Hemoroidy

Czym są hemoroidy?

Hemoroidy, nazywane również żylakami odbytu lub guzikami krwawniczymi, to obrzęknięte i powiększone żyły, które tworzą się wewnątrz i na zewnątrz odbytu oraz odbytnicy. Mogą być bolesne, nieprzyjemne i powodować krwawienie1.

W pewnym sensie wszyscy rodzimy się z hemoroidami – są to naturalne struktury anatomiczne w postaci skupisk żył ułożonych jak poduszki, które znajdują się tuż pod błoną śluzową pokrywającą najniższą część odbytnicy i odbyt. Zwykle nie sprawiają nam one żadnych problemów. Dopiero gdy te żyły się powiększają i obrzękają, zaczynają powodować dokuczliwe objawy12.

Hemoroidy są bardzo częstym problemem zdrowotnym. Szacuje się, że około 1 na 20 Amerykanów ma hemoroidy, które powodują dolegliwości. Problem ten dotyka ludzi w każdym wieku, niezależnie od rasy czy pochodzenia etnicznego. Hemoroidy stają się jednak bardziej powszechne wraz z wiekiem – dotykają ponad połowę osób po 50. roku życia13.

Rodzaje hemoroidów

Hemoroidy dzieli się na różne typy w zależności od miejsca, w którym pojawia się obrzęknięta żyła. Rozróżniamy następujące rodzaje13:

Hemoroidy wewnętrzne – obrzęknięte żyły tworzą się wewnątrz odbytnicy. Hemoroidy wewnętrzne mogą krwawić, ale zazwyczaj nie są bolesne, ponieważ w tej okolicy znajduje się niewiele zakończeń nerwowych czuciowych.

Hemoroidy zewnętrzne – powstają pod skórą wokół odbytu. Odbyt to otwór, przez który wydostaje się stolec. Hemoroidy zewnętrzne mogą swędzić i być bolesne. Czasami krwawią. Zazwyczaj można je zobaczyć lub wyczuć.

Hemoroidy wypadające – hemoroidy wewnętrzne mogą wypadać lub wystawać na zewnątrz odbytu. Te hemoroidy mogą krwawić lub powodować ból.

Hemoroidy zakrzepowe – w hemoroidzie zewnętrznym powstaje skrzep krwi. Ten rodzaj hemoroidów jest zwykle bolesny i powoduje powstanie fioletowo-niebieskiego guzka na zewnątrz odbytu. Ten skrzep dotyczy tylko odbytu i nie przemieszcza się do innych części ciała1.

Objawy hemoroidów

Objawy hemoroidów mogą się różnić w zależności od ich rodzaju i umiejscowienia. Do najczęstszych objawów należą44:

• jasnoczerwoną krew po wypróżnieniu
• swędzenie w okolicy odbytu
• uczucie, jakby wciąż było potrzebne wypróżnienie, nawet po zakończeniu
• śluz w bieliźnie lub na papierze toaletowym po wytarciu
• guzki wokół odbytu
• ból w okolicy odbytu

Hemoroidy mogą wyglądać jak małe guzki wielkości grochu. Mogą być różowe lub fioletowe. Mogą rosnąć i osiągnąć większe rozmiary, wielkości winogron44.

Hemoroidy zewnętrzne są najbardziej nieprzyjemne, ponieważ pokrywająca je skóra ulega podrażnieniu i nadżerkom. Jeśli w hemoroidzie zewnętrznym utworzy się skrzep krwi, ból może być nagły i silny. W okolicy odbytu można wyczuć lub zobaczyć guzek. Skrzep zazwyczaj się rozpuszcza, pozostawiając nadmiar skóry, który może swędzić lub być podrażniony2.

Hemoroidy wewnętrzne są zwykle bezbolesne, nawet gdy powodują krwawienie. Można na przykład zauważyć jasnoczerwoną krew na papierze toaletowym lub kapającą do muszli klozetowej2.

Przyczyny powstawania hemoroidów

Hemoroidy rozwijają się, gdy zmienia się odpływ żylny z odbytu, co powoduje rozszerzenie się splotu żylnego i łącznej tkanki. Dokładna przyczyna tego procesu nie jest jednak w pełni poznana5.

Wszystko, co wywiera dodatkowy nacisk na żyły w odbytnicy i odbycie, może prowadzić do powstania hemoroidów. Najczęstsze czynniki obejmują62:

• Parcie podczas wypróżniania – to główny czynnik sprawczy. Przewlekłe zaparcia lub biegunka mogą wymuszać częste parcie, które wywiera nacisk na żyły
• Długie przesiadywanie na toalecie – spędzanie zbyt dużo czasu w toalecie może zwiększać nacisk na żyły
• Otyłość – nadwaga wywiera dodatkowy nacisk na żyły odbytnicy
• Ciąża – w czasie ciąży zwiększa się nacisk na żyły w okolicy miednicy, a zmiany hormonalne mogą prowadzić do zaparć
• Zła dieta – dieta uboga w błonnik może przyczyniać się do powstawania hemoroidów
• Czynniki genetyczne – niektóre osoby mogą być bardziej podatne na hemoroidy ze względu na uwarunkowania dziedziczne

Kto najczęściej choruje na hemoroidy?

Hemoroidy są niezwykle powszechne. Prawie połowa osób powyżej 50. roku życia w Stanach Zjednoczonych ma hemoroidy i jest to trzecia najczęstsza diagnoza gastroenterologiczna stawiana w gabinecie lekarskim6.

Kobiety są szczególnie narażone na hemoroidy podczas ciąży i po porodzie z powodu zwiększonego nacisku na dno miednicy oraz zmian hormonalnych, które mogą prowadzić do zaparć7.

Dzieci i młodzież również mogą mieć hemoroidy, chociaż jest to mniej powszechne7.

Leczenie hemoroidów w domu

Objawy hemoroidów często ustępują dzięki leczeniu domowemu. Istnieje wiele sposobów, które można zastosować we własnym zakresie89:

Zwiększenie spożycia błonnika – to najważniejszy krok. Błonnik pomaga zmiękczyć stolec, zwiększa jego objętość i zmniejsza potrzebę parcia. Błonnik można znaleźć w owocach, warzywach i produktach pełnoziarnistych. Dorosłym zaleca się spożywanie 25-30 gramów błonnika dziennie. Jeśli nie jesteś przyzwyczajony do diety bogatej w błonnik, wprowadzaj go stopniowo, aby uniknąć wzdęć i skurczów brzucha1011.

Przyjmowanie środków zmiękczających stolec – można również rozważyć suplementy błonnikowe, takie jak łuski nasion babki płesznik lub metyloceluloza8.

Picie wystarczającej ilości płynów – pij wodę lub inne napoje bezalkoholowe codziennie zgodnie z zaleceniami lekarza8.

Unikanie parcia – nie naciskaj mocno podczas wypróżniania i nie siedź długo na toalecie484.

Kąpiele – siedzenie w wannie z ciepłą wodą, zwane kąpielą nasiadową, kilka razy dziennie może łagodzić swędzenie i ból. Wanna nasiadowa to płytka wanna zaprojektowana do moczenia okolicy krocza. Można jednak użyć zwykłej wanny – wystarczy napełnić ją kilkoma centymetrami ciepłej wody i dodać pół szklanki soli Epsom. Moczyć okolicę przez około 15-20 minut81211.

Przyjmowanie leków przeciwbólowych – można przyjmować dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol, ibuprofen, naproksen lub aspirynę. Należy unikać ibuprofenu, jeśli hemoroidy krwawią, oraz leków przeciwbólowych zawierających kodeinę, ponieważ mogą powodować zaparcia484.

Stosowanie kremów dostępnych bez recepty – w aptece można uzyskać kremy łagodzące ból, swędzenie i obrzęk4124.

Okłady z lodu – użycie okładu z lodu owiniętego ręcznikiem może łagodzić dyskomfort44.

Utrzymanie czystości okolicy – używaj wilgotnego papieru toaletowego do wycierania, zamiast zbyt mocno trzeć. Utrzymuj okolice odbytu w czystości i suchości44.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli44:

• masz objawy hemoroidów i pogarszają się one lub nie ustępują po 7 dniach leczenia w domu
• hemoroidy powracają często
• zauważasz zmianę wokół odbytu, która jest dla ciebie nietypowa

Lekarz może przepisać silniejsze leki na hemoroidy lub zaparcia. Może także sprawdzić, czy objawy nie są spowodowane czymś innym.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń pod numer alarmowy, jeśli44:

• masz hemoroidy, a temperatura ciała jest bardzo wysoka lub czujesz się rozgorączkowany, masz dreszcze i ogólnie źle się czujesz
• z hemoroidów wycieka ropa

Jeśli leczenie domowe nie przynosi poprawy, może być konieczne leczenie szpitalne. Istnieją różne metody leczenia, w tym zabiegi ambulatoryjne, takie jak podwiązywanie gumką, oraz procedury chirurgiczne w przypadku zaawansowanych lub nawracających hemoroidów4134.

Jak zapobiegać hemoroidom?

Zdrowy tryb życia jest pierwszym krokiem do zapobiegania hemoroidom. Oto najważniejsze zalecenia412411:

Dieta bogata w błonnik – jedz dużo owoców i warzyw oraz produktów pełnoziarnistych, które pomagają utrzymać stolec miękki i ułatwiają wypróżnianie.

Pij dużo płynów – odpowiednie nawodnienie pomaga zapobiegać zaparciom.

Dobre nawyki toaletowe – nie odkładaj wizyty w toalecie, gdy czujesz potrzebę wypróżnienia. Nie siedź długo na toalecie, nie naciskaj i nie twórz sytuacji, która wydaje się nienaturalna.

Regularnie ćwicz i kontroluj wagę – utrzymywanie aktywności fizycznej i zdrowej wagi pomaga optymalizować pracę układu trawiennego i zapobiegać hemoroidom. Nadwaga wywiera dodatkowy nacisk na żyły odbytnicy.

Unikaj długiego siedzenia – dla osób, które siedzą godzinami, znalezienie rozwiązania umożliwiającego pracę na stojąco może zmniejszyć nacisk na odbytnicę. Regularnie wstawaj i poruszaj się10.

Ogranicz alkohol i kofeinę – ograniczenie spożycia alkoholu i napojów z kofeiną (takich jak herbata, kawa i cola) może pomóc w uniknięciu zaparć44.

Pamiętaj, że chociaż hemoroidy mogą być krępujące i nieprzyjemne, są bardzo powszechne i dają się skutecznie leczyć. Wiele osób odnosi ulgę dzięki zmianom stylu życia i leczeniu domowemu. Jeśli jednak objawy się nasilają lub nie ustępują, zawsze warto skonsultować się z lekarzem.