W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne aticaprant. Sprawdzają one skuteczność, bezpieczeństwo i tolerancję leku jako dodatku do leczenia depresji oraz u zdrowych dorosłych. Badane są głównie osoby z dużą depresją i anhedonią, czyli wyraźnym spadkiem odczuwania przyjemności.
Najważniejsze informacje
- Badania kliniczne aticaprant skupiają się głównie na osobach dorosłych z dużą depresją, zwłaszcza z umiarkowaną do ciężkiej anhedonią. Trzy duże badania w fazie 3 oceniały aticaprant jako leczenie dodatkowe do obecnego antydepresantu, porównując go z placebo i sprawdzając skuteczność, bezpieczeństwo oraz czas do nawrotu objawów. Jedno z badań analizowało też długoterminową tolerancję i bezpieczeństwo, w tym objawy odstawienia, masę ciała, parametry życiowe, badania laboratoryjne, EKG i ocenę myśli samobójczych. W jednym badaniu fazy 3 oceniano także poprawę wyniku w skali MADRS po 43 dniach. Osobne badanie fazy 1 objęło zdrowych dorosłych i dotyczyło wchłaniania oraz profilu metabolicznego leku.
Zakres badań aticaprant
W dostępnych danych aticaprant był badany w kilku badaniach interwencyjnych, czyli takich, w których uczestnicy otrzymywali aktywne leczenie lub placebo według planu badania. Najwięcej badań dotyczyło dorosłych z dużym zaburzeniem depresyjnym i anhedonią, a jedno badanie obejmowało zdrowych dorosłych uczestników.[1]
W badaniach psychiatrycznych aticaprant oceniano jako leczenie dodatkowe do już stosowanego antydepresantu, zwykle z grupy SSRI lub SNRI. W części prób porównywano go z placebo, aby sprawdzić, czy daje lepszy efekt niż sama standardowa terapia.[1]
Badania fazy 3 u osób z depresją
Trzy duże badania w fazie 3 dotyczyły osób dorosłych z depresją. Faza 3 oznacza późny etap badań, w którym lek testuje się u większej liczby uczestników, aby lepiej ocenić skuteczność i bezpieczeństwo.
Jedno badanie obejmowało dorosłych z umiarkowaną do ciężkiej anhedonią i sprawdzało, czy aticaprant może opóźnić nawrót objawów depresji po uzyskaniu stabilnej poprawy. Głównym celem było porównanie czasu od randomizacji do pierwszego udokumentowanego nawrotu w okresie leczenia podtrzymującego.
Drugie badanie w tej grupie oceniało, czy aticaprant dodany do obecnego antydepresantu poprawia objawy depresji u dorosłych z umiarkowaną do ciężkiej anhedonią i niewystarczającą odpowiedzią na aktualne leczenie. W tym badaniu głównym punktem końcowym była zmiana wyniku w skali MADRS od początku badania do 43. dnia.
Trzecie badanie obejmowało osoby z dużą depresją bez dodatkowego doprecyzowania anhedonii w opisie warunków i miało ocenić długoterminowe stosowanie aticaprant jako terapii wspomagającej. To badanie było największe z opisanych, z udziałem 1067 uczestników.
Badanie długoterminowe bezpieczeństwa
Jedno z badań fazy 3 trwało do jednego roku i skupiało się przede wszystkim na bezpieczeństwie oraz tolerancji leczenia. Oceniano, czy aticaprant jako dodatek do obecnego leku przeciwdepresyjnego jest dobrze znoszony przez osoby z MDD.
W tym badaniu monitorowano działania niepożądane, parametry życiowe, masę ciała i BMI, wyniki badań laboratoryjnych, EKG oraz objawy odstawienia. Sprawdzano też myśli i zachowania samobójcze za pomocą skali C-SSRS oraz występowanie zaburzeń funkcji seksualnych przy użyciu skali ASEX.
Badanie fazy 1 u zdrowych dorosłych
Osobne badanie w fazie 1 obejmowało zdrowych dorosłych uczestników i miało mniejszą liczebność, bo tylko 10 osób. W tym badaniu oceniano bezwzględną biodostępność, czyli ile leku trafia do krwi po podaniu, oraz jego profil metaboliczny.
Badanie porównywało podanie tabletki doustnej z mikrodawką dożylną i miało pomóc zrozumieć, jak organizm przetwarza aticaprant. Było to badanie z udziałem zdrowych uczestników, a nie osób z depresją.
Jakie wyniki oceniano
W badaniach nad depresją najważniejsze były wyniki związane ze skutecznością leczenia, takie jak czas do nawrotu objawów oraz zmiana nasilenia depresji w skali MADRS.[1]
W badaniu długoterminowym szczególny nacisk położono na bezpieczeństwo, w tym działania niepożądane, parametry życiowe, masę ciała, badania laboratoryjne, EKG, objawy odstawienia i ocenę ryzyka samobójczego. Takie punkty końcowe pomagają sprawdzić nie tylko, czy lek działa, ale też czy można go stosować przez dłuższy czas.
W badaniu u zdrowych osób głównym punktem końcowym była bezwzględna biodostępność. To ważny parametr, bo pokazuje, ile substancji czynnej dostaje się do krwi po podaniu leku.
Kto mógł uczestniczyć
Do badań w depresji kwalifikowano dorosłych uczestników z rozpoznaniem dużego zaburzenia depresyjnego, a w dwóch próbach szczególnie osoby z umiarkowaną do ciężkiej anhedonią. W jednym z badań uczestnicy musieli mieć także niewystarczającą odpowiedź na aktualne leczenie przeciwdepresyjne SSRI lub SNRI.
W badaniu fazy 1 uczestnikami byli zdrowi dorośli, bez opisywanego w danych rozpoznania depresji. Dzięki temu badacze mogli ocenić zachowanie leku w organizmie w warunkach innych niż choroba psychiczna.