W skrócie

Zmniejszony apetyt to stan, w którym nie odczuwasz głodu ani chęci do jedzenia. Może pojawić się nagle lub rozwijać stopniowo przez dłuższy czas, a jego przyczyny są bardzo różnorodne – od stresu po poważne schorzenia.

Czym jest zmniejszony apetyt?

Zmniejszony apetyt występuje, gdy nie czujesz głodu ani pragnienia, by jeść jedzenie. Ten stan może powodować, że czujesz się pełny, nie cieszyć się smakiem, widokiem ani zapachem jedzenia, a nawet unikać wspólnych posiłków z innymi osobami.

Medycznym terminem określającym zmniejszony apetyt jest anoreksja. Nie należy jej mylić z jadłowstrętem psychicznym (anorexia nervosa), który jest zaburzeniem odżywiania. Osoba z jadłowstrętem psychicznym może odczuwać głód, ale świadomie ogranicza spożycie jedzenia. Natomiast gdy masz zmniejszony apetyt, po prostu nie czujesz potrzeby jedzenia, ponieważ nie doświadczasz uczucia głodu.

Apetyt to coś więcej niż tylko fizjologiczna potrzeba jedzenia – jest to pragnienie spożywania pokarmów, na które wpływają emocje, nawyki oraz atrakcyjność zmysłowa jedzenia.

Objawy i oznaki

Główne oznaki zmniejszonego apetytu to mały lub żaden zainteresowanie jedzeniem, brak chęci spożywania nawet ulubionych potraw, opuszczanie posiłków oraz zmiany w masie ciała.

Zmniejszony apetyt może występować wraz z dodatkowymi objawami, takimi jak:

Zmęczenie lub niski poziom energii
Nudności lub wymioty
Osłabienie mięśni
Zaparcia lub biegunka
Zmiany w wyglądzie skóry, włosów lub paznokci

Utrata apetytu może być tymczasowa, spowodowana takimi czynnikami jak infekcje lub problemy z trawieniem. Zwykle apetyt powraca po wyzdrowieniu. Jednak u niektórych osób zmniejszony apetyt może być objawem długotrwałego schorzenia, szczególnie w zaawansowanych stadiach poważnych chorób, takich jak nowotwory.

Przyczyny zmniejszonego apetytu

Istnieje wiele możliwych przyczyn zmniejszonego apetytu. Najczęstsze z nich to zmiany fizyczne w organizmie, zmiany emocjonalne wpływające na zdrowie psychiczne, schorzenia podstawowe oraz działania niepożądane leków.

Zmiany fizyczne w organizmie

Do zmian fizycznych, które mogą powodować zmniejszony apetyt, należą: ból, ból zębów, urazy, utrata smaku lub węchu, odwodnienie oraz okres rekonwalescencji po operacji.

Zmiany emocjonalne i zdrowie psychiczne

Stres, lęk, smutek, depresja oraz zaburzenia zachowań żywieniowych mogą znacząco wpływać na apetyt.

Schorzenia podstawowe

Wiele chorób może prowadzić do zmniejszonego apetytu, w tym:

Przeziębienie, infekcje i zatrucia pokarmowe
Demencja
Cukrzyca
Nowotwory
Niedoczynność tarczycy
Choroby serca
Problemy z płucami, nerkami lub wątrobą
HIV/AIDS

Szczególnie w przypadku nowotworów zmniejszony apetyt jest częstym problemem. Jeśli nowotwór dotyka części ciała związanych z jedzeniem lub trawieniem pokarmów, możesz nie mieć ochoty na jedzenie. Najczęściej dotyczy to nowotworów głowy i szyi, jelita grubego, przełyku, żołądka, trzustki, wątroby oraz jelita cienkiego.

Działania niepożądane leków

Niektóre leki mogą powodować zmniejszenie apetytu, w tym antybiotyki, amfetaminy, leki stosowane w chemioterapii, fluoksetyna, digoksyna, hydralazyna oraz opioidy.

W leczeniu nowotworów niektóre leki z immunoterapii, takie jak interleukina-2 i interferon alfa, oraz leki z terapii celowanej, jak temsyrolimus, everolimus i wizmodegib, mogą wywoływać brak apetytu.

Wiek

Około 15-30% osób starszych doświadcza zmniejszenia apetytu. Wraz z wiekiem zmiany w układzie mózgowym, trawiennym, hormonalnym i nerwach czuciowych mogą naturalnie wpływać na uczucie głodu.

Jak diagnozuje się zmniejszony apetyt?

Lekarz w celu ustalenia przyczyny zmniejszonego apetytu może zlecić badania krwi, badania laboratoryjne oraz badania obrazowe.

Leczenie i postępowanie

Leczenie zmniejszonego apetytu koncentruje się przede wszystkim na identyfikacji i leczeniu choroby podstawowej, która go powoduje. Poprawa stanu zdrowia pomoże ci poczuć się lepiej i odzyskać apetyt.

Gdy jesteś chory i nie masz apetytu, nadal potrzebujesz regularnie jeść i pić, aby twój organizm mógł się zregenerować. Jedzenie dostarcza energii, białka, witamin i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Brak odpowiedniej ilości pożywienia może opóźnić powrót do zdrowia, osłabić organizm i powodować uczucie zmęczenia. Dodatkowo niewystarczająca ilość płynów prowadzi do odwodnienia, które również nasila zmęczenie.

Praktyczne wskazówki dla osób z brakiem apetytu

Kilka strategii może pomóc w spożywaniu odpowiedniej ilości pożywienia, nawet gdy nie masz apetytu:

Pij koktajle proteinowe, smoothie lub mleczne napoje odżywcze
Jedz 5-6 małych posiłków dziennie zamiast 3 dużych
Nie czekaj, aż poczujesz głód – stwórz harmonogram jedzenia co 2-3 godziny
Trzymaj przekąski w zasięgu ręki
Dodawaj do diety dodatkowe białko i kalorie
Sączaj płyny, takie jak woda, przez cały dzień
Zjedz małą przekąskę przed snem
Jedz miękkie, chłodne lub mrożone potrawy
Bądź aktywny na tyle, na ile możesz – ruch może pobudzić apetyt
Stwórz przyjemną atmosferę podczas jedzenia – dodaj muzykę, kwiaty, używaj ładnych talerzy i jedz z bliskimi osobami

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem?

Zmniejszony apetyt jest zwykle powodem do niepokoju, jeśli trwa dłużej niż tydzień.

Jeśli masz objawy trwające dłużej niż tydzień, powinieneś zasięgnąć porady medycznej. Ignorowanie zmniejszonego apetytu może mieć poważne konsekwencje dla twojego samopoczucia fizycznego i prowadzić do niedożywienia.

Zmniejszony apetyt może przyczyniać się do utraty masy ciała i niedożywienia. Nawet jeśli nie jest to łatwe, jedzenie tak dobrze, jak tylko możesz, nawet gdy nie masz na to ochoty, jest ważną częścią dbania o siebie.

Zmniejszony apetyt

Badania kliniczne: Zmniejszony apetyt