Cięcie cesarskie

Czym jest cięcie cesarskie

Cięcie cesarskie, zwane także sekcją cesarską, to zabieg operacyjny, podczas którego dziecko rodzi się przez nacięcie wykonane w brzuchu i macicy (narządzie, w którym rozwija się dziecko) matki1. Jest to jedna z najczęstszych operacji chirurgicznych przeprowadzanych w przypadku, gdy poród przez drogi rodne nie jest możliwy lub bezpieczny dla matki lub dziecka2.

Nacięcie zwykle wykonywane jest w poprzek dolnej części brzucha, tuż poniżej linii bikini. Ma zazwyczaj długość od 10 do 20 centymetrów3. Cięcie cesarskie to poważna operacja, która wiąże się z określonym ryzykiem i wymaga dłuższego okresu powrotu do zdrowia niż poród naturalny1.

W Wielkiej Brytanii około 1 na 4 kobiety w ciąży rodzi przez cięcie cesarskie3. W Stanach Zjednoczonych jest to jeszcze częstsze – 1 na 3 porody odbywa się tą drogą4.

Kiedy potrzebne jest cięcie cesarskie

Cięcie cesarskie może być zaplanowane z wyprzedzeniem lub wykonane w nagłym przypadku. Zabiegi planowane zwykle odbywają się od 39. tygodnia ciąży3.

Może być konieczne z różnych powodów medycznych. Planowane cięcie cesarskie wykonuje się, gdy występują następujące sytuacje1:

• Dysproporcja główkowo-miednicza – gdy główka lub ciało dziecka jest zbyt duże, aby bezpiecznie przejść przez miednicę matki, lub miednica jest zbyt mała, aby urodzić dziecko o przeciętnych rozmiarach
• Poprzednie cięcie cesarskie – chociaż poród naturalny po wcześniejszym cięciu jest możliwy, nie jest to opcja dla każdej kobiety
• Ciąża mnoga – bliźnięta często mogą urodzić się naturalnie, ale jeśli jest dwoje lub więcej dzieci, może być potrzebne cięcie cesarskie
• Łożysko przodujące – stan, w którym łożysko jest umiejscowione zbyt nisko w macicy i blokuje wyjście dziecka przez szyjkę macicy
• Położenie poprzeczne – dziecko leży w macicy w pozycji poziomej lub bokiem
• Położenie pośladkowe – dziecko znajduje się w macicy nogami lub pośladkami w dół
• Schorzenia zdrowotne – choroby takie jak choroba serca mogą się pogorszyć podczas porodu naturalnego

Cięcie cesarskie może być również przeprowadzone w trybie nagłym, jeśli podczas porodu wystąpią komplikacje. Powody obejmują3:

• Poród nie postępuje prawidłowo
• Występuje nadmierne krwawienie z pochwy
• Dziecko nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu i składników odżywczych

Niektóre kobiety proszą o cięcie cesarskie z powodów niemedycznych. Jeśli kobieta odczuwa lęk przed porodem, powinna otrzymać wsparcie psychologiczne podczas ciąży i porodu. Jeśli po wysłuchaniu wszystkich informacji o ryzyku nadal uważa, że poród naturalny nie jest dla niej możliwy do zaakceptowania, powinna otrzymać możliwość planowanego cięcia cesarskiego3.

Przebieg zabiegu

Większość cięć cesarskich wykonywana jest w znieczuleniu rdzeniowym lub zewnątrzoponowym. Oznacza to, że kobieta jest przytomna, ale dolna część jej ciała jest znieczulona, więc nie czuje bólu3.

Podczas zabiegu3:

• Przed ciałem umieszcza się zasłonę, aby kobieta nie widziała, co jest robione – lekarze i pielęgniarki informują ją na bieżąco o przebiegu operacji
• Wykonywane jest nacięcie o długości około 10 do 20 centymetrów w dolnej części brzucha i macicy, aby można było wydobyć dziecko
• Może wystąpić uczucie ciągnięcia i szarpania podczas zabiegu
• Dziecko jest zwykle wydobywane w ciągu 5 do 10 minut od rozpoczęcia operacji

Cała operacja trwa zazwyczaj od 40 do 50 minut3.

Powrót do zdrowia po cesarskim cięciu

Większość kobiet może opuścić szpital 1 lub 2 dni po cięciu cesarskim5. Jednak pełny powrót do zdrowia może zająć kilka tygodni. W szpitalu5:

• Kobieta otrzymuje leki przeciwbólowe w celu zmniejszenia dyskomfortu
• Ma regularny bliski kontakt z dzieckiem i może rozpocząć karmienie piersią
• Jest zachęcana do wstawania z łóżka i poruszania się tak szybko, jak to możliwe
• Może jeść i pić, gdy tylko poczuje głód lub pragnienie
• W pęcherzu pozostaje cienka, elastyczna rurka zwana cewnikiem przez co najmniej 12 godzin
• Rana jest zakryta opatrunkiem przez co najmniej 24 godziny

Większość kobiet potrzebuje leków przeciwbólowych przez pierwsze dni, a nawet do 2 tygodni po zabiegu6. Po powrocie do domu kobieta będzie potrzebowała pomocy w opiece nad sobą i noworodkiem. Musi zorganizować transport, ponieważ przez kilka tygodni nie będzie mogła prowadzić samochodu5.

Krwawienie z pochwy może utrzymywać się do 6 tygodni. Początkowo będzie czerwone, następnie różowe, a później żółtawo-białe6. To krwawienie i wydzielina po porodzie nazywane są lochiami.

Opieka nad raną pooperacyjną

Prawidłowa opieka nad raną jest kluczowa dla prawidłowego gojenia. Należy7:

• Utrzymywać miejsce nacięcia suche i czyste
• Codziennie myć ranę ciepłą wodą z mydłem (zwykle podczas prysznica)
• Osuszać miejsce po umyciu
• Pozwolić taśmom chirurgicznym odpaść samodzielnie, co zwykle trwa około tygodnia

Nie należy7:

• Używać produktów czyszczących, które mogą spowolnić gojenie rany
• Brać kąpieli w wannie lub jacuzzi, ani pływać, dopóki lekarz nie zezwoli (zwykle przez co najmniej 3 tygodnie)
• Używać tamponów do czasu uzyskania zgody lekarza

Początkowo blizna będzie podwyższona i ciemniejsza niż reszta skóry. Z czasem stanie się cieńsza, bardziej płaska i zbliży się kolorem do naturalnego odcienia skóry. Często będzie ukryta pod owłosieniem łonowym5.

Aktywność fizyczna po zabiegu

Ograniczenie aktywności fizycznej jest niezbędne do prawidłowego gojenia. Po powrocie do domu zaleca się7:

Należy:

• Poświęcić czas na siedzenie i więź z dzieckiem
• Odpoczywać, gdy jest się zmęczonym
• Codziennie chodzić – spacery pomagają zapobiegać zakrzepom krwi i zaparciom
• Przytrzymywać poduszkę nad nacięciem podczas kaszlu lub śmiechu
• Brać prysznic normalnie
• Prosić o pomoc, gdy jest potrzebna

Nie należy:

• Podnosić niczego cięższego niż dziecko
• Wielokrotnie chodzić po schodach
• Brać udziału w intensywnej aktywności lub wykonywać ćwiczeń mięśni brzucha, dopóki lekarz nie wyrazi zgody
• Uprawiać seksu, dopóki lekarz nie potwierdzi, że można

Należy również zadbać o odpowiednie odżywianie7:

• Pić wystarczającą ilość wody i innych płynów
• Jeść zdrową, zrównoważoną dietę
• Przyjmować codziennie suplement błonnika, aby zapobiegać zaparciom
• Unikać drastycznych diet – zapytać lekarza, kiedy można zacząć próbować zrzucić wagę nabraną w ciąży

Ryzyko i możliwe powikłania

Cięcie cesarskie jest stosunkowo bezpieczną operacją, ale jako poważny zabieg chirurgiczny wiąże się z większym ryzykiem niż poród naturalny1. Możliwe powikłania obejmują8:

• Zakażenie rany pooperacyjnej
• Uszkodzenie narządów wewnętrznych podczas operacji
• Zwiększone ryzyko problemów z oddychaniem u dziecka
• Powikłania w przyszłych ciążach
• Krwawienie
• Dłuższy czas powrotu do zdrowia w porównaniu z porodem naturalnym

Mimo tych potencjalnych zagrożeń, cięcie cesarskie pozostaje ratującą życie interwencją w określonych sytuacjach medycznych2.

Kiedy skontaktować się z lekarzem

Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią następujące objawy77:

• Depresja, smutek, poczucie beznadziejności lub niepokojące myśli
• Oznaki zakażenia, w tym ból, ropa, obrzęk, zaczerwienienie, powiększone węzły chłonne lub gorączka
• Gorączka powyżej 38°C
• Trudności w oddychaniu
• Wydzielina z pochwy o nieprzyjemnym zapachu
• Silny ból w brzuchu
• Jasnoczerwoone krwawienie z pochwy, które przesiąka przez więcej niż jedną podpaskę w ciągu 2 godzin (lub krócej)
• Krwawienie z pochwy, które się nasila lub nadal jest jasnoczerwoone po więcej niż 4 dniach od porodu
• Oznaki zakrzepu krwi, w tym ból w nodze, obrzęk lub zaczerwienienie

Kontrola u lekarza jest zwykle planowana 4 do 6 tygodni po zabiegu6. Podczas tej wizyty lekarz oceni gojenie rany i ogólny stan zdrowia pacjentki.