Zespół cieśni nadgarstka

Czym jest zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka jest stanem zdrowia powodującym takie objawy jak ból, drętwienie, mrowienie i osłabienie dłoni oraz nadgarstka1. To niezwykle powszechna dolegliwość – eksperci szacują, że około 3 na każde 1000 osób w Stanach Zjednoczonych doświadcza zespołu cieśni nadgarstka każdego roku1. Jest to także najczęstsza ogniskowa mononeuropatia (choroba pojedynczego nerwu), stanowiąca 90% wszystkich przypadków neuropatii2.

Cieśń nadgarstka to przestrzeń w kościach nadgarstka. Można ją porównać do tunelu drogowego w górze – ale zamiast drążyć przestrzeń w skale dla samochodów, jest to przejście w kościach, które umożliwia ścięgnom, więzadłom i nerwom dotarcie do dłoni1. Cieśń nadgarstka jest wąską i sztywną przestrzenią zbudowaną z więzadeł i kości u podstawy dłoni3.

Zespół cieśni nadgarstka rozwija się, gdy coś drażni lub wywiera dodatkowy nacisk na nerw pośrodkowy, który przebiega przez cieśń nadgarstka. Nerw pośrodkowy pomaga poruszać przedramieniem i zapewnia czucie większości palców i dłoni. Jeśli zostanie uszkodzony lub naciśnięty od ścian cieśni nadgarstka, może wysyłać dodatkowe lub nieprawidłowe sygnały do dłoni i nadgarstka1.

Objawy zespołu cieśni nadgarstka

Klasycznymi objawami zespołu cieśni nadgarstka są ból i parestezje (drętwienie i mrowienie) w obszarze unerwianym przez nerw pośrodkowy2. Objawy zwykle dotyczą kciuka, palca wskazującego, środkowego i połowy palca serdecznego, przy czym mały palec pozostaje w dużej mierze nienaruszony4.

Objawy występujące w nocy są szczególnie charakterystyczne dla zespołu cieśni nadgarstka4. Dolegliwości są zazwyczaj gorsze w nocy i mogą budzić pacjentów ze snu. Aby złagodzić objawy, pacjenci często "trzepoczą" nadgarstkiem, jakby strząsali termometr5.

U osób z zespołem cieśni nadgarstka ból i parestezje mogą promieniować do przedramienia, łokcia i ramienia5. Zmniejszona siła chwytu może prowadzić do utraty zręczności, a jeśli zespół jest ciężki, może dojść do zaniku mięśni kłębu kciuka5.

Przyczyny i czynniki ryzyka

W niektórych przypadkach przyczyna zespołu cieśni nadgarstka nie jest znana. Jednak zwykle powstaje w wyniku kombinacji czynników wpływających na struktury w nadgarstku6. Zespół cieśni nadgarstka może być spowodowany wieloma różnymi czynnikami, w tym częstymi i powtarzalnymi ruchami, chorobami stawów lub kości, zmianami hormonalnymi lub metabolicznymi oraz innymi stanami lub urazami nadgarstka3.

Do potencjalnych przyczyn należą uraz nadgarstka powodujący obrzęk, taki jak skręcenie lub złamanie kości6. Niektóre schorzenia mogą wpływać na nerwy, stawy lub inne części nadgarstka, na przykład cukrzyca i reumatoidalne zapalenie stawów6. Zmiany w niektórych hormonach mogą powodować obrzęk spowodowany nadmiarem płynu w organizmie – przykładami są niedoczynność tarczycy, ciąża i menopauza6.

Wykonywanie tych samych ruchów nadgarstkiem i dłonią w sposób powtarzalny może zwiększać ryzyko, na przykład praca na linii montażowej, ciesielka lub używanie wibrujących narzędzi, dzierganie, ogrodnictwo lub sporty takie jak wiosłowanie6. Pomimo tych związków, badania przeprowadzone na temat związku przyczynowo-skutkowego między używaniem komputera a zespołem cieśni nadgarstka nie dostarczyły jednoznacznych dowodów na to, że nadużywanie lub nieprawidłowe używanie tych urządzeń powoduje zespół cieśni nadgarstka4.

Diagnozowanie choroby

Zespół cieśni nadgarstka jest zwykle diagnozowany za pomocą badań elektrodiagnostycznych, które polegają na stymulacji mięśni i nerwów w dłoni3. Chociaż objaw Tinela i pozytywny manewr Phalena są klasycznymi objawami klinicznymi zespołu, to zmniejszone czucie bólu i osłabione odwodzenie kciuka są bardziej predykcyjne dla nieprawidłowych wyników badań przewodnictwa nerwowego5.

Należy odwiedzić lekarza, jeśli odczuwa się ból, drętwienie lub mrowienie w dłoniach i nadgarstkach. Zespół cieśni nadgarstka zazwyczaj dobrze reaguje na leczenie, ale może trwale uszkodzić nerw pośrodkowy, jeśli nie zostanie leczony wystarczająco szybko1.

Możliwości leczenia

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka opiera się na tym, jak poważny jest stan, czy występuje jakiekolwiek uszkodzenie nerwu i czy inne leczenie pomogło7. W większości przypadków zespół cieśni nadgarstka pogarsza się z czasem8. Jeśli objawy są łagodne, leczenie domowe przez 1 do 2 tygodni prawdopodobnie złagodzi objawy7.

Opcje leczenia zachowawczego obejmują unieruchomienie nadgarstka w pozycji neutralnej za pomocą szyny oraz terapię ultradźwiękami5. Kortyko­steroidy podawane doustnie mogą być skuteczne w krótkoterminowym leczeniu (dwa do czterech tygodni), ale miejscowe iniekcje kortykosteroidów mogą poprawić objawy przez dłuższy okres5.

W przypadku łagodnych objawów można zaprzestać działań powodujących drętwienie i ból, odpoczywać nadgarstek dłużej między czynnościami, stosować lód na nadgarstek przez 10 do 15 minut 1 lub 2 razy na godzinę oraz spróbować przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych7. Noszenie szyny nadgarstka zdejmuje nacisk z nerwu pośrodkowego7.

Leczenie może również obejmować fizjoterapię lub terapię zajęciową, w tym ultradźwięki, ćwiczenia rozciągające i ćwiczenia zakresu ruchu7. W niektórych przypadkach możliwe są doustne kortykosteroidy lub iniekcje kortykosteroidów do cieśni nadgarstka7.

Jeśli objawy są oporne na środki zachowawcze lub jeśli badania przewodnictwa nerwowego wykazują ciężkie uwięźnięcie, może być konieczne otwarcie lub endoskopowe zwolnienie cieśni nadgarstka2. Operacja może być opcją, gdy inne leczenie nie pomogło, jeśli zespół cieśni nadgarstka trwa od dawna lub jeśli wystąpiły trwałe problemy7. Operacja cieśni nadgarstka polega na zmniejszeniu nacisku na nerw pośrodkowy poprzez przecięcie więzadła, które na niego naciska3.

Niedawny systematyczny przegląd wykazał, że niesteroidowe leki przeciwzapalne, pirydoksyna i leki moczopędne nie są skuteczniejsze niż placebo w łagodzeniu objawów zespołu cieśni nadgarstka5. Zespół cieśni nadgarstka powinien być leczony zachowawczo u kobiet w ciąży, ponieważ spontaniczne ustąpienie objawów po porodzie jest częste5.

Rokowanie i powrót do zdrowia

Dla większości pacjentów zespół cieśni nadgarstka pogarsza się z czasem. Jeśli nie będzie leczony zbyt długo, może prowadzić do trwałej dysfunkcji dłoni, w tym utraty czucia w palcach i osłabienia8. Z tego powodu ważne jest, aby diagnozować i leczyć tę chorobę odpowiednio wcześnie8.

Zespół cieśni nadgarstka jest stanem postępującym u większości pacjentów i może prowadzić do trwałej utraty czucia i funkcji dłoni, jeśli nie zostanie odpowiednio zidentyfikowany i leczony2. Niemniej jednak zespół cieśni nadgarstka zazwyczaj dobrze reaguje na leczenie1.