Zaburzenie amnestyczne

Czym jest zaburzenie amnestyczne

Zaburzenie amnestyczne, znane również jako amnezja, to stan poważnej utraty pamięci. Może występować jako objaw innych schorzeń, ale może też pojawić się samodzielnie1. Termin "amnezja" pochodzi ze starożytnej greki i oznacza "zapomnienie". Jednak to coś więcej niż zwykła nieuwaga1.

Zapominanie to zgubienie kluczy lub niepamięć o czymś podczas robienia zakupów. Amnezja oznacza niemożność przypomnienia sobie istotnych wydarzeń lub szczegółów z własnego życia1. W rzeczywistości, wbrew temu co pokazują filmy i seriale telewizyjne, ludzie z amnezją zazwyczaj wiedzą, kim są. Najczęściej mają problem z uczeniem się nowych informacji i tworzeniem nowych wspomnień1.

Zaburzenie amnestyczne to stan trwały, który upośledza zdolność osoby do uczenia się nowych informacji lub przypominania sobie wcześniej wyuczonych treści1. Osoby z tym zaburzeniem mogą mieć trudności z pamięcią krótkoterminową, przez co nie są w stanie zapamiętywać nowych informacji. Najczęściej tracone są wspomnienia niedawne1.

Rodzaje zaburzeń pamięci

Istnieją dwie główne formy amnezji. Amnezja wsteczna (retrograde amnesia) występuje wtedy, gdy nie możesz przypomnieć sobie wspomnień z przeszłości. Amnezja następcza (anterograde amnesia) pojawia się wtedy, gdy nie jesteś w stanie tworzyć nowych wspomnień, ale nadal pamiętasz rzeczy sprzed rozwoju tej amnezji1.

Amnezja wsteczna oznacza utratę zdolności przypominania sobie wydarzeń, które miały miejsce tuż przed zdarzeniem wywołującym amnezję. Zazwyczaj dotyczy to wspomnień niedawno utworzonych, a nie tych sprzed wielu lat1. Amnezja następcza to bardziej powszechny typ - oznacza, że nie możesz zapamiętywać nowych informacji od momentu wystąpienia amnezji, ale nadal pamiętasz informacje sprzed zdarzenia, które ją spowodowało1.

Inne formy amnezji obejmują:

• Amnezja pourazowa - to amnezja, którą rozwijasz po urazie. Może obejmować wiele form utraty pamięci1.
• Przemijająca amnezja globalna - to krótkotrwały stan, który łączy zarówno amnezję następczą, jak i wsteczną. Prawie zawsze trwa krócej niż 24 godziny12.
• Amnezja dziecięca - to amnezja dotycząca okresu niemowlęcego. Prawie wszyscy ją mają. Pamiętanie rzeczy z niemowlęctwa jest rzadkością1.
• Amnezja dysocjacyjna - to amnezja, która występuje z powodu przyczyn związanych ze zdrowiem psychicznym. Traumatyczne wydarzenia, nadużycia i inne poważne źródła stresu psychicznego mogą ją wywołać. Eksperci podejrzewają, że jest to mechanizm obronny, którego używa mózg, aby chronić cię przed tym, czego doświadczasz1.

Przewlekłe zaburzenie amnestyczne charakteryzuje się następującymi cechami: amnezją następczą spowodowaną raczej dysfunkcją uczenia się niż defektem w mechanizmie odzyskiwania informacji, utratą pamięci krótkoterminowej słownej i niesłownej (amnezja wsteczna), zwykle zachowaną pamięcią długoterminową poprzez wieloogniskowe sieci neuronalne oraz zachowaniem konfabulacyjnym i dezorientacją1.

Objawy zaburzenia amnestycznego

Dwie główne cechy amnezji to trudności w uczeniu się nowych informacji oraz problemy z przypominaniem sobie przeszłych wydarzeń i wcześniej znanych informacji1. Większość osób z amnezją ma problemy z pamięcią krótkotrminową, więc nie może zapamiętywać nowych informacji. Najczęściej tracone są wspomnienia niedawne1.

Jednak wspomnienia starsze lub głęboko zakorzenione mogą pozostać nienaruszone. Na przykład, ludzie mogą pamiętać doświadczenia z dzieciństwa lub znać nazwiska dawnych prezydentów. Ale mogą nie być w stanie podać nazwiska obecnego prezydenta, wiedzieć jaki jest miesiąc lub przypomnieć sobie, co jedli na śniadanie1.

Utrata pamięci sama w sobie nie wpływa na inteligencję osoby, ogólną wiedzę, świadomość czy zakres uwagi. Nie wpływa również na osąd, osobowość ani tożsamość1. Ludzie z amnezją zazwyczaj potrafią rozumieć pisane i mówione słowa oraz mogą uczyć się umiejętności takich jak jazda na rowerze czy gra na pianinie. Mogą rozumieć, że mają zaburzenie wpływające na pamięć1.

W zależności od przyczyny amnezji, inne objawy mogą obejmować fałszywe wspomnienia, które są albo całkowicie wymyślone, albo są prawdziwymi wspomnieniami umieszczonymi w niewłaściwym czasie, a także dezorientację lub zamieszanie1.

Amnezja nie jest tym samym co demencja. Demencja często obejmuje utratę pamięci, ale również inne problemy z myśleniem, które prowadzą do spadku funkcjonowania w życiu codziennym. Te problemy obejmują trudności z językiem, osądem oraz umiejętnościami wzrokowo-przestrzennymi1.

Przyczyny utraty pamięci

Amnezja może być spowodowana uszkodzeniem obszarów mózgu, które są kluczowe dla przetwarzania pamięci1. Wiele różnych stanów spotykanych w praktyce medycznej może powodować upośledzenie pamięci. Normalne starzenie się, depresja i lęk są powszechnie związane z trudnościami w pamięci, podobnie jak wiele stanów neurologicznych1.

Choroby ogólnoustrojowe mogą upośledniać pamięć poprzez uszkadzanie wrażliwych regionów limbicznych podatnych na niedotlenienie lub hipoglikemię. Powszechnie stosowane leki dostępne bez recepty i na receptę również mogą wywoływać amnezję1.

Leczenie może być skierowane na podstawowe schorzenia medyczne prowadzące do utraty pamięci. Obejmuje to leczenie niskiej czynności tarczycy, chorób wątroby i nerek. Leczenie udaru, urazu głowy, zakrzepów krwi w mózgu i krwawień wewnątrzczaszkowych może być stosowane w celu zmniejszenia utraty pamięci spowodowanej tymi przyczynami1.

Leczenie współistniejących chorób psychiatrycznych jest również ważne. Obejmuje to leczenie depresji, lęku, zaburzenia dwubiegunowego i schizofrenii. Konieczne jest również leczenie alkoholizmu i zapobieganie nadużywaniu alkoholu i nielegalnych narkotyków1.

Rozpoznanie amnezji

Osoby z amnezją lub ich bliscy powinni zwrócić się do lekarza, gdy pojawią się problemy z pamięcią. Profesjonalna ocena medyczna jest kluczowa dla ustalenia przyczyny i właściwego leczenia. Lekarz przeprowadzi szczegółowy wywiad medyczny oraz badanie fizykalne, zwracając szczególną uwagę na funkcje neurologiczne1.

Proces diagnostyczny może obejmować różne badania obrazowe mózgu oraz testy laboratoryjne, aby wykryć możliwe przyczyny medyczne utraty pamięci. Mogą być również przeprowadzone szczegółowe testy neuropsychologiczne, które oceniają różne aspekty funkcji pamięci i poznawczych1.

Leczenie i wsparcie

Nie ma specyficznego leczenia amnezji jako takiej, ale leczenie może być skierowane na podstawową przyczynę1. Leczenie amnezji i utraty pamięci obejmuje terapię poznawczą z wykorzystaniem terapeuty mowy lub logopedy, która może pomóc pacjentom z łagodną do umiarkowanej utratą pamięci. W wielu przypadkach łagodna utrata pamięci może się utrzymywać1.

Leczenie podstawowych schorzeń prowadzących do utraty pamięci jest kluczowe. Leczenie odwracalnej przyczyny może odwrócić amnezję, ale niektóre przyczyny są trwałe1. Strategie wzmacniające pamięć i uzyskiwanie wsparcia mogą pomóc osobom z amnezją i ich rodzinom radzić sobie z chorobą1.

Dla osób z amnezją opieka domowa jest niezbędna. Podstawowe zasady opieki domowej i zapobiegania powikłaniom obejmują zapobieganie upadkom, ponieważ osoby starsze z problemami pamięci są szczególnie narażone na upadki1.

Życie z amnezją

Amnezja lub utrata pamięci wiąże się ze stresem, lękiem i frustracją i często jest bardzo uciążliwa dla pacjenta, a także dla jego rodziny i przyjaciół1. Wsparcie ze strony rodziny i przyjaciół może być niezbędne, jeśli radzisz sobie z amnezją1.

Amnezja dysocjacyjna jest reakcją na traumę. Około jeden procent mężczyzn i 2,5 procenta kobiet doświadcza tego zapominania wspomnień lub tożsamości w ciągu swojego życia. Bliscy osób przechodzących tę poważną chorobę psychiczną mogą być ważnymi źródłami wsparcia1.

Mogą oni zapewnić współczujące i cierpliwe wsłuchanie się, mogą naciskać na profesjonalne leczenie, mogą uczestniczyć w leczeniu i terapii oraz mogą pomóc pacjentom z amnezją w przejściu do domu i wspierać zdrowe zmiany stylu życia oraz pozytywne mechanizmy radzenia sobie z przeszłą traumą1.