Zaklinowanie pokarmu w przełyku

Jak rozpoznać zaklinowanie pokarmu w przełyku

Zaklinowanie pokarmu w przełyku to nagłe zdarzenie, które pacjent zwykle od razu rozpoznaje1. Większość przypadków ustępuje samoistnie – pokarm albo przesuwa się do żołądka, albo pacjent go wyrzuca1.

Gdy objawy niedrożności utrzymują się lub towarzyszą im znaczne dolegliwości w klatce piersiowej, pacjenci zwracają się o pomoc medyczną1. Głównym objawem jest uczucie ściskania w klatce piersiowej, które może być przerażające, ponieważ trudno je odróżnić od bólu związanego z zawałem serca1.

Dodatkowo zaklinowanie pokarmu towarzyszy ślinotok, czyli nadmierne wydzielanie śliny, który występuje przy niedrożności przełyku1. Pacjenci nie są w stanie nic jeść ani pić1. Wiele osób zgłasza również trudności w połykaniu, bóle w klatce piersiowej, bóle szyi, zwracanie pokarmu lub bolesne połykanie2.

Bardzo ważne jest odróżnienie zaklinowania od dławienia się. Pacjenci z zaklinowaniem pokarmu w przełyku nie mają żadnych problemów z oddychaniem – mogą mówić i kaszleć, podczas gdy osoba, która naprawdę się dławi, nie jest w stanie wykonać żadnej z tych czynności1.

Przyczyny zaklinowania

Najczęstszą przyczyną zaklinowania pokarmu w przełyku są produkty mięsne, takie jak stek, drób lub wieprzowina2. Stan ten bywa nazywany "zespołem steakhouse" lub "zespołem grilla na podwórku"2. Duże, gładkie kawałki jedzenia, takie jak stek czy parówki, są szczególnie łatwe do przypadkowego połknięcia, zanim zostaną wystarczająco przeżute3. Kości, zwłaszcza rybne, mogą zostać połknięte, jeśli mięso, w którym są osadzone, nie zostało odpowiednio przeżute3.

Zaklinowaniu pokarmu towarzyszy zazwyczaj jakaś wcześniejsza patologia przełyku, która może mieć charakter mechaniczny lub czynnościowy1. Jeśli chodzi o przyczyny mechaniczne, zwężenia przełyku są najczęściej spowodowane pierścieniem Schatzki, zwężeniem peptycznym lub rosnącym eozynofilowym zapaleniem przełyku1.

Ciała obce w przełyku zwykle zatrzymują się w miejscach fizjologicznego lub patologicznego zwężenia światła3. Zwężenie światła może być spowodowane przez zwieracze (dolny zwieracz przełyku, górny zwieracz przełyku), zewnętrzne struktury naczyniowe, błony śluzowe, zwężenia, łagodne guzy, nowotwory złośliwe, achalazję (zaburzenie czynności zwieracza dolnego przełyku), skurcze dalszego odcinka przełyku, wcześniejszą operację oraz eozynofilowe zapalenie przełyku3.

Jeśli chodzi o przyczyny czynnościowe, zaklinowanie może wystąpić przy zaburzeniach motoryki, które powodują rozproszone nieprawidłowości ruchowe przełyku lub skurcze przełyku4. U tych pacjentów zaklinowanie zazwyczaj ustępuje po okresie relaksacji, gdy mięśnie przełyku nie są już skurczone i pozwalają na przejście pokarmu4.

Diagnostyka

Rozpoznanie zaklinowania pokarmu w przełyku opiera się na ocenie klinicznej, ale mogą być potrzebne badania obrazowe i endoskopia3. Ocena radiologiczna jest niezwykle cenna w kierowaniu leczeniem, choć nie jest wymagana5.

Badanie fluoroskopowe może ujawnić zaklinowanie pokarmu w przełyku5. Pilna endoskopia potwierdza diagnozę i pozwala na usunięcie zaklinowanego pokarmu5. Endoskopia jest ostateczną metodą zarówno do diagnozowania, jak i usuwania niedrożności6.

Metody leczenia

Niektóre zaklinowania pokarmu przechodzą samoistnie, ale część wymaga zastosowania endoskopii, aby wepchnąć zaklinowany pokarm do żołądka lub usunąć go z przełyku2.

Leczenie zachowawcze

Zaklinowanie miękkiego kęsa pokarmu w przełyku to nagły przypadek, który wymaga wykwalifikowanego usunięcia endoskopowego, jeśli uporczywe objawy niedrożności nie ustępują samoistnie po uważnej obserwacji7. Przyspieszona opieka nad tymi pacjentami jest kluczowa, aby uniknąć powikłań oddechowych i mechanicznych7.

Inne możliwe opcje leczenia obejmują leki stosowane przed wykonaniem endoskopii, jeśli dostęp do endoskopii nie jest dostępny lub pacjent odmawia jej przeprowadzenia7. Zidentyfikowano kilka środków farmakologicznych, w tym Buscopan, glukagon, azotany, blokery kanału wapniowego7.

Glukagon jest lekiem rozluźniającym mięśnie gładkie i uważa się, że rozluźnia dolny zwieracz przełyku, umożliwiając przejście wcześniej zaklinowanego kęsa pokarmu8. Pomimo częstego stosowania, nie wykazano, że glukagon jest użyteczny2. Dane pochodzą z bardzo małych badań, a wnioski są niejednoznaczne8.

Leczenie endoskopowe

Leczenie waha się od leków do inwazyjnych terapii endoskopowych9. Technika endoskopowego przepychania była odradzana na rzecz endoskopowego usuwania ze względów bezpieczeństwa9.

Natychmiastowa pomoc w nagłych przypadkach koncentruje się na zapewnieniu, że nie ma zagrożenia dla dróg oddechowych i zapobieganiu aspiracji4. Na miejscu zdarzenia kluczowe jest upewnienie się, że drogi oddechowe i oddychanie pacjenta nie są zagrożone, a następnie utrzymanie pacjenta w pozycji, która zapobiega aspiracji4.

Możliwe powikłania

Główne powikłania ciał obcych w przełyku to niedrożność i perforacja3.

Niedrożność może być częściowa (np. pacjenci mogą połykać płyny lub przynajmniej swoją ślinę) lub całkowita3. Częściowa niedrożność jest mniej pilna, chyba że dotyczy ostrego przedmiotu osadzonego w ścianie, który może prowadzić do perforacji3.

Całkowita niedrożność jest słabo tolerowana klinicznie, a nawet gładki przedmiot, jeśli jest mocno zaklinowany, może powodować martwicę uciskową i ryzyko perforacji, jeśli pozostanie w przełyku dłużej niż około 24 godziny3.

Pacjenci z zaklinowaniem pokarmu w przełyku są również narażeni na ryzyko powikłań, takich jak perforacja przełyku (przedarcie się) i aspiracja do płuc (przedostanie się treści do dróg oddechowych)2. W rezultacie zaleca się pilne leczenie pacjentów z cechami wysokiego ryzyka lub długim czasem trwania objawów2.