Dysforia płciowa

Czym jest dysforia płciowa

Dysforia płciowa to określenie opisujące poczucie niepokoju lub niezadowolenia, które osoba może odczuwać z powodu niedopasowania między jej biologiczną płcią a tożsamością płciową (czyli wewnętrznym poczuciem, kim jest i jak się postrzega)1. To poczucie dyskomfortu może być tak intensywne, że prowadzi do depresji i lęku oraz ma szkodliwy wpływ na codzienne życie1.

Większość ludzi identyfikuje się jako "mężczyzna" lub "kobieta" – są to czasami nazywane tożsamościami "binarnymi". Jednak niektóre osoby czują, że ich tożsamość płciowa różni się od ich biologicznej płci1. Na przykład, niektóre osoby mogą mieć męskie narządy płciowe i zarost na twarzy, ale nie identyfikują się jako mężczyźni ani nie czują się męsko. Inne mogą mieć żeńskie narządy płciowe i piersi, ale nie identyfikują się jako kobiety ani nie czują się kobieco1.

Niektóre osoby nie definiują się jako posiadające tożsamość "binarną". Dla nich pojęcie płci nie ma znaczenia dla ich tożsamości. Mogą używać różnych określeń, takich jak agender, różnorodność płciowa czy niezgodność płciowa, aby opisać swoją tożsamość. Jako grupa są one często nazywane "niebinarnymi"1.

Ważne jest zrozumienie, że dysforia płciowa nie jest chorobą psychiczną, chociaż niektóre osoby mogą rozwijać problemy ze zdrowiem psychicznym z powodu dysforii płciowej1. Według Podręcznika Diagnostycznego i Statystycznego Zaburzeń Psychicznych (DSM), dysforia płciowa definiowana jest jako "wyraźna niezgodność między doświadczaną lub wyrażaną płcią a płcią przypisaną przy urodzeniu"1.

Objawy i oznaki dysforii płciowej

Osoby z dysforią płciową mogą doświadczać różnych objawów i odczuć. Mogą mieć zmieniony wygląd, zachowanie lub zainteresowania1. Wiele osób z dysforią płciową ma silne, trwałe pragnienie, aby żyć życiem, które "pasuje" lub wyraża ich tożsamość płciową. Robią to, zmieniając sposób, w jaki wyglądają i zachowują się1.

Objawy dysforii płciowej mogą obejmować uczucie1:

• Dyskomfortu lub niepokoju związanego z częściami ciała, które nie pasują do tożsamości płciowej
• Lęku lub depresji
• Stresu

Osoby z dysforią płciową mogą również wykazywać oznaki dyskomfortu lub cierpienia, w tym1:

• Niską samoocenę
• Wycofywanie się lub izolację społeczną
• Depresję lub lęk
• Podejmowanie niepotrzebnego ryzyka
• Zaniedbywanie siebie

Niektóre osoby mogą odczuwać dodatkowy stres z powodu dyskryminacji w swojej społeczności. Odrzucenie, uprzedzenia i strach mogą powodować długotrwały stres1. To doświadczenie niepokoju może prowadzić do trudności w relacjach z rodziną, rówieśnikami i przyjaciółmi oraz prowadzić do konfliktów interpersonalnych, odrzucenia przez społeczeństwo, objawów depresji i lęku, uzależnień, negatywnego poczucia dobrostanu i niskiej samooceny oraz zwiększonego ryzyka samookaleczenia i myśli samobójczych1.

Jak rozpoznawana jest dysforia płciowa

Dysforia płciowa może zostać zdiagnozowana, gdy rozmawiasz ze swoim lekarzem o uczuciu niepokoju lub cierpienia, że twoja tożsamość płciowa nie jest taka sama jak płeć przypisana ci przy urodzeniu1.

Według DSM-5, kryteria diagnozy dysforii płciowej obejmują doświadczanie co najmniej dwóch z następujących objawów konsekwentnie przez co najmniej sześć miesięcy1:

• Znacząca różnica między wyrażaniem/doświadczaniem płci a biologiczną płcią
• Silne pragnienie, aby nie mieć pierwotnych i/lub wtórnych cech płciowych płci przypisanej przy urodzeniu
• Silne pragnienie bycia inną płcią
• Silne pragnienie bycia traktowanym jako ta inna płeć
• Silne przekonanie, że masz uczucia i reakcje, które są stereotypowo związane z inną płcią

Dysforia płciowa u dzieci i młodzieży

Dzieci mogą wykazywać zainteresowanie ubraniami lub zabawkami, które społeczeństwo zwykle kojarzy z płcią przeciwną. Mogą być niezadowolone ze swoich fizycznych cech płciowych. Jednak tego typu zachowanie jest dość powszechne w dzieciństwie i jest częścią dorastania. Nie oznacza to, że wszystkie dzieci zachowujące się w ten sposób mają dysforię płciową lub inne problemy z tożsamością płciową1.

Niewielka liczba dzieci może odczuwać trwały i poważny niepokój, który pogarsza się wraz z wiekiem. Często dzieje się to w okresie dojrzewania, kiedy młodzi ludzie mogą czuć, że ich wygląd fizyczny nie pasuje do ich tożsamości płciowej. To uczucie może utrzymywać się w dorosłości, a niektóre osoby mają silne pragnienie zmiany części swojego wyglądu fizycznego1.

Dzieci z dysforią płciową mogą mieć podobne uczucia jak dorośli, w tym uczucie niepokoju związane z częściami ciała, które nie pasują do ich tożsamości płciowej1.

Możliwości leczenia

Leczenie dysforii płciowej ma na celu pomoc ludziom w życiu w sposób, w jaki chcą, w preferowanej przez nich tożsamości płciowej lub jako osoby niebinarne. To, co to oznacza, będzie się różnić w zależności od osoby i jest inne dla dzieci, młodzieży i dorosłych1.

Zwykle dysforia płciowa jest leczona poprzez pomoc osobie w potwierdzeniu jej tożsamości płciowej poprzez znalezienie sposobów jej wyrażania. Rodzaje rzeczy, które pomagają komuś wyrazić swoją płeć, mogą się różnić w zależności od osoby1.

Jak wspierać osobę z dysforią płciową

Jeśli ktoś, na kim ci zależy, ma dysforię płciową, są sposoby, w jakie możesz pomóc1:

Okaż bezwarunkową miłość i wsparcie. Dysforia płciowa może powodować wielkie cierpienie. Poczucie bycia kochanym, wspieranym i akceptowanym może pomóc1.

Szanuj wybory danej osoby. Zapytaj, jakich zaimków osoba preferuje ("on/jego", "ona/jej", "oni/ich"). Następnie używaj tych zaimków. Jeśli osoba zmienia swoje imię, zawsze używaj nowego imienia, gdy rozmawiasz z nią lub o niej. Jeśli popełnisz błąd i użyjesz niewłaściwego zaimka lub imienia, nie rób z tego wielkiej sprawy. Po prostu się popraw i idź dalej1.

Bądź rzecznikiem. Wtrącaj się i poprawiaj innych, którzy używają niewłaściwych zaimków lub imienia1.

Jeśli masz dysforię płciową, wiedz, że nie jesteś sam. Wiele osób przeszło przez to, przez co teraz przechodzisz. Może być pocieszające i pomocne rozmawiać z tymi osobami. Możesz znaleźć je poprzez lokalne lub internetowe grupy1.