Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane wirusem opryszczki to choroba, która powoduje obrzęk w okolicy głowy, szczególnie w błonach otaczających mózg i rdzeń kręgowy. Większość przypadków dotyczy dorosłych i jest powodowana przez wirus opryszczki typu 2, choć objawy zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu dwóch tygodni.
Czym jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane wirusem opryszczki
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane wirusem opryszczki to rodzaj wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, które powstaje w wyniku zakażenia wirusem z rodziny opryszczki. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to medyczny termin oznaczający stan zapalny błon ochronnych, które otaczają rdzeń kręgowy i mózg.
Według przeglądu z 2008 roku wirus opryszczki zwykłej jest drugą najczęstszą przyczyną wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w krajach rozwiniętych. Jest to poważne schorzenie wymagające odpowiedniej diagnostyki i leczenia.
Budowa opon mózgowo-rdzeniowych
Opony mózgowo-rdzeniowe to zbiór błon, które otaczają i chronią mózg oraz rdzeń kręgowy. Składają się one z trzech warstw:
Choroba jest wywoływana przez wirusy z rodziny opryszczki, najczęściej wirus opryszczki zwykłej (HSV). Istnieją dwa typy tego wirusa:
Wirus opryszczki zwykłej typu 1 (HSV-1) to wirus, który zazwyczaj powoduje opryszczkę warg, czyli tak zwane "zimne wysypki". Może być również przenoszony drogą płciową do okolic narządów płciowych.
Wirus opryszczki zwykłej typu 2 (HSV-2) jest najczęstszą przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dorosłych. Wirus ten może być przenoszony poprzez kontakt seksualny lub od zakażonej matki do dziecka podczas porodu.
Wirusy te pozostają w organizmie przez całe życie człowieka, nawet gdy nie powodują objawów zakażenia. Czasami zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych występuje podczas pierwszego zakażenia wirusem opryszczki zwykłej. Jednak najczęściej jest spowodowane reaktywacją wirusa z wcześniejszego zakażenia.
Wirus opryszczki jest bardzo zakaźny. Rozprzestrzenia się z osoby na osobę przez kontakt skóra-do-skóry. Zakażenie wirusem opryszczki zwykłej następuje, gdy wirus przedostaje się do organizmu przez skórę i błony śluzowe.
Jak często występuje choroba
Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czyli zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane przez czynniki inne niż bakterie, jest najczęstszą formą zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Szacuje się, że występuje ono w 70 przypadkach na 100 000 pacjentów poniżej pierwszego roku życia, 5,2 przypadków na 100 000 pacjentów w wieku od 1 do 14 lat i 7,6 przypadków na 100 000 dorosłych. Wśród najczęstszych przyczyn zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych 8,3% przypadków jest spowodowanych wirusem opryszczki zwykłej.
Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane opryszczką dotyka głównie osoby w wieku 35-40 lat, osoby starsze oraz kobiety. U około 20-50% przypadków dochodzi do nawrotów klinicznych.
Objawy kliniczne
Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego wirusem opryszczki ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni. Do typowych objawów należą:
Silny ból głowy
Gorączka
Sztywność karku
Światłowstręt (nadwrażliwość na światło)
Nudności
Wymioty
Jeśli występują dodatkowe objawy, takie jak dezorientacja, drgawki, senność lub ogniskowy deficyt neurologiczny (problem z funkcjonowaniem nerwów dotyczący określonego obszaru), może to oznaczać, że dotknięty jest również mózg. Lekarz może wtedy rozpoznać stan jako zapalenie opon i mózgu.
Zapalenie opon i mózgu z udziałem wirusa opryszczki jest stanem nagłym wymagającym natychmiastowej diagnozy i leczenia. Choroba ta jest często śmiertelna, gdy nie jest leczona. Wiele osób, które przeżyją, może mieć długotrwałe problemy zdrowotne.
Rozpoznanie choroby
Aby rozpoznać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane wirusem opryszczki, konieczne jest wykonanie nakłucia lędźwiowego (punkcji lędźwiowej) z badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego, które wykazuje obraz aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Do wykrycia obecności wirusa stosuje się metodę reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR).
Wysoki stopień podejrzenia jest wymagany, aby postawić diagnozę zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego wirusem opryszczki. W przypadku braku jakiejkolwiek innej możliwej do zidentyfikowania przyczyny należy rozważyć to rozpoznanie u każdego pacjenta z gorączką, encefalopatią (zaburzeniem funkcji mózgu) i zwiększoną liczbą komórek w płynie mózgowo-rdzeniowym.
Leczenie
Chociaż objawy ustępują samoistnie, leczenie lekami przeciwwirusowymi może być zalecane, aby zapobiec progresji do zapalenia opon i mózgu wywołanego wirusem opryszczki.
W przypadku podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego wirusem opryszczki należy niezwłocznie rozpocząć empiryczne leczenie acyklowirem w oczekiwaniu na potwierdzenie diagnozy, ponieważ acyklowir jest lekiem stosunkowo nietoksycznym, a rokowanie w nieleczonym zapaleniu jest złe.
Nieuwzględnienie możliwości zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego wirusem opryszczki może skutkować opóźnioną diagnozą i leczeniem, z następowym zwiększonym ryzykiem śmiertelności i zachorowalności.
Możliwe powikłania
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane wirusem opryszczki może prowadzić do zapalenia opon Mollareta, formy nawracającego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
Zapalenie opon i mózgu wywołane wirusem opryszczki wiąże się ze znaczną zachorowalnością i śmiertelnością u dorosłych i dzieci pomimo leczenia przeciwwirusowego. Chociaż zapalenie mózgu wywołane wirusem opryszczki jest rzadkim schorzeniem, jeśli nie jest leczone, wskaźnik śmiertelności wynosi do 70%, a tylko niewielki odsetek osób powraca całkowicie do zdrowia.
Zapobieganie
Wirus opryszczki zwykłej pozostaje w organizmie przez całe życie. Po zakażeniu wirus zazwyczaj śpi (jest uśpiony), ale może "obudzić się" (reaktywować) i powodować nawroty. Sposób, w jaki wirus opryszczki zwykłej wpływa na daną osobę, zależy od wielu czynników, w tym od konkretnego typu wirusa i ogólnego stanu zdrowia.
Nie ma lekarstwa na zakażenie wirusem opryszczki zwykłej. Jednak leczenie może pomóc w łatwiejszym radzeniu sobie z nawrotami, jednocześnie zmniejszając szanse przeniesienia wirusa na inne osoby.
Aby ograniczyć ryzyko przeniesienia wirusa, należy unikać kontaktu skóra-do-skóry w okresach, gdy występują objawy zakażenia. Wirus opryszczki zwykłej może być również przenoszony, gdy nie ma widocznych objawów, dlatego ważne jest zachowanie ostrożności w kontaktach intymnych.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Dania