Pedofilia

Czym jest pedofilia?

Pedofilia to zaburzenie seksualne, w którym osoba odczuwa seksualne pociąg do dzieci przed okresem dojrzewania. U niektórych osób pociąg seksualny dotyczy wyłącznie dzieci, podczas gdy u innych może obejmować zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe1. Aby można było mówić o pedofilii, dana osoba zazwyczaj musi doświadczać intensywnych uczuć, popędów lub fantazji przez dłuższy czas1.

Zaburzenie pedofiliczne charakteryzuje się nawracającymi, intensywnymi seksualnie podniecającymi fantazjami, popędami lub zachowaniami dotyczącymi dzieci, zwykle w wieku 13 lat lub młodszych2. Pedofilia jest formą parafilii – czyli seksualnego podniecenia czymś uznawanym za nietypowe, choć to, co uznaje się za nietypowe, może się różnić w zależności od kultury, czasu i miejsca1.

Termin parafilii jest czasami preferowany przez terapeutów zamiast określeń takich jak "dewiacja seksualna", ponieważ ma mniej osądzający charakter1. Ponieważ pedofilia powoduje krzywdę innych osób, jest uważana za zaburzenie2.

Należy rozróżnić pedofilię od innych powiązanych pojęć. Hebefilia to seksualne zainteresowanie osobami w okresie dojrzewania, zwykle w wieku 11-14 lat, natomiast efebofilia dotyczy późniejszych etapów adolescencji, zazwyczaj osób w wieku 15-16 lat1.

Różnica między pedofilem a sprawcą przemocy seksualnej wobec dzieci

Kluczowe jest zrozumienie, że pedofilia dotyczy uczuć, popędów lub fantazji, podczas gdy przemoc seksualna wobec dzieci odnosi się do działań – zarówno konsumowania i udostępniania materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci, jak i popełniania przestępstw kontaktowych1.

Osoba może odczuwać seksualne uczucia wobec dzieci i nigdy na nie nie działać, a zatem nigdy nie stać się sprawcą przemocy seksualnej wobec dzieci. Z drugiej strony, ktoś może wykorzystywać seksualnie dziecko bez odczuwania do niego seksualnego pociągu1.

Aby podkreślić tę różnicę, istnieją grupy wsparcia online dla osób zmagających się z pedofilią, takie jak Virtuous Pedophiles, w których uczestnicy przyznają, że mają seksualne zainteresowanie dziećmi, ale nie działają zgodnie z tym pociągiem1.

Sprawców przemocy seksualnej wobec dzieci można podzielić na różne kategorie. Sprawcy preferujący są motywowani seksualnym zainteresowaniem odczuwanym wyłącznie wobec dzieci (czyli pedofile lub hebefile). Sprawcy komercyjni ułatwiają wykorzystywanie seksualne dzieci dla zysku finansowego i mogą nie odczuwać seksualnych uczuć wobec dzieci. Sprawcy sytuacyjni wykorzystują okazje do kontaktu z materiałami przedstawiającymi wykorzystywanie seksualne dzieci i małoletnimi, i mogą mieć różnorodne pragnienia parafiliczne1.

Kogo dotyczy pedofilia?

Pedofilia jest znacznie częstsza wśród mężczyzn niż wśród kobiet2. Zaburzenie to występuje rzadko u kobiet1. Szacuje się, że dziewięćdziesiąt procent wszystkich pedofili to mężczyźni3.

Pedofile mogą być przyciągani do małych chłopców, małych dziewczynek lub obojga2. Nie jest jasne, czy dziewczynki, czy chłopcy są bardziej narażeni na bycie ofiarami pedofili, choć dziewczynki wydają się znacznie częściej padać ofiarami wykorzystywania seksualnego w ogóle2.

Zazwyczaj dorosły jest znany dziecku i może być członkiem rodziny, ojczymem lub osobą sprawującą władzę, taką jak nauczyciel czy trener2. Niektórzy są przyciągani tylko do dzieci w obrębie własnej rodziny (kazirodztwo). Niektórzy pedofile są przyciągani wyłącznie do dzieci, często w określonym przedziale wiekowym lub na określonym etapie rozwoju. Inni są przyciągani zarówno do dzieci, jak i dorosłych2.

Wiarygodne statystyki dotyczące skali zjawiska nie istnieją, zarówno z powodu zgłaszania tylko części przypadków, jak i dlatego, że relacje ofiar molestowania dzieci są często traktowane z podejrzliwością. Szacuje się jednak, że od 100 000 do 500 000 amerykańskich dzieci może zostać molestowanych każdego roku3.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Badania nie zidentyfikowały jednoznacznych czynników przyczynowych pedofilii, ale obaliły niektóre powszechne założenia dotyczące jej etiologii. Pedofile zazwyczaj nie mają awersji do kontaktów seksualnych z dorosłymi kobietami; rzadko zdarza się, że sami byli w dzieciństwie wykorzystywani seksualnie; nieliczni potrzebują pornografii jako stymulantu4.

Typowy molestator dzieci jest zazwyczaj niedojrzałym, biernym, zależnym, niepsychotycznym mężczyzną, którego własne dzieciństwo charakteryzowało się ubóstwem, alkoholizmem, represyjną matką i fizycznie znęcającym się ojcem3.

Niektóre badania sugerują, że przyciąganie seksualne do dzieci może być związane z traumatycznymi doświadczeniami z dzieciństwa. Jedna z osób opisała, jak jako młody chłopiec był molestowany przez swoją matkę, co – jak uważa – mogło przyczynić się do jego późniejszego przyciągania do małych chłopców5.

Rozpoznanie pedofilii

Lekarze rozpoznają pedofilię, gdy ludzie odczuwają silny niepokój lub stają się mniej zdolni do dobrego funkcjonowania z powodu przyciągania do dzieci lub gdy działali zgodnie ze swoimi popędami2.

To, czy seksualne zainteresowanie lub zaangażowanie między dwiema osobami jest uważane za zaburzenie pedofiliczne, zależy od wieku zaangażowanych osób. W społeczeństwach zachodnich diagnoza zaburzenia pedofilicznego wymaga, aby osoba miała 16 lat lub więcej i była co najmniej 5 lat starsza od dziecka, które jest obiektem seksualnych fantazji lub aktywności2.

Jednak seksualne zaangażowanie starszego nastolatka (w wieku 17-18 lat) z 12- lub 13-latkiem może nie być uważane za zaburzenie. Kryteria wiekowe używane do określenia, kiedy taka aktywność jest uważana za przestępstwo, mogą różnić się w zależności od kultury2.

Ważne jest także rozróżnienie między pedofilią a zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym związanym z pedofilią (pOCD). Osoby z pOCD doświadczają natrętnych, niepożądanych myśli o molestowaniu dzieci, które wywołują u nich ogromny lęk i cierpienie, ale w rzeczywistości nie odczuwają seksualnego pociągu do dzieci66.

Leczenie i wsparcie

Leczenie zaburzenia pedofilicznego zazwyczaj obejmuje długotrwałą psychoterapię oraz leki zmieniające popęd seksualny i obniżające poziom testosteronu2. Opcje leczenia obejmują leki, terapię hormonalną oraz metody psychospołeczne7.

Terapia antyandrogenowa (terapia obniżająca poziom androgenów) polega na stosowaniu leków hamujących hormony w celu zmniejszenia popędu seksualnego u osoby z zaburzeniem pedofilicznym. Leki hamujące hormony mogą obejmować agoniści gonadoliberyny lub inne preparaty78.

Stosowane są również selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które mogą pomóc w kontrolowaniu impulsów7. W niektórych przypadkach skuteczne okazało się połączenie risperidonu (leku przeciwpsychotycznego) z terapią poznawczo-behawioralną (CBT)9.

Terapia poznawczo-behawioralna to podejście psychoterapeutyczne, które pomaga osobom rozpoznać i zmienić szkodliwe wzorce myślenia i zachowania7. Inne metody psychospołeczne obejmują terapię akceptacji i zaangażowania (ACT), terapię awersyjną oraz terapię grupową7.

Cele leczenia powinny być ustalane z uwzględnieniem tego, że pedofiliczne pragnienia nie zostaną wyeliminowane, ale mogą być kontrolowane w celu zmniejszenia krzywdy spowodowanej pedofilicznymi zachowaniami. Wzbudzenie motywacji u pedofila do zarządzania swoimi popędami jest kluczem do leczenia4.

Programy prewencji wtórnej zapewniają leczenie i wsparcie dla osób zaniepokojonych swoimi myślami i zachowaniami seksualnymi wobec dzieci10. W różnych krajach działają poufne linie pomocy i programy wsparcia. Na przykład w Zurychu w Szwajcarii w 2021 roku powstała ambulatoryjna placówka lecznicza dla osób z pedofilią, skupiająca się na zapobieganiu wykorzystywaniu seksualnemu dzieci i poprawie jakości życia11.

Wiele zasobów jest dostępnych dla osób zaniepokojonych swoimi myślami seksualnymi lub zachowaniem wobec dzieci. Programy takie jak Help Wanted oferują bezpłatne kursy prewencyjne online, Troubled Desire zapewnia zasoby do samodzielnej pomocy, a Stop It Now! prowadzi anonimowe linie pomocy i czaty online121314.

Zapobieganie krzywdzeniu dzieci

Zapobieganie wykorzystywaniu seksualnemu dzieci jest sprawą zarówno kliniczną, jak i społeczną. Wysokie wskaźniki występowania i negatywne konsekwencje tych czynów, powodujące cierpienie w wielu ważnych obszarach zdrowia i funkcjonowania, ukazują znaczenie zapobiegania tym przestępstwom10.

Wykorzystywanie seksualne dzieci jest prawie zawsze procesem stopniowym, a nie jednorazowym zdarzeniem. Im więcej rozumiesz o tym, jak i dlaczego to się dzieje, tym skuteczniejszy możesz być w zapobieganiu temu lub powstrzymaniu tego14.

Sprawcy często stosują manipulacyjne strategie zwane groomingiem dziecięcym (przygotowywaniem), aby zdobyć zaufanie dziecka, sprawować kontrolę i ostatecznie popełnić wykorzystywanie seksualne15. Grooming zwykle następuje według ustrukturyzowanego wzorca. Po pierwsze, sprawcy szukają dzieci z określonymi słabościami, takimi jak brak uwagi ze strony rodziców, niezaspokojone potrzeby emocjonalne, niska samoocena lub trudności finansowe. Następnie sprawca stopniowo zaprzyjaźnia się z dzieckiem i otoczeniem. Na tym etapie budują zaufanie i uzyskują dostęp do dziecka15.

Rozpoznanie problemowego zachowania seksualnego u siebie może być przerażające i osamlające. Bycie szczerym wobec siebie w kwestii ryzykownego zachowania jest pierwszym krokiem do zachowania bezpieczeństwa14. Jeśli ty lub ktoś, kogo znasz, odczuwa seksualne uczucia wobec dzieci, wsparcie jest dostępne1.

Osoby zaniepokojone swoimi myślami lub zachowaniem mogą skorzystać z anonimowego wsparcia poprzez różne organizacje, które oferują poufne porady, zasoby edukacyjne i terapię12. Poszukiwanie pomocy wymaga odwagi, a specjaliści wierzą, że osoby zaniepokojone swoimi myślami lub zachowaniami seksualnymi wobec dzieci mogą otrzymać pomoc12.

Warto również zaznaczyć, że stygmatyzacja często zniechęca ludzi do szukania pomocy, ale zasoby są dostępne7. Podejście do leczenia skupione wyłącznie na pedofilii jest uważane za niewystarczające; należy również zająć się czynnikami psychiatrycznymi i psychospołecznymi11.