie i leczeniu profesjonalnym zazwyczaj możliwe jest całkowite zatrzymanie postępu zapalenia przyzębia. Kluczem do sukcesu jest eliminacja płytki bakteryjnej, która wywołuje proces chorobowy, oraz ustanowienie doskonałych praktyk higienicznych.9

Współpraca z zaleceniami dotyczącymi higieny jamy ustnej jest niezbędna dla pomyślnego wyniku leczenia. Po leczeniu konieczna jest regularna opieka następcza, aby utrzymać zdrowie dziąseł.9

Ważne jest również zwracanie uwagi na wczesne oznaki ostrzegawcze, takie jak krwawienie dziąseł, zaczerwienienie lub opuchlizna. Wczesne wykrycie problemu pomaga zapobiec powikłaniom.6

Przy odpowiednim leczeniu i pielęgnacji rokowanie jest dobre. Zapalenie przyzębia można kontrolować, a większość pacjentów może zachować swoje zęby przez całe życie.6