Złamanie ręki

Czym jest złamanie ręki?

Złamanie ręki oznacza pęknięcie lub całkowite przerwanie ciągłości jednej lub kilku kości znajdujących się w ręce1. W każdej ręce znajduje się 27 kości, które lekarze dzielą ze względu na ich położenie i funkcję. Te kości stanowią fundament dla działania czterech palców i kciuka2.

Złamanie to pojęcie medyczne oznaczające przerwanie ciągłości kości – nie ma różnicy między złamaniem a pęknięciem, to określenia tego samego stanu3. Urazy powodujące złamania ręki często uszkadzają również inne tkanki w ręce i wokół niej, w tym więzadła, ścięgna, mięśnie, nerwy i naczynia krwionośne2.

Budowa ręki

Ręka jest końcową częścią funkcjonalną ramienia. Jest połączona z ramieniem przez przedramię i osiem kości nadgarstka. Składa się z kości śródręcza i paliczków, które stanowią podstawę funkcjonowania czterech palców i kciuka4.

• Kości nadgarstka (karpalia) – małe kości łączące rękę z nadgarstkiem
• Kości śródręcza (metakarpalia) – kości dłoni nadające jej kształt
• Paliczki (falangi) – poszczególne kości tworzące segmenty palców i kciuka

Kości ręki służą jako struktura wspierająca mięśnie, które umożliwiają ruch nadgarstka i palców. Gdy jedna z tych kości zostaje złamana, może to uniemożliwić używanie ręki, nadgarstka i palców3.

Rodzaje złamań ręki

Oprócz określenia, która kość ręki została złamana, lekarz przypisze złamaniu odpowiedni typ lub klasyfikację. Specjaliści klasyfikują niektóre złamania według kształtu lub wzoru przełamania2:

• Złamanie poprzeczne – pęknięcie przechodzi prostopadle przez kość
• Złamanie skośne – pęknięcie biegnie pod kątem
• Złamanie spiralne – pęknięcie przebiega spiralnie wokół kości
• Złamanie wieloodłamowe – kość pęka na wiele fragmentów
• Złamanie kompresyjne – kość zostaje wciśnięta lub ściśnięta

Niektóre rodzaje złamań są klasyfikowane według sposobu ich powstania, na przykład złamanie stresowe lub złamanie oderwane2.

Lekarz może również sklasyfikować złamanie jako3:

• Złamanie stabilne – gdy fragmenty kości są wyrównane i raczej się nie przesuwają
• Złamanie niestabilne – gdy fragmenty kości uległy przesunięciu
• Złamanie otwarte (złożone) – gdy fragment kości przebija skórę, co zwiększa ryzyko infekcji

Niektóre typy złamań ręki mają własne, unikalne nazwy. Złamanie pięściarza to specyficzny rodzaj złamania kości śródręcza, który występuje, gdy uderzy się zamkniętą pięścią w coś twardego, na przykład w ścianę2.

Przyczyny złamań ręki

Złamanie ręki może wystąpić, gdy na kość działa wystarczająco duża siła, by ją złamać. Kości w ręce mogą ulec złamaniu w wyniku uderzenia, zmiażdżenia lub skręcenia3.

Najczęstsze przyczyny złamania ręki to1:

• Upadki – szczególnie gdy próbuje się złapać równowagę wyciągniętą ręką
• Urazy miażdżące
• Urazy skręceniowe
• Bezpośredni kontakt podczas uprawiania sportu

Typowo złamania ręki są związane z urazem – upadkiem, wypadkiem samochodowym, wypadkiem rowerowym lub podczas uprawiania sportu4. Kości śródręcza często łamią się, gdy ręka uderza w jakiś przedmiot lub coś uderza w rękę. Kość śródręcza małego palca może zostać złamana podczas uderzania pięścią w coś, dlatego to złamanie powszechnie nazywane jest złamaniem pięściarza3.

Objawy złamania ręki

Niemal wszystkie złamania ręki występują w wyniku urazu – zdecydowana większość to skutek upadków na wyciągniętą rękę. Pacjenci zazwyczaj zgłaszają ból, obrzęk, deformację i siniaki na ręce. Ograniczenie ruchu palców i nadgarstka to również częste dolegliwości4.

Objawy złamanej ręki po urazie mogą obejmować3:

• Ból, sztywność i obrzęk
• Trudności w poruszaniu ręką, nadgarstkiem i/lub palcami
• Nieprawidłowy wygląd, taki jak skrzywiony lub skręcony palec
• Silny ból, który nasila się podczas ruchu lub chwytania
• Siniaki lub krwawienia
• Deformacja i przebarwienie skóry
• Drętwienie w ręce lub palcach

Czynniki ryzyka

Jak w przypadku każdego urazu, istnieją pewne czynniki ryzyka zwiększające szanse na zranienie ręki5.

Sport. Jeśli uprawiasz sporty takie jak piłka nożna, hokej, piłka nożna, boks czy rugby, jesteś narażony na większe ryzyko złamania ręki. Ogólnie rzecz biorąc, sportowcy są bardziej narażeni na kontuzje, ponieważ stale trenują5.

Płeć. Czasami płeć może odgrywać rolę w zwiększaniu czynnika ryzyka dla określonych urazów. Na przykład mężczyźni są bardziej narażeni na złamanie pięściarza5.

Osteoporoza. Osteoporoza to schorzenie osłabiające kości. Jeśli twoje kości są słabsze niż normalnie, masz zwiększone szanse na złamanie ręki5.

Wiek. Wraz z wiekiem kości stają się słabsze, co zwiększa ryzyko złamania ręki5.

Diagnostyka i badania

Lekarz specjalista ds. chirurgii ręki dokona przeglądu objawów i zapyta o istotną historię rodzinną lub medyczną. Na tym etapie przeprowadzane jest badanie uszkodzonej kończyny. Pytania zazwyczaj mają na celu ustalenie obecności innych urazów po tej samej stronie ciała – w nadgarstku, przedramieniu, łokciu lub ramieniu4.

Badanie kończyny koncentruje się na badaniu neurologicznym – zarówno funkcji czuciowej, jak i ruchowej nerwów. Sprawdzany jest również stan naczyniowy ręki i palców, aby upewnić się, że obrzęk nie zakłócił dopływu krwi. Miejsca bolesne przy ucisku mogą wskazywać na możliwe złamanie, stłuczenie lub skręcenie4.

Ocena medyczna i zdjęcia rentgenowskie są niezbędne, aby lekarz mógł zdiagnozować złamanie i określić leczenie. Zdjęcia rentgenowskie są podstawowym narzędziem oceny złamań ręki. Może być konieczne wykonanie wielu zdjęć pod różnymi kątami, aby wykryć i ocenić złamania4.

Podczas oceny ruchu ręki można wykryć problemy z ustawieniem kości, w tym rozejście się palców lub ich krzyżowanie. W przypadku urazów ręki, gdy palce są zgięte, paznokcie zwykle wskazują w kierunku kości łódeczkowatej nadgarstka. Nieprawidłowa rotacja jest uwydatniana i lepiej widoczna podczas ruchu ręki4.

Leczenie złamania ręki

W zależności od rodzaju złamania, lekarz może zalecić jedną z kilku metod leczenia. Wiele złamań kości śródręcza i paliczków jest stabilnych. Stabilne złamania można leczyć bez operacji, stosując szyny, gipsy lub taśmowanie palców3.

W wielu przypadkach złamanie ręki dobrze się goi przy leczeniu niechirurgicznym. W zależności od typu i lokalizacji złamania, może to obejmować noszenie gipsu, szyny lub tzw. buddy straps (łączenie palców taśmą) przez pewien okres czasu1.

Leczenie niechirurgiczne. Celem wczesnego postępowania w przypadku złamania jest kontrola krwawienia, zapewnienie ulgi w bólu, zapobieganie uszkodzeniu niedokrwiennemu (obumieraniu kości) i usunięcie źródeł infekcji, takich jak ciała obce i martwe tkanki6.

Następnym krokiem w postępowaniu ze złamaniem jest nastawienie złamania i utrzymanie go w prawidłowej pozycji. Ważne jest, aby zapewnić, że uszkodzona część ciała powróci do swojej funkcji po wygojeniu się złamania. Aby to osiągnąć, stosuje się techniki unieruchomienia złamania metodami niechirurgicznymi6.

Leczenie chirurgiczne. W przypadku poważniejszych złamań lub złamań, które nie są prawidłowo wyrównane, może być wymagana operacja w celu nastawienia złamanych fragmentów kości i utrzymania ich na miejscu do czasu wygojenia1.

Gdy złamanie kości śródręcza lub paliczka powoduje skrzywienie lub niestabilność palca, czasami konieczna jest operacja stabilizacji złamania. W takich przypadkach do utrzymania złamanej kości w stabilnej pozycji podczas gojenia mogą być użyte płytki, śruby lub szpilki3.

Proces gojenia i rehabilitacja

Gojenie złamanej ręki może zająć tygodnie lub miesiące7. Prawdopodobnie będziesz musiał nosić szynę lub gips przez kilka tygodni, podczas gdy twoje kości się goją, a po tym czasie możesz potrzebować terapii zajęciowej2.

Ze względu na obecność wielu stawów, złamania ręki wymagają wykwalifikowanej opieki. Na szczęście większość złamań ręki może się wygoić bez operacji. Jednak nawet złamania leczone bez operacji mogą wymagać długotrwałego unieruchomienia i terapii z powodu sztywności i obrzęku, które powodują te urazy1.

Najlepiej goisz się, gdy dobrze się o siebie troszczysz. Jedz różnorodne zdrowe pokarmy i nie pal tytoniu. Przestrzegaj instrukcji dotyczących ćwiczeń, aby utrzymać siłę ramienia. Często poruszaj niezranionymi palcami, aby zmniejszyć obrzęk i sztywność, ale nie używaj tej ręki do chwytania lub noszenia czegokolwiek7.

Radzenie sobie w codziennym życiu

Złamanie ręki może być frustrującym i zakłócającym codzienne życie doświadczeniem. Nasze ręce są niezbędnymi narzędziami, na których polegamy w niezliczonych codziennych czynnościach8.

Sen. Po urazie lub operacji ból i dyskomfort związany z gipsem lub szyną mogą utrudniać sen. Zaleca się również utrzymywanie ręki w pozycji podwyższonej, ale ta pozycja również może utrudniać dobry sen nocny. Użycie poduszek do podparcia ręki może pomóc utrzymać ją w podwyższonej pozycji i zapewnić większy komfort. Należy ją podnieść powyżej poziomu serca9.

Przyjmowanie leków przeciwbólowych przed snem może pomóc w opanowaniu bólu – ból często nasila się w nocy i powinien się zmniejszyć w ciągu pierwszych dwóch tygodni. Nie zdejmuj szyny ani gipsu, chyba że terapeuta ci to zaleci9.

Kąpiel. Utrzymanie ręki w czystości i suchości jest ważne podczas noszenia szyny lub gdy masz ranę, która się goi. Ma to na celu ograniczenie ryzyka infekcji i umożliwienie ranom gojenia się bez opóźnień. Możliwe jest zakupienie wodoodpornego pokrowca – istnieje kilka firm oferujących produkty zapewniające, że woda nie przedostanie się do środka9.

Możliwe jest również użycie plastikowej torby zaklejonej taśmą wokół ręki; jeśli zdecydujesz się na to rozwiązanie, trzymaj rękę w pozycji pionowej, ponieważ woda często może dostać się do środka, jeśli ramię nie jest uniesione9.

Ból. Pewien ból jest normalny po urazie i po operacji. Leki przeciwbólowe mogą być przepisane przez chirurga lub zalecane leki dostępne bez recepty. Często najgorszy ból ustępuje w ciągu dwóch tygodni9.

Podnoszenie i utrzymywanie ręki w górze. Podłóż rękę na poduszkach, gdy siedzisz lub leżysz w pierwszych dniach po urazie. Utrzymuj rękę wyżej niż poziom serca. Pomoże to zmniejszyć obrzęk7.

Stosowanie lodu. Przykładaj lód lub zimny okład na rękę na 10 do 20 minut na raz. Staraj się robić to co 1 do 2 godzin przez pierwsze 3 dni (gdy jesteś na jawie). Umieść cienką tkaninę między lodem a gipsem lub szyną7.