Kręgozmyk

Czym jest kręgozmyk?

Kręgozmyk występuje wtedy, gdy jeden z kręgów w kręgosłupie wysuwa się ze swojego prawidłowego położenia i naciska na kręg znajdujący się poniżej1. Kręgosłup składa się z 33 ułożonych na sobie kości zwanych kręgami. Kręgi są ze sobą połączone, ale mogą się nieco poruszać, gdy zmieniamy pozycję ciała1.

Gdy mamy kręgozmyk, jeden z kręgów przesuwa się bardziej niż powinien i zsuwa się na kręg znajdujący się poniżej. Może to wywierać nacisk na nerwy wokół kręgosłupa i powodować ból pleców oraz inne dolegliwości1.

Kręgozmyk może wystąpić w każdym miejscu kręgosłupa, ale najczęściej pojawia się w dolnej części pleców, w tak zwanym odcinku lędźwiowym kręgosłupa1. Może również dotyczyć szyi (odcinek szyjny kręgosłupa) lub środkowej części pleców, od dołu szyi do okolicy tuż poniżej żeber (odcinek piersiowy kręgosłupa)1.

Najczęściej kręgozmyk występuje w miejscu połączenia kręgosłupa lędźwiowego z kością krzyżową, czyli na poziomie L5-S12.

Kręgozmyk nie jest tym samym co przepuklina dysku. Przepuklina dysku to stan, w którym tkanka znajdująca się między kręgami wypycha się na zewnątrz3.

Objawy kręgozmyku

Kręgozmyk nie zawsze powoduje objawy. Niektóre osoby nie zauważają żadnych problemów3. Jednak u innych mogą wystąpić różne dolegliwości.

Główne objawy kręgozmyku obejmują3:

• ból w dolnej części pleców, często nasilający się podczas stania lub chodzenia i łagodniejący podczas siedzenia lub pochylania się do przodu
• ból promieniujący do pośladków lub ud
• napięte mięśnie podkolanowe (mięśnie z tyłu ud)
• ból, drętwienie lub mrowienie rozchodzące się z dolnej części pleców wzdłuż jednej nogi (rwa kulszowa)

Inne objawy mogą obejmować sztywność pleców, skurcze mięśniowe, szczególnie w pośladkach lub nogach, oraz trudności w staniu lub chodzeniu4.

Nasilenie objawów może się różnić – u niektórych osób ból może być tak silny, że trudno im chodzić, siedzieć lub stać, podczas gdy inne osoby mogą nie odczuwać praktycznie żadnych dolegliwości5.

Rodzaje kręgozmyku

Istnieje kilka rodzajów kręgozmyku, a każdy z nich ma inną przyczynę powstania6.

Kręgozmyk zwyrodnieniowy jest najczęstszym rodzajem tego schorzenia. Powstaje wskutek starzenia się kręgosłupa i zwyrodnienia stawów międzykręgowych, czyli stawów łączących poszczególne kręgi6. Z czasem krążki międzykręgowe i stawy kręgosłupa ulegają pogorszeniu7.

Kręgozmyk cieśniowy jest spowodowany pęknięciem lub uszkodzeniem w pewnej części kręgu zwanej częścią międzystawową. Pęknięcie tej struktury łączącej tylną część kręgu może prowadzić do zsunięcia się kręgu6.

Kręgozmyk wrodzony lub dysplastyczny to wada wrodzona, w której dochodzi do nieprawidłowego rozwoju kręgosłupa już przed narodzinami6.

Kręgozmyk pourazowy powstaje wtedy, gdy uraz kręgosłupa powoduje wysunięcie kręgów z ich prawidłowego położenia6.

Kręgozmyk patologiczny jest spowodowany inną chorobą kości, taką jak guz kręgosłupa lub osteoporoza6.

Kręgozmyk jatrogenny (pooperacyjny) jest skutkiem destabilizacji kręgosłupa po wcześniejszej operacji dekompresyjnej kręgosłupa przeprowadzonej bez zastosowania implantów stabilizujących6.

Stopnie zaawansowania kręgozmyku

Kręgozmyk jest klasyfikowany w stopniach od I do V, w zależności od tego, jak daleko kręg przesunął się ze swojego prawidłowego położenia8. Stopień I oznacza łagodne przesunięcie, podczas gdy stopień V wskazuje na poważne przemieszczenie kręgu8.

Określenie stopnia zaawansowania kręgozmyku pomaga lekarzom zaplanować odpowiednie leczenie i ocenić, czy konieczna będzie interwencja chirurgiczna7.

Rozpoznanie choroby

Jeśli masz objawy kręgozmyku, lekarz może zbadać twoje plecy3. Może również poprosić cię, abyś położył się i uniósł jedną nogę prosto w górę. Jest to bolesne, jeśli masz napięte mięśnie podkolanowe lub rwę kulszową spowodowaną kręgozmykiem3.

Lekarz może zlecić prześwietlenie rentgenowskie, aby sprawdzić, czy kość w kręgosłupie przesunęła się do przodu3. Zdjęcie rentgenowskie pozwala zobaczyć strukturę kości i ocenić stopień przesunięcia kręgu7.

Możesz również mieć wykonane inne badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI), jeśli odczuwasz ból, drętwienie lub osłabienie w nogach3. Rezonans magnetyczny dostarcza szczegółowych obrazów tkanek miękkich, nerwów i krążków międzykręgowych, co pomaga lekarzom lepiej ocenić stan kręgosłupa.

Metody leczenia kręgozmyku

Leczenie kręgozmyku zależy od nasilenia objawów i ich dotkliwości3. W większości przypadków najpierw stosuje się metody zachowawcze, czyli leczenie bez operacji9.

Typowe metody leczenia zachowawczego obejmują3:

• unikanie czynności, które nasilają objawy, takich jak schylanie się, podnoszenie ciężarów, uprawianie lekkoatletyki i gimnastyki
• przyjmowanie przeciwzapalnych leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen, lub silniejszych leków przeciwbólowych przepisanych przez lekarza
• iniekcje sterydowe (zastrzyki) w plecy w celu złagodzenia bólu, drętwienia i mrowienia w nodze
• fizjoterapia mająca na celu wzmocnienie i rozciągnięcie mięśni w dolnej części pleców, brzucha i nóg

Lekarz może skierować cię do fizjoterapeuty, a w niektórych regionach możesz sam zapisać się na fizjoterapię3. Czas oczekiwania na fizjoterapię w ramach publicznej służby zdrowia może być długi, istnieje również możliwość skorzystania z prywatnej fizjoterapii3.

Wiele osób może skutecznie opanować objawy, takie jak ból i sztywność, bez konieczności operacji1. Leczenie zachowawcze koncentruje się na łagodzeniu objawów i poprawie funkcjonowania10.

Leczenie chirurgiczne

Lekarz może skierować cię do specjalisty w celu przeprowadzenia operacji kręgosłupa, jeśli inne metody leczenia nie przynoszą efektów3. Operacja jest również zalecana, gdy przesunięcie kręgu jest znaczne lub gdy leczenie zachowawcze nie pomaga1.

Rodzaje operacji obejmują3:

• Zespolenie kręgosłupa – przesunięty kręg jest łączony z kręgiem znajdującym się poniżej za pomocą metalowych prętów, śrub i przeszczepu kostnego
• Dekompresja lędźwiowa – zabieg mający na celu zmniejszenie nacisku na ściśnięte nerwy rdzeniowe

Operacja jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym, co oznacza, że podczas zabiegu będziesz spał i nie będziesz czuł bólu3.

W niektórych przypadkach, szczególnie u osób z niewielkim stopniem zsunięcia kręgu, sama dekompresja bez zespolenia może być wystarczająca i wiąże się z mniejszą śmiertelnością operacyjną9. Jednak to, która metoda jest najlepsza, zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta.

Rokowanie i powrót do zdrowia

Kręgozmyk zwykle bardzo dobrze reaguje na leczenie1. Kręgi w kręgosłupie są jak ogniwa w łańcuchu, które nieustannie cię wspierają. Choć może brzmieć niepokojąco, że jedno z tych ogniw wychodzi z właściwego miejsca, nie oznacza to, że cały łańcuch jest w niebezpieczeństwie1.

Należy odwiedzić lekarza, jeśli zauważysz nowy ból w plecach, nogach lub gdziekolwiek indziej, który utrudnia ci codzienne funkcjonowanie1. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą znacznie poprawić jakość życia.

Wiele osób z kręgozmykiem może prowadzić aktywny tryb życia, przestrzegając zaleceń lekarza dotyczących ćwiczeń, unikania określonych czynności i regularnej kontroli stanu zdrowia10.