Badanie skuteczności metotreksatu w zapobieganiu nawrotom zmian dermatologicznych w przebiegu łojotokowego zapalenia skóry u kobiet z opornym na leczenie łuszczycą brunatną.
Liszaj twardzinowy to przewlekłe schorzenie skóry, które najczęściej dotyka okolic intymnych i może powodować świąd, ból oraz zmiany w strukturze skóry. Choć nie ma na nie lekarstwa, odpowiednie leczenie może znacząco poprawić jakość życia.
Czym jest liszaj twardzinowy
Liszaj twardzinowy jest przewlekłym stanem zapalnym skóry, który może utrzymywać się przez całe życie. Choroba ta została po raz pierwszy opisana w 1881 roku przez lekarza o nazwisku Hallopeau. Przez lata stosowano różne nazwy dla tego schorzenia, w tym białaczka, balanitis xerotica obliterans czy choroba białych plam.
Liszaj twardzinowy charakteryzuje się pojawieniem się na skórze białych, często ścieńczałych plam, które powodują świąd i ból. W wyniku choroby dochodzi do zaniku skóry oraz jej odbarwienia. Zanik skóry oznacza, że skóra staje się cieńsza niż normalnie, co sprawia, że jest bardziej podatna na uszkodzenia.
Schorzenie najczęściej dotyka obszarów intymnych - u kobiet sromu i okolic odbytu, u mężczyzn żołędzi i napletka. Znacznie rzadziej zmiany pojawiają się w innych miejscach na ciele. Błony śluzowe, takie jak śluzówka pochwy czy jamy ustnej, zazwyczaj nie są zajęte przez chorobę.
Choroba jest stosunkowo rzadka - w Stanach Zjednoczonych dotyka około 200 tysięcy osób. Może wystąpić w każdym wieku, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, ale najczęściej dotyczy kobiet po menopauzie oraz mężczyzn między okresem dojrzewania a 60. rokiem życia. Kobiety chorują znacznie częściej niż mężczyźni.
Liszaj twardzinowy może dotknąć osoby w każdym wieku, łącznie z dziećmi, ale najczęściej występuje u kobiet po 50. roku życia. Choroba ta może pojawić się u osób o każdym kolorze skóry.
Gdy liszaj twardzinowy pojawia się po raz pierwszy, wygląda jak małe, białe, lśniące, lekko uniesione plamki na okolicach intymnych lub odbycie. Z czasem może pojawić się więcej plamek, które w końcu łączą się ze sobą, tworząc białą plamę przypominającą pomarszczony pergamin lub bibułkę.
Zmiany skórne zazwyczaj charakteryzują się następującymi cechami: wywołują świąd, są białe, mają gładką lub pomarszczoną powierzchnię, łatwo ulegają uszkodzeniu - mogą krwawić lub boleć przy tarciu lub drapaniu.
Skóra dotknięta chorobą staje się delikatna - nawet lekkie drapanie może powodować krwawienie. Choroba może prowadzić do bliznowacenia i ścieśnienia skóry wokół okolic intymnych i odbytu.
Stosunki płciowe mogą być bolesne, ponieważ srom może się kurczyć lub zaciskać. U mężczyzn napletek może się ścieśniać, powodując bolesne erekcje. Bez leczenia może być trudno lub boleśnie oddawać mocz, wypróżniać się lub odbywać stosunki płciowe.
Nieleczony liszaj twardzinowy może również zwiększać ryzyko rozwoju pewnego rodzaju raka skóry - raka prącia u mężczyzn i raka kolczystokomórkowego sromu u kobiet. Ryzyko to szacuje się na około 5% lub mniej.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Dokładna przyczyna liszaja twardzinowego nie jest znana, ale uważa się, że może to być choroba autoimmunologiczna. W chorobach autoimmunologicznych układ odpornościowy organizmu przez pomyłkę atakuje własne tkanki, powodując stan zapalny i uszkodzenia.
Wiele ustaleń z ostatnich lat wskazuje coraz bardziej na chorobę wywołaną przez układ odpornościowy u osób z predyspozycjami genetycznymi. Około 10% pacjentów ma innych członków rodziny z tym samym schorzeniem.
Inne czynniki, które mogą przyczyniać się do rozwoju liszaja twardzinowego, to zmiany hormonalne, czynniki genetyczne i środowiskowe. Wcześniejsze infekcje mogą odgrywać prowokującą rolę. Urazy i wilgotne, zamknięte środowisko mogą działać jako czynniki wyzwalające.
Ważne jest, aby wiedzieć, że liszaj twardzinowy nie jest spowodowany infekcją i nie jest zaraźliwy - nie można go przekazać innym osobom.
Rozpoznanie choroby
Jeśli podejrzewasz, że masz liszaj twardzinowy, powinieneś zgłosić się do lekarza. Lekarz przeprowadzi badanie fizykalne i może zlecić dodatkowe badania.
W niektórych przypadkach lekarz może zalecić wykonanie biopsji skóry. Biopsja polega na pobraniu małego wycinka skóry do badania pod mikroskopem. Pomaga to potwierdzić rozpoznanie i wykluczyć inne schorzenia.
W procesie zapalnym związanym z liszajem twardzinowym komórki zapalne wnikają do skóry właściwej (warstwy skóry znajdującej się pod naskórkiem). Może to powodować obrzęk i pękanie naczyń krwionośnych. Włókna elastyczne i kolagenowe w skórze mogą się rozrywać, co prowadzi do objawów takich jak świąd, ból i pęcherze.
Możliwości leczenia
Chociaż liszaja twardzinowego nie można wyleczyć, stosowanie silnych maści steroidowych na receptę może pomóc złagodzić objawy. Głównym celem leczenia jest zatrzymanie stanu zapalnego, zapobieganie powikłaniom i poprawa jakości życia.
Wszystkie przypadki liszaja twardzinowego okolic intymnych, nawet bezobjawowe, powinny być leczone w celu zapobiegania powstaniu blizn i rozwojowi nowotworu.
Kortykosteroidy miejscowe (maści sterydowe) są głównym sposobem leczenia liszaja twardzinowego sromu. Kortykosteroidy to leki stosowane bezpośrednio na skórę w postaci kremu lub maści w celu zmniejszenia stanu zapalnego. Liszaj twardzinowy powoduje stan zapalny w obrębie skóry, który może prowadzić do swędzenia, pękania, zrostów i bliznowacenia. Sterydy miejscowe działają poprzez wyłączanie tego stanu zapalnego.
Sterydy miejscowe występują w różnych mocach. W Wielkiej Brytanii wyróżnia się cztery różne moce steroidów miejscowych: bardzo silne (zwane także bardzo mocnymi lub super mocnymi), silne (zwane mocnymi), umiarkowane i łagodne (zwane słabymi).
Przy liszaju twardzinowym ważne jest stosowanie bardzo silnego lub silnego kortykosteroidu miejscowego, aby utrzymać objawy pod kontrolą. Większość specjalistów od chorób sromu zaleca rozpoczęcie leczenia bardzo silnym steroidem, zwykle maścią z propionian klobetazolu 0,05%.
Jeśli przepisano krem, należy go stosować dokładnie zgodnie z zaleceniami. Leki te są bezpieczne, jeśli są stosowane zgodnie z zaleceniami. Wbrew obawom, nie powodują ścieńczenia skóry przy prawidłowym stosowaniu.
Oprócz steroidów miejscowych, w niektórych przypadkach mogą być rozważane inne metody leczenia, takie jak: inhibitory kalcyneuryny miejscowe, fototerapia (terapia światłem), leki immunosupresyjne lub zabiegi chirurgiczne. U mężczyzn z zaawansowanymi zmianami na żołędzi może być konieczne obrzezanie (usunięcie napletka).
Życie codzienne z liszajem twardzinowym
Jeśli masz liszaj twardzinowy, możesz zrobić kilka rzeczy, aby zapobiec podrażnieniu lub uszkodzeniu skóry i żyć bardziej komfortowo z tym schorzeniem.
Zaleca się mycie emolientem zamiast zwykłego mydła. Emollienty to specjalne preparaty nawilżające przeznaczone do zmiękczania i łagodzenia suchej skóry. Są nieperfumowane, więc jest mniejsze prawdopodobieństwo, że spowodują dodatkowe podrażnienie.
Warto delikatnie osuszać okolice intymne po oddaniu moczu oraz regularnie stosować krem ochronny lub maść, na przykład wazelinę, na dotknięte obszary.
Zaleca się noszenie bielizny bawełnianej lub jedwabnej oraz stosowanie lubrykantu, jeśli stosunki płciowe są niewygodne. Należy unikać ścisłej lub obcisłej odzieży, takiej jak obcisła bielizna.
Ważne jest, aby nie drapać ani nie trzeć dotkniętej skóry, nie używać perfumowanych mydeł, płynów do kąpieli ani żeli pod prysznic, nie nosić wkładek higienicznych (lub używać wkładek bez zapachu, jeśli są konieczne), a także nie wykonywać czynności takich jak jazda na rowerze czy jazda konna, dopóki objawy nie ustąpią.
Należy unikać palenia i nie zbliżać się do otwartego ognia podczas używania emolientów - emollienty nie są łatwopalne na skórze, ale gdy dostaną się na tkaniny, takie jak opatrunki, odzież i pościel, mogą łatwiej się zapalić.
Zwykłe, codzienne produkty mogą często powodować podrażnienia, w tym mydła, żele pod prysznic, chusteczki do czyszczenia, środki do higieny intymnej, wkładki higieniczne, talk, perfumy i dezodoranty. Dlatego dobrze jest ich unikać, jeśli to możliwe.
Opieka długoterminowa i powikłania
Liszaj twardzinowy jest przewlekłą chorobą, która wymaga leczenia przez całe życie. Bez stałego leczenia liszaj twardzinowy może się rozwijać i zacząć powodować zmiany strukturalne w sromie, które często są nieodwracalne. Są one również czasami nazywane zmianami architektonicznymi lub anatomicznymi.
Zrosty skóry (znane również jako adhezje) to stan, w którym fragmenty skóry sromu zaczynają się ze sobą sklejać, zmieniając jej strukturę. Może to dotyczyć warg sromowych lub łechtaczki. Takie zrosty mogą utrudniać wprowadzenie tamponu lub sprawiać, że niektóre formy aktywności seksualnej są bolesne lub (dla niektórych osób) niemożliwe.
Bardzo ważne jest regularne kontrolowanie swojego sromu w domu co miesiąc oraz dbanie o to, aby raz w roku przeprowadzał badanie pracownik służby zdrowia.
Należy zgłosić się do lekarza, jeśli: pojawi się swędząca biała plama na okolicach intymnych lub skórze, zdiagnozowano już liszaj twardzinowy, a leczenie nie pomaga, zdiagnozowano już liszaj twardzinowy i występuje ból podczas oddawania moczu lub stosunków płciowych.
Osoby z liszajem twardzinowym okolicy płciowej mają również nieznacznie zwiększone ryzyko rozwoju raka skóry prącia lub sromu. Z tego powodu zaleca się regularne badania skóry.
Edukacja pacjenta jest niezwykle ważna. Osoby z liszajem twardzinowym powinny wiedzieć, że jest to przewlekła choroba wymagająca leczenia przez całe życie oraz że leczenie steroidami jest bezpieczne, jeśli jest stosowane zgodnie z zaleceniami i nie powoduje ścieńczenia skóry.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia
