Depresja okołoporodowa

Czym jest depresja okołoporodowa

Depresja okołoporodowa to zaburzenie nastroju, które występuje w czasie ciąży lub w pierwszym roku po urodzeniu dziecka. Jest to poważna choroba, która powoduje uporczywy lub skrajny smutek. Może również wywoływać lęk, zmęczenie i problemy ze snem12.

Jeśli cierpisz na to zaburzenie, możesz wycofywać się od rodziny i przyjaciół. Możesz nie mieć zainteresowania zajęciami, które kiedyś sprawiały ci przyjemność. W ciężkich przypadkach depresja okołoporodowa może prowadzić kobiety do myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub rozwijającemu się płodowi3.

Depresja w czasie ciąży nazywana jest depresją prenatalną, a depresja rozwijająca się po urodzeniu dziecka to depresja poporodowa. Ważne jest, aby zrozumieć, że są to formy tej samej choroby występującej w różnych momentach3.

Jak często występuje

Depresja okołoporodowa jest powszechnym problemem. Dotyka około 10-20% kobiet w Stanach Zjednoczonych podczas ciąży, okresu poporodowego lub obu tych okresów4. Według innych danych, około jedna na siedem osób doświadcza tego zaburzenia podczas ciąży lub w pierwszym roku po porodzie2.

Na świecie około 10% kobiet w ciąży i 13% kobiet, które właśnie urodziły, doświadcza zaburzeń psychicznych, głównie depresji. W krajach rozwijających się liczby te są jeszcze wyższe – 15,6% podczas ciąży i 19,8% po porodzie. W ciężkich przypadkach cierpienie matek może być tak duże, że może prowadzić do samobójstwa, a niedostateczne leczenie może mieć wpływ na rozwój poznawczy i behawioralny dziecka5.

Mimo swojej częstości, nawet do 50% przypadków pozostaje niezdiagnozowanych z powodu piętna związanego z tym stanem i niechęci pacjentek do ujawniania objawów2.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Depresja okołoporodowa wynika z połączenia zmian hormonalnych, predyspozycji genetycznych i czynników środowiskowych2.

Każda osoba może rozwinąć depresję okołoporodową, ale prawdopodobieństwo jest większe, jeśli ty lub członkowie twojej rodziny mają w przeszłości3:

• Zaburzenia lękowe
• Zaburzenie paniki
• Choroby psychiczne, w tym zaburzenie obsesyjno-kompulsywne
• Zaburzenia nastroju, takie jak depresja i depresja poporodowa

Historia depresji jest najsilniejszym czynnikiem ryzyka rozwinięcia depresji okołoporodowej6.

Depresja okołoporodowa występuje częściej u kobiet, które3:

• Noszą dziecko z problemami zdrowotnymi lub specjalnymi potrzebami
• Borykają się ze stresem

Objawy depresji okołoporodowej

Depresja okołoporodowa może być trudna do rozpoznania, ponieważ jej objawy mogą rozwijać się stopniowo7. Manifestuje się najczęściej jako uporczywy smutek, niska samoocena, zaburzenia snu, lęk i trudności w tworzeniu więzi z dzieckiem2.

Objawy depresji okołoporodowej obejmują37:

• Uporczywe uczucie smutku i przygnębienia
• Brak radości i utrata zainteresowania światem zewnętrznym
• Brak energii i ciągłe uczucie zmęczenia
• Problemy ze snem w nocy i senność w ciągu dnia
• Trudności w dbaniu o siebie i dziecko
• Wycofywanie się z kontaktów z innymi ludźmi
• Problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji
• Częsty płacz
• Poczucie winy
• Zmiany w jedzeniu i spaniu

W ciężkich przypadkach mogą pojawić się przerażające myśli, na przykład o zrobieniu krzywdy dziecku4.

Różnice między depresją okołoporodową a chandrą poporodową

Ważne jest, aby zauważyć, że depresja okołoporodowa różni się od przemijającej „chandry poporodowej". Chandra poporodowa zwykle ustępuje w ciągu dwóch do trzech tygodni. Tymczasem depresja okołoporodowa nie znika bez leczenia3.

Chandra poporodowa dotyka od 50% do 75% kobiet po porodzie. Jeśli doświadczasz chandry poporodowej, będziesz miała częste, przedłużające się napady płaczu bez wyraźnego powodu, smutek i niepokój. Stan ten zwykle rozpoczyna się w pierwszym tygodniu (od jednego do czterech dni) po porodzie8.

Depresja okołoporodowa jest poważniejsza niż chandra poporodowa i może rozpocząć się w dowolnym momencie pierwszego roku po urodzeniu dziecka7.

Badania przesiewowe i diagnoza

Badania przesiewowe w kierunku depresji okołoporodowej przy użyciu narzędzi takich jak Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS) są kluczowe dla wczesnej diagnozy2. Organy regulacyjne zapewniają standaryzowaną opiekę poprzez wytyczne dotyczące badań przesiewowych i postępowania.

Badania przesiewowe w kierunku depresji okołoporodowej są obecnie objęte kosztami medycznymi. Narzędzia mogą być wypełnione przez pacjentki w 2 minuty w poczekalni4. Zaleca się badania przesiewowe wszystkich kobiet w ciąży i po porodzie4.

Zarówno dwuetapowe, jak i jednoetapowe strategie badań przesiewowych są skuteczne w identyfikowaniu depresji okołoporodowej. Kobiety z depresją okołoporodową powinny być oceniane pod kątem zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, psychozy poporodowej (poważnego zaburzenia psychicznego, które może wystąpić po porodzie) i ryzyka samobójczego6.

Amerykańska Grupa Zadaniowa ds. Usług Prewencyjnych (USPSTF) zaleca, aby lekarze zapewniali lub kierowali kobiety w ciąży i po porodzie, które są narażone na zwiększone ryzyko depresji okołoporodowej, do interwencji terapeutycznych9.

Leczenie depresji okołoporodowej

Depresja okołoporodowa może być samotna, przygnębiająca i przerażająca, ale dostępne są wsparcie i skuteczne metody leczenia7. Objawy depresji czasami poprawiają się dzięki zmianom stylu życia. Ale jeśli nie ustępują, lekarze leczą ten stan za pomocą terapii i leków3.

Leczenie zazwyczaj obejmuje psychoterapię, grupy wsparcia i leki, takie jak leki przeciwdepresyjne (leki stosowane w leczeniu depresji), które są ogólnie bezpieczne podczas ciąży i karmienia piersią2.

Łagodna do umiarkowanej depresja powinna być leczona psychoterapią lub selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (grupa leków przeciwdepresyjnych), podczas gdy umiarkowana do ciężkiej depresja powinna być leczona kombinacją psychoterapii i leków6.

Cytalopramu, escitalopramu i sertralinie wydają się być najbezpieczniejszymi selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny podczas ciąży, podczas gdy fluwoksamina, paroksetyna i sertralina są preferowane u kobiet karmiących piersią, ponieważ prowadzą do najniższych poziomów leku w surowicy u dzieci karmionych piersią6.

Dostępne metody leczenia obejmują również7:

• Samopomoc – rozmowa z rodziną i przyjaciółmi o swoich uczuciach i tym, co mogą zrobić, aby pomóc
• Psychoterapia
• Leki przeciwdepresyjne

Pacjentki z psychozą, aktywnymi myślami samobójczymi lub myślami o zrobieniu krzywdy swoim noworodkom powinny otrzymać tego samego dnia konsultację psychiatryczną i skierowanie na możliwe leczenie szpitalne6.

Wpływ na dziecko i rodzinę

Zidentyfikowanie i leczenie tego problemu może zmniejszyć alarmującą liczbę samobójstw wśród kobiet w okresie okołoporodowym dotkniętych depresją oraz możliwe negatywne skutki nieleczonej depresji matczynej na rozwój poznawczy i behawioralny ich dziecka4.

Depresja okołoporodowa jest związana ze znaczną zachorowalnością noworodków, taką jak brak prawidłowego rozwoju, zaburzenie przywiązania i opóźnienie rozwojowe w wieku jednego roku. Leczenie poprawia funkcjonowanie u tych dzieci6.

Zdrowie psychiczne matki, w tym depresja, może wpływać na dziecko. Wczesne tworzenie więzi jest ważne dla rozwoju dziecka. Zbliżenie się do dziecka jest dużą częścią tej więzi. Kiedy masz depresję podczas ciąży lub po porodzie, może być trudno nawiązać bliską relację z dzieckiem. Możesz nie być w stanie zareagować na to, czego potrzebuje twoje dziecko. Jeśli w domu są starsze dzieci, mogą też odczuwać brak twojego wsparcia10.

Depresja okołoporodowa wiąże się również ze znaczną zachorowalnością matek, w tym zmniejszoną energią, słabą koncentracją, zaburzeniami snu oraz zakłóceniem więzi matka-dziecko i zdrowej dynamiki rodziny. Samobójstwo matki jest częstszą przyczyną śmiertelności okołoporodowej niż krwotok poporodowy czy zaburzenia nadciśnieniowe6.

Wczesne leczenie jest ważne dla ciebie, twojego dziecka i reszty rodziny. Im szybciej zaczniesz, tym szybciej zaczniesz czuć się lepiej10.

Zapobieganie

W przypadku matek po raz pierwszy, matek nastoletnich i matek, które doświadczyły traumatycznego porodu, wizyty pielęgniarki w domu, wsparcie rówieśnicze oparte na rozmowach telefonicznych i psychoterapia mogą pomóc zapobiec depresji okołoporodowej6.

Wiele matek nie zdaje sobie sprawy, że ma depresję okołoporodową, ponieważ może się ona rozwijać stopniowo. Ważne jest, aby jak najszybciej porozmawiać z lekarzem, położną lub pielęgniarką środowiskową, jeśli uważasz, że możesz być w depresji. Pamiętaj, że7:

• Dostępna jest szeroka gama pomocy i wsparcia, w tym terapia rozmawiania
• Depresja jest chorobą jak każda inna
• To nie twoja wina, że jesteś w depresji – może się to przydarzyć każdemu
• Bycie w depresji nie oznacza, że jesteś złym rodzicem
• Nie oznacza to, że wariujesz
• Twoje dziecko nie zostanie ci zabrane – dzieci są zabierane pod opiekę tylko w bardzo wyjątkowych okolicznościach

Jeśli masz depresję okołoporodową, wiedz, że nie jesteś sama. To nie twoja wina. I że dostępna jest pomoc3.