Uraz krocza to uszkodzenie tkanek, które może wystąpić podczas porodu drogami natury. Dotyczy nawet 9 na 10 kobiet rodzących po raz pierwszy, choć najczęściej są to niewielkie urazy, które szybko się goją.
Czym jest uraz krocza?
Krocze to obszar między otworem pochwy a odbytnicą. Podczas porodu drogami natury może dojść do pęknięcia lub naderwania tkanek w tej okolicy. Urazy mogą dotyczyć nie tylko samego krocza, ale również pochwy, warg sromowych czy innych części narządów płciowych zewnętrznych.
Uraz krocza jest bardzo częstym zjawiskiem towarzyszącym porodowi. Nawet do 9 na 10 kobiet rodzących po raz pierwszy doświadcza jakiegoś rodzaju pęknięcia, otarcia lub wymaga wykonania nacięcia krocza (zabiegu chirurgicznego polegającego na kontrolowanym przecięciu tkanek krocza). U kobiet, które rodziły już wcześniej drogami natury, urazy krocza występują nieco rzadziej.
Większość urazów krocza jest niewielka i goi się szybko. Jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić poważniejsze uszkodzenia wymagające specjalistycznego leczenia.
Rodzaje urazów krocza
Urazy krocza dzieli się na cztery stopnie w zależności od głębokości i zakresu uszkodzenia tkanek.
Uraz pierwszego stopnia to najmniej poważny typ pęknięcia. Obejmuje tylko skórę i często goi się szybko bez konieczności zakładania szwów. Jest to niewielkie uszkodzenie dotyczące jedynie pierwszej warstwy skóry w okolicy pochwy i krocza.
Uraz drugiego stopnia jest najczęstszym rodzajem pęknięcia. Dotyczy zarówno skóry, jak i mięśni krocza, dlatego zwykle wymaga zszycia. Pęknięcie jest nieco większe i sięga głębiej przez skórę do leżących poniżej mięśni pochwy i krocza.
Uraz trzeciego stopnia jest bardziej poważny. Rozciąga się od pochwy aż do odbytu i obejmuje uszkodzenie skóry, mięśni krocza oraz zwieracza odbytu - mięśni kontrolujących wypróżnianie. Tego typu uraz wymaga założenia szwów.
Uraz czwartego stopnia jest najbardziej poważnym typem urazu. Oprócz wszystkich struktur uszkodzonych w urazie trzeciego stopnia, obejmuje również uszkodzenie błony śluzowej odbytnicy - wewnętrznej wyściółki jelita. Ten rodzaj urazu również wymaga założenia szwów i szczególnej opieki.
Przyczyny powstawania urazów
Podczas porodu drogami natury skóra pochwy ulega ścieńczeniu, przygotowując się do porodu. Ta część ciała jest stworzona do rozciągania się i umożliwienia przejścia główki i ciała dziecka. Mimo to pęknięcia są bardzo częste - występują u nawet 90% kobiet rodzących.
Istnieje kilka czynników, które zwiększają ryzyko wystąpienia poważniejszego urazu krocza. Do najważniejszych należą:
Pierwszy poród - kobiety rodzące po raz pierwszy są bardziej narażone na urazy krocza
Długie parcie podczas porodu
Nacięcie krocza (episiotomia) - szczególnie wykonane w linii środkowej
Duże dziecko
Pozycja dziecka podczas porodu
Użycie kleszczy lub próżnociągu podczas porodu
Starszy wiek matki
Nacięcie krocza może być konieczne w niektórych sytuacjach. Lekarz lub położna mogą zdecydować się na wykonanie tego zabiegu, jeśli dziecko znajduje się w niebezpieczeństwie i musi być szybko urodzone, gdy konieczne jest użycie narzędzi porodowych lub gdy istnieje ryzyko poważnego pęknięcia.
Objawy i proces gojenia
Po urazie krocza można odczuwać różne dolegliwości. Proces gojenia może być niewygodny lub bolesny, w zależności od tego, jak głębokie i rozległe jest pęknięcie. Najsilniejszy ból występuje zazwyczaj na początku, ale stopniowo zmniejsza się z każdym dniem.
Ból może utrudniać siedzenie, chodzenie, oddawanie moczu oraz wypróżnianie przez co najmniej tydzień. Pierwszy wypróżnienie po porodzie może być szczególnie bolesne. Po porodzie pojawia się również krwawa wydzielina z pochwy. Możliwe jest również wydalanie niewielkich skrzepów krwi, które nie powinny być większe niż jajko.
Pęknięcie zwykle goi się w ciągu 4 do 6 tygodni. Tempo gojenia jest jednak indywidualne dla każdej kobiety. Większość urazów goi się bez długotrwałych problemów, jednak w poważnych przypadkach mogą wystąpić przedłużający się ból, zaburzenia funkcji seksualnych oraz nietrzymanie moczu lub stolca.
Leczenie i naprawa
Jeśli wystąpił uraz krocza, prawdopodobnie konieczne będzie założenie szwów. W szpitalach stosuje się zwykle szwy samorozpuszczalne, więc nie trzeba wracać do szpitala w celu ich usunięcia. Szwy rozpuszczają się w ciągu 1-2 tygodni. Można zauważyć fragmenty szwów na podpasce lub na papierze toaletowym - jest to normalne zjawisko.
Czasami niewielkie pęknięcia nie wymagają zszycia i pozostawia się je do samodzielnego wygojenia. W przypadku drobnych urazów pierwszego i drugiego stopnia, które nie krwawią i nie powodują zniekształcenia anatomicznego, leczenie zachowawcze może być wystarczające.
Urazy drugiego stopnia najlepiej naprawiać za pomocą pojedynczego ciągłego szwu. Poważniejsze urazy, szczególnie te obejmujące zwieracz odbytu, wymagają dodatkowej wiedzy specjalistycznej, odpowiedniego oświetlenia i warunków. W takich przypadkach może być konieczne przeniesienie do sali operacyjnej.
Przed wykonaniem nacięcia krocza stosuje się znieczulenie miejscowe, aby znieczulić okolicę pochwy i nie czuć bólu. Jeśli kobieta miała już założone znieczulenie zewnątrzoponowe, dawkę można zwiększyć przed wykonaniem nacięcia.
Opieka po urazie krocza
Prawidłowa opieka po urazie krocza jest bardzo ważna dla szybkiego gojenia i zapobiegania powikłaniom. Istnieje wiele sposobów na zmniejszenie dyskomfortu i przyspieszenie procesu zdrowienia.
Kontrola bólu jest istotnym elementem opieki poporodowej. W przypadku łagodnego bólu można stosować dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub ibuprofen. Należy przeczytać i postępować zgodnie z instrukcjami na opakowaniu. Jeśli lekarz lub położna przepisali leki na receptę, należy je przyjmować zgodnie z zaleceniem. Należy unikać leków opioidowych, ponieważ zwiększają ryzyko zaparć. Potrzeba stosowania opioidów może sugerować infekcję lub problem z naprawą urazu.
Zapobieganie zaparciom jest kluczowe dla komfortu i prawidłowego gojenia. Należy pić dużo płynów i spożywać pokarmy bogate w błonnik. Można zapytać lekarza lub położną o dostępne bez recepty środki zmiękczające stolec. Stosowanie osmotycznych środków przeczyszczających prowadzi do wcześniejszego wypróżnienia i mniejszego bólu podczas pierwszego wypróżnienia.
Prawidłowa pozycja podczas wypróżnienia jest również ważna. Należy siedzieć z kolanami uniesionymi i biodrami zgiętymi, co wydłuża mięśnie dna miednicy i poprawia ich rozluźnienie bez konieczności parcia. Można używać specjalnego podnóżka, stołka, bloków do jogi lub kosza na śmieci w łazience, aby osiągnąć właściwą pozycję.
Higiena i pielęgnacja rany wymagają szczególnej uwagi:
Zaleca się wykonywanie 2 kąpieli nasiadowych dziennie w ciepłej wodzie - pomaga to przyspieszyć gojenie poprzez zwiększenie przepływu krwi w okolicy i łagodzenie podrażnienia
Należy czyścić okolicę krocza butelką nawilżającą za każdym razem przy korzystaniu z toalety
Należy osuszać okolicę delikatnie papierem toaletowym zamiast trzeć
Można stosować okłady z lodu lub zimne kompressy na okolicę krocza, aby zmniejszyć obrzęk
Należy używać podpasek zamiast tamponów w przypadku krwawienia poporodowego
Aktywność fizyczna powinna być ograniczona w pierwszych tygodniach. Należy odpoczywać, gdy czuje się zmęczenie - wystarczająca ilość snu pomoże w regeneracji. Należy unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów i wykonywania ciężkich ćwiczeń, takich jak jazda na rowerze, bieganie czy podnoszenie ciężarów, dopóki lekarz lub położna nie powiedzą, że można to robić.
Można brać prysznice i kąpiele jak zwykle. Po zakończeniu należy delikatnie osuszyć miejsce nacięcia. Należy zapytać lekarza lub położną, kiedy można wrócić do aktywności seksualnej.
Kiedy skontaktować się z lekarzem: Należy zadzwonić do położnej lub lekarza rodzinnego, jeśli po urazie krocza:
Szwy stają się coraz bardziej bolesne
Pojawia się nieprzyjemnie pachnąca wydzielina
Wokół nacięcia lub pęknięcia pojawia się zaczerwieniona, opuchnięta skóra
Którykolwiek z tych objawów może oznaczać infekcję.
Jak zmniejszyć ryzyko urazu?
Istnieją sposoby, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko wystąpienia urazu krocza podczas porodu. Badania pokazują, że niektóre metody są skuteczne w zapobieganiu poważniejszym pęknięciom.
Masaż krocza w ciąży może zmniejszyć ryzyko pęknięć u kobiet rodzących po raz pierwszy. Rozpoczęcie masażu krocza około 35 tygodnia ciąży zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia pęknięcia - potrzeba 15 zabiegów, aby zapobiec jednemu pęknięciu. Jest to szczególnie skuteczna metoda profilaktyki.
Podczas porodu również można zastosować kilka technik:
Masaż krocza podczas drugiego etapu porodu może zmniejszyć uszkodzenie zwieracza odbytu
Ciepłe okłady stosowane w okolicy krocza podczas porodu mogą pomóc w zmniejszeniu urazów
Wsparcie krocza przez położną lub lekarza podczas porodu może zmniejszyć ryzyko poważnych pęknięć
Możliwe powikłania
Chociaż większość urazów krocza goi się bez długotrwałych problemów, w niektórych przypadkach mogą wystąpić powikłania. Poważniejsze urazy, szczególnie te dotyczące zwieracza odbytu, mogą prowadzić do znaczących komplikacji, takich jak zaburzenia czynności dna miednicy i nietrzymanie.
Możliwe długoterminowe skutki poważniejszych urazów krocza obejmują:
Przewlekły ból
Zaburzenia funkcji seksualnych
Nietrzymanie moczu
Nietrzymanie stolca
Urazy związane z porodem mogą być nie tylko obciążeniem w okresie bezpośrednio po porodzie, ale też mogą być poważne w dłuższej perspektywie. Mogą przyczynić się do problemów występujących później w życiu, szczególnie w okresie menopauzy i w miarę starzenia się.
Dlatego tak ważne jest prawidłowe rozpoznanie i naprawa poważniejszych urazów bezpośrednio po porodzie, a także odpowiednia opieka następcza obejmująca kontrolę bólu, zapobieganie zaparciom i monitorowanie retencji moczu. W przypadku utrzymujących się problemów dostępna jest pomoc specjalistyczna, w tym operacje chirurgiczne oraz niechirurgiczne metody leczenia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Hiszpania
