Merycyzm

Czym jest merycyzm?

Merycyzm, nazywany również zespołem przeżuwania lub zespołem ruminacji, to przewlekłe zaburzenie motoryki (zaburzenie ruchu mięśni) układu pokarmowego charakteryzujące się bezwysiłkowym cofaniem się pokarmu z żołądka do ust po spożyciu posiłku1. Jest to zaburzenie odżywiania, w którym osoba wielokrotnie zwraca niestrawiony lub częściowo strawiony pokarm, który został już połknięty2.

W większości przypadków pokarm, który wrócił do ust, jest ponownie przeżuwany i połykany, chociaż czasami osoba go wypluwa2. Proces ten zwykle występuje w ciągu piętnastu minut po posiłku i może się powtarzać przez około dwie godziny3. Zachowanie to często pojawia się podczas jedzenia lub zaraz po nim2.

Merycyzm różni się od typowych wymiotów. Przy wymienianiu nie ma wymuszania, nie występuje też mdłości, zgaga, nieprzyjemny zapach ani ból brzucha, jak to ma miejsce przy zwykłych wymiotach1. Zwracany pokarm pozostaje niestrawiony i zwykle nie zmieszał się jeszcze wystarczająco z kwasem żołądkowym, dlatego nie ma kwaśnego czy gorzkiego smaku4.

Stan ten wydaje się być odruchem – dzieci nie robią tego celowo – ale może rozpocząć się po chorobie, która powoduje wymioty5. Merycyzm jest klasyfikowany jako zaburzenie interakcji między jelitami a mózgiem6.

zespół przeżuwania, zespół ruminacji, rumination syndrome

Objawy

Głównym objawem merycyzmu jest powtarzające się cofanie się świeżo połkniętego pokarmu z żołądka do ust5. Dodatkowe objawy mogą obejmować2:

• Powtarzające się wyrzucanie pokarmu
• Powtarzające się przeżuwanie pokarmu
• Utratę wagi
• Nieprzyjemny oddech i próchnicę zębów
• Powtarzające się bóle brzucha i niestrawność
• Spierzchnięte i popękane wargi

Niemowlęta z merycyzmem mogą wykonywać nietypowe ruchy charakterystyczne dla tego zaburzenia. Mogą napinać się i wyginać plecy, odchylać głowę do tyłu, napinać mięśnie brzucha i wykonywać ruchy ssące ustami2.

Niektóre osoby zgłaszają również6:

• Ból brzucha, który ustępuje po zwróceniu pokarmu
• Uczucie pełności lub wzdęcia
• Mdłości
• Uczucie odbicia lub czkawki przed cofnięciem się pokarmu

Merycyzm może odbywać się w każdym miejscu i czasie – w domu, w szkole, w pracy czy podczas spotkań towarzyskich, co może powodować znaczne zakłopotanie7.

Przyczyny

Dokładna przyczyna merycyzmu nie jest obecnie znana8. Mechanizm wydaje się być związany ze wzrostem ciśnienia w jamie brzusznej i rozluźnieniem dolnego zwieracza przełyku6. Merycyzm występuje po niezamierzonym skurczu mięśni brzucha krótko po jedzeniu, co gwałtownie zwiększa ciśnienie w żołądku do tego stopnia, że zmusza zawór w dolnej części przełyku do otwarcia się, pozwalając pokarmowi na powrót do ust6.

Zespół przeżuwania opisywany jest jako posiadający pierwotny mechanizm podtrzymujący oraz wtórne mechanizmy. W pierwotnym mechanizmie zwracanie pokarmu jest wynikiem warunkowej reakcji na bodźce ustne (zazwyczaj pokarm) i powoduje nawykowy skurcz ściany brzucha3.

Istnieje kilka czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju merycyzmu84:

• Zwiększone ciśnienie brzuszne
• Zaburzenia ewakuacji jelitowej
• Przewlekłe zaparcia
• Lęk, depresja lub inne choroby psychiczne
• Osoby z niepełnosprawnościami rozwojowymi
• Silny stres emocjonalny
• Zaniedbanie lub nieprawidłowa relacja między dzieckiem a matką, co może powodować, że dziecko angażuje się w samopocieszanie – czynność przeżuwania jest dla niektórych dzieci kojąca
• Choroba fizyczna lub ciężki stres

Badacze uważają, że pojawienie się objawów często rozpoczyna się od zdarzenia wyzwalającego, takiego jak stres, choroba lub infekcja. Jednak nawet po ustąpieniu zdarzenia wyzwalającego, mimowolne cofanie się pokarmu pozostaje trwającym problemem6.

Wtórne mechanizmy związane z zespołem przeżuwania obejmują refluks żołądkowo-przełykowy i inne zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak gastropareza, która może powodować cofanie się pokarmu z powodu refluksu kwasowego3.

Diagnoza

Merycyzm może imitować zaburzenia przewodu pokarmowego i jest często błędnie diagnozowany3. Często jest mylony z bulimią, chorobą refluksową przełyku (GERD) i gastroparezą4. Pacjenci mogą zgłaszać objawy zgagi lub bólu brzucha, które występują również w zaburzeniach przewodu pokarmowego, i mówić o "wymiotach"3.

Aby dziecko mogło zostać zdiagnozowane z merycyzmem2:

• Dziecko musiało wcześniej być w stanie jeść i trawić bez problemu, a zaburzenie nie może być spowodowane innym problemem medycznym
• Problem musi trwać co najmniej miesiąc
• Zwykle zachowanie pojawia się podczas jedzenia lub zaraz po nim

Uzyskanie szczegółowego wywiadu jest niezbędne do ustalenia, czy pacjent ma zaburzenie odżywiania. Na przykład pomocne będzie wiedza, czy pacjent ma wymioty, czy cofanie się pokarmu, gdzie czynność jest bezwysiłkowa3.

Kryteria diagnostyczne DSM-5 wymagają również, aby objawy występowały przez co najmniej jeden miesiąc3. Diagnoza często opiera się na badaniu manometrycznym, które może wykazać charakterystyczne wzorce ciśnienia w jamie brzusznej1.

Leczenie

Leczenie merycyzmu koncentruje się przede wszystkim na terapii behawioralnej7. Specjaliści ds. zdrowia uważają, że zarówno przyczyny fizyczne, jak i psychologiczne mogą wyzwalać to zachowanie7.

Główne podejścia terapeutyczne obejmują:

Terapię behawioralną – jest to podstawowa forma leczenia. Terapia ta pomaga pacjentom nauczyć się rozpoznawać i kontrolować nieprawidłową reakcję organizmu. Techniki mogą obejmować ćwiczenia oddechowe przeponowe, które pomagają zapobiec skurczom mięśni brzucha prowadzącym do cofania się pokarmu7.

Dla dzieci z merycyzmem leczenie często obejmuje zespół specjalistów ds. zdrowia medycznego i behawioralnego. Zespół leczy podstawowe problemy przewodu pokarmowego i pomaga dziecku zarządzać mimowolną reakcją organizmu9.

Ważnym elementem terapii jest również nauczenie pacjentów technik rozpraszania uwagi i zajęć, które mogą pomóc w zarządzaniu zachowaniem. Mogą to być różne formy działalności twórczej, sport, taniec czy inne hobby, które pomagają skupić uwagę w innym miejscu9.

W niektórych przypadkach może być konieczne wsparcie psychologiczne, szczególnie gdy merycyzm współistnieje z depresją lub lękiem. Zespół przeżuwania został powiązany z depresją1.

Większość małych dzieci z merycyzmem wyrasta z tego zaburzenia. Jednak u dzieci w wieku 10 lat i starszych stan może trwać dłużej i być trudniejszy do opanowania5.

Występowanie

Ponieważ większość dzieci wyrasta z merycyzmu, a starsze dzieci i dorośli z tym zaburzeniem zwykle zachowują to w tajemnicy z powodu zakłopotania, trudno jest dokładnie określić, ile osób jest dotkniętych. Jednak ogólnie uważa się, że jest to rzadkie zaburzenie2.

Merycyzm występuje najczęściej u niemowląt i bardzo małych dzieci (między 3. a 12. miesiącem życia) oraz u dzieci z zaburzeniami poznawczymi. Jest rzadki u starszych dzieci, młodzieży i dorosłych2. Rozpowszechnienie może sięgać 10% u pacjentów instytucjonalizowanych z różnymi niepełnosprawnościami umysłowymi1.

Zgłaszano, że 1 na 125 osób w populacji ogólnej doświadcza zespołu przeżuwania, ale rzeczywista liczba jest prawdopodobnie niedoszacowana, ponieważ jest to mało rozpoznawany stan10. Badania wskazują, że prawdopodobnie dotyka około 3% populacji w Stanach Zjednoczonych6.

Występuje częściej u osób, u których zdiagnozowano fibromialgię, gdzie 1 na 10 osób może być zdiagnozowana, oraz zaburzenia odżywiania, gdzie 1 na 10 do 1 na 20 może doświadczać zespołu przeżuwania10.

Historycznie merycyzm był dokumentowany jako dotykający głównie niemowląt, małych dzieci i osoby z niepełnosprawnością poznawczą. Jednak coraz częściej jest diagnozowany u większej liczby zdrowych pod innymi względami młodzieży i dorosłych, chociaż istnieje brak świadomości tego stanu wśród lekarzy, pacjentów i ogółu społeczeństwa1.

Merycyzm może negatywnie wpływać na normalne funkcjonowanie i życie społeczne osób dotkniętych tym zaburzeniem1.