Operacja oszczędzająca pierś

Czym jest operacja oszczędzająca pierś

Operacja oszczędzająca pierś, nazywana również lumpektomią lub częściową mastektomią, to zabieg chirurgiczny usuwający jedynie fragment piersi dotknięty nowotworem1. W przeciwieństwie do mastektomii, która polega na usunięciu całej piersi, ta metoda pozwala zachować większość zdrowej tkanki2.

Chirurg usuwa guz nowotworowy wraz z obrzeżem zdrowej tkanki wokół niego. To obrzeże nazywane jest marginesem i jego obecność jest kluczowa dla powodzenia leczenia2. Ilość usuwanej tkanki zależy od wielkości i umiejscowienia guza w piersi3.

Istnieją różne rodzaje tego zabiegu w zależności od tego, ile tkanki trzeba usunąć. Lumpektomia usuwa guz oraz margines otaczającej zdrowej tkanki. Kwadrantektomia to zabieg, podczas którego usuwa się jedną czwartą piersi3.

Kiedy można wykonać ten zabieg

Operacja oszczędzająca pierś może być wykonana, gdy nowotwór spełnia określone warunki. Chirurg może zaproponować ten zabieg, jeśli rak jest mały w porównaniu z rozmiarem piersi, znajduje się w odpowiednim miejscu i występuje tylko w jednym obszarze piersi2.

Ten typ operacji najczęściej stosuje się u kobiet z rakiem piersi w stadium I lub II. Badania naukowe potwierdzają, że dla większości kobiet z rakiem w tych stadiach, operacja oszczędzająca pierś w połączeniu z radioterapią jest równie skuteczna jak mastektomia34.

Jednak nie wszystkie kobiety mogą mieć wykonaną operację oszczędzającą pierś. Ten zabieg może nie być odpowiedni, jeśli pacjentka nie może przejść radioterapii po operacji2. Lekarz przedyskutuje wszystkie opcje leczenia chirurgicznego i pomoże wybrać najlepsze rozwiązanie4.

Jak przebiega operacja

Podczas operacji chirurg usuwa obszar z komórkami nowotworowymi oraz obrzeże zdrowej tkanki piersi wokół guza2. Może także usunąć część lub wszystkie węzły chłonne znajdujące się pod pachą. Węzły te są sprawdzane w laboratorium, ponieważ rak piersi często rozprzestrzenia się najpierw właśnie do tych węzłów45.

Aby sprawdzić, które węzły chłonne mogą być zajęte przez raka, często wykonuje się zabieg zwany biopsją węzła wartowniczego. Podczas tego zabiegu do węzłów chłonnych podawany jest niebieski barwnik lub inny materiał, który można prześledzić. Pomaga to zidentyfikować węzły, do których rak mógł się rozprzestrzenić5.

Patolog, czyli lekarz badający tkanki, sprawdza obrzeże wokół guza pod kątem obecności komórek nowotworowych. Jeśli nie ma w nim komórek rakowych, raport będzie określał to jako czysty margines. To bardzo ważne, ponieważ oznacza mniejsze ryzyko powrotu raka w przyszłości2.

Jeśli margines wokół guza nie jest czysty, może być potrzebna dodatkowa operacja. W niektórych przypadkach, gdy nie można uzyskać czystego marginesu chirurgicznego, może być konieczna mastektomia36.

Blizny i wygląd piersi po zabiegu

Po zabiegu na piersi pozostanie blizna. Zazwyczaj nie jest ona widoczna, gdy nosi się biustonosz lub strój kąpielowy. Jeśli usuwano węzły chłonne, pojawi się także blizna pod pachą. Z czasem blizny te będą się rozjaśniać2.

Czasami chirurg może wykonać operację przez nacięcie wokół ciemnego obszaru otaczającego brodawkę sutkową, zwanego otoczką. Z czasem taka blizna staje się mniej widoczna2.

Ten typ operacji zazwyczaj nie zmienia zbyt mocno wyglądu piersi. Jednak u niektórych kobiet pierś może być mniejsza. Im większa część piersi jest usuwana, tym bardziej prawdopodobne jest, że po zabiegu nastąpi zniekształcenie piersi36.

Jeśli piersi mogą wyglądać bardzo różnie po operacji, możliwe jest wykonanie jakiegoś rodzaju operacji rekonstrukcyjnej lub zmniejszenie nieoperowanej piersi, aby piersi wyglądały bardziej symetrycznie. Natychmiastowa rekonstrukcja może być możliwa podczas początkowej operacji36.

Radioterapia po zabiegu

Kobiety, które przechodzą operację oszczędzającą pierś, zazwyczaj muszą następnie przejść radioterapię27. Radioterapia, zwana też napromienianiem, ma na celu zniszczenie wszelkich komórek nowotworowych, które mogą pozostać w piersi. Pomaga to zmniejszyć ryzyko powrotu raka w piersi2.

Radioterapia jest zazwyczaj podawana po zakończeniu operacji oszczędzającej pierś. Jeśli pacjentka będzie również otrzymywać chemioterapię, napromienianie jest zwykle opóźniane do czasu zakończenia chemioterapii36.

Operacja oszczędzająca pierś może nie być odpowiednią opcją dla kobiet, które nie mogą przejść radioterapii po zabiegu2.

Skuteczność leczenia

Badania naukowe wykazały, że kobiety, które przeszły operację oszczędzającą pierś w połączeniu z radioterapią, mają podobne wskaźniki długoterminowego przeżycia jak kobiety, które miały mastektomię47.

Dla większości kobiet z rakiem piersi w stadium I lub II, operacja oszczędzająca pierś wraz z radioterapią jest równie skuteczna jak mastektomia. Kilka badań potwierdza, że wskaźniki wyleczenia pacjentek leczonych tymi metodami są równe36.

Szybki rozwój terapii oszczędzającej pierś znacząco zmienił sposób leczenia wczesnego raka piersi, a wyniki leczenia okazały się porównywalne z mastektomią, gdy zabieg jest połączony z radioterapią88.

Jak przygotować się do zabiegu

Przygotowanie przed operacją obejmuje badania krwi, ocenę medyczną, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej i EKG w zależności od wieku i stanu zdrowia pacjentki3.

Po tym, jak chirurg omówi z pacjentką potencjalne ryzyka i korzyści operacji, konieczne będzie podpisanie zgody na zabieg. W rzadkich przypadkach może być potrzebne przetoczenie krwi lub produktów krwiopochodnych, w zależności od stanu pacjentki3.

Zaleca się wzięcie prysznica z antybakteryjnym mydłem w wieczór przed operacją lub rano w dniu zabiegu. Po północy w noc przed operacją nie należy jeść ani pić niczego, z wyjątkiem leków, które chirurg lub anestezjolog kazał przyjąć z łykiem wody rano w dniu zabiegu3.

Ważne jest, aby przed zabiegiem porozmawiać z chirurgiem i ewentualnie chirurgiem plastycznym, aby dowiedzieć się, jak piersi prawdopodobnie będą wyglądać po operacji i jakie mogą być opcje3.

Możliwe powikłania

Każda operacja niesie ze sobą pewne ryzyko. Niektóre możliwe powikłania operacji oszczędzającej pierś obejmują krótkoterminowe problemy, takie jak czasowy dyskomfort i ból4.

Większość osób dobrze regeneruje się po operacji piersi, mając niewiele poważnych skutków ubocznych. Typowe następstwa zabiegu mogą obejmować ból i dyskomfort, nudności, siniaki, obrzęk, seromy (gromadzenie się płynu), infekcję rany, krwiaki (krew pod skórą), zmianę czucia, blizny, przebarwienia, sztywność ramienia, kordowanie (uczucie napiętych strun) oraz obrzęk limfatyczny9.

Nie każdy będzie miał te objawy i zazwyczaj są one tymczasowe lub można je kontrolować. Jeśli pojawią się jakiekolwiek obawy po operacji, należy porozmawiać z zespołem leczącym lub pielęgniarką specjalizującą się w opiece nad chorymi na raka piersi9.

Oznaki infekcji mogą obejmować uczucie tkliwości, obrzęk lub ciepło w okolicy rany, zaczerwienienie, wyciek płynu z rany oraz ogólne złe samopoczucie z podwyższoną temperaturą. W przypadku któregokolwiek z tych objawów należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, pielęgniarką specjalizującą się w opiece nad chorymi na raka piersi lub specjalistą9.