W skrócie
Probenecid to lek moczopędny i bloker transportu w kanalikach nerkowych, dopuszczony do obrotu jako lek, a także badany w padaczce ogniskowej. W trzech zarejestrowanych badaniach klinicznych jest badany u 222 uczestników, w tym w badaniu fazy 2 z udziałem 192 osób z padaczką ogniskową oraz w dwóch badaniach fazy 2 nad PTI5803 w lekoopornych napadach związanych z ogniskową dysplazją korową.
Najważniejsze informacje
- Probenecid to lek moczopędny, który zwiększa wydalanie kwasu moczowego, dopuszczony do stosowania w dnie moczanowej i zapaleniu stawów dnawych.
- Jedno badanie fazy 2 testuje probenecyd w napadach gromadnych podczas monitorowania przedoperacyjnego w padaczce ogniskowej, z udziałem 192 uczestników.
- Dwa badania fazy 2 badają PTI5803, preparat probenecydu, w lekoopornych napadach związanych z ogniskową dysplazją korową, każde z udziałem 15 uczestników.
- Badanie padaczki ogniskowej mierzy odsetek pacjentów bez napadu między 60 minutą a 12 godziną po leczeniu.
- Wszystkie trzy badania są obecnie autoryzowane i są badaniami interwencyjnymi.
Czym jest probenecyd?
Probenecid to lek moczopędny i bloker transportu w kanalikach nerkowych, substancja chemiczna opracowana pierwotnie w celu zwiększenia wydalania kwasu moczowego z organizmu. Jest to prototypowy lek moczopędny, co oznacza, że służy jako związek referencyjny dla tej klasy leków. Probenecid jest dopuszczony do obrotu jako lek we Francji pod nazwą SANTURIL 500 mg comprimé sécable, a pozwolenie posiada Lipomed GmbH. Informacja o produkcie z amerykańskiej etykiety opisuje tabletki probenecydu 500 mg do podawania doustnego.
Jak działa probenecyd?
Probenecid hamuje wchłanianie zwrotne moczanów w kanalikach nerkowych, co zwiększa wydalanie kwasu moczowego z moczem i obniża stężenie moczanów w surowicy. Skuteczne działanie moczopędne zmniejsza wymienną pulę moczanów, opóźnia odkładanie się moczanów i sprzyja resorpcji złogów moczanowych. Probenecid hamuje również wydzielanie kanalikowe penicyliny i zwykle zwiększa jej stężenie w osoczu, przy czym dla różnych penicylin wykazano wzrost 2- do 4-krotny. Donoszono, że hamuje transport nerkowy wielu innych związków, w tym kwasu aminohipurowego, kwasu aminosalicylowego, indometacyny i sulfonamidów. W układzie nerwowym zarejestrowane badania sprawdzają, czy probenecyd i jego preparat PTI5803 mogą wpływać na aktywność napadową, choć dokładny mechanizm w padaczce nie jest opisany w dokumentach badań.
W jakich schorzeniach jest stosowany lub badany?
- Dna moczanowa i zapalenie stawów dnawych — probenecyd jest dopuszczony do leczenia hiperurykemii związanej z dną moczanową i zapaleniem stawów dnawych, gdzie wysokie stężenie kwasu moczowego powoduje ból i zapalenie stawów.
- Padaczka ogniskowa — badanie fazy 2 dotyczy probenecydu w napadach gromadnych podczas przedoperacyjnego monitorowania wideo-EEG u pacjentów z padaczką ogniskową.
- Lekooporne napady związane z ogniskową dysplazją korową — dwa badania fazy 2 dotyczą PTI5803, preparatu probenecydu, jako terapii wspomagającej u pacjentów w wieku 14 lat i starszych z lekoopornymi napadami związanymi z ogniskową dysplazją korową.
Jak podaje się probenecyd?
Probenecid podaje się doustnie w postaci tabletek. Produktem dopuszczonym we Francji jest SANTURIL 500 mg comprimé sécable, tabletka 500 mg, którą można dzielić. Informacja o produkcie z USA opisuje tabletki probenecydu 500 mg do podawania doustnego. W badaniu padaczki ogniskowej probenecyd podaje się doustnie w łącznej dawce 3 gramów. Preparat PTI5803 podaje się jako roztwór doustny o objętości 16 ml.
Co wykazują badania kliniczne?
Zarejestrowano trzy interwencyjne badania fazy 2, wszystkie obecnie autoryzowane. Jedno badanie dotyczy samego probenecydu u 192 uczestników z padaczką ogniskową, a dwa badania dotyczą preparatu probenecydu PTI5803, każde u 15 uczestników z lekoopornymi napadami związanymi z ogniskową dysplazją korową.
Badanie padaczki ogniskowej mierzy odsetek pacjentów bez napadu między 60 minutą a 12 godziną po podaniu probenecydu lub placebo, oceniany przez neurologa na podstawie zapisu wideo i EEG, u pacjentów doświadczających napadów gromadnych zdefiniowanych jako co najmniej dwa napady padaczkowe trwające mniej niż 10 minut, występujące w odstępie 6 godzin lub krótszym podczas przedoperacyjnego szpitalnego monitorowania wideo-EEG.
Dwa badania PTI5803 oceniają bezpieczeństwo i tolerancję jako główne punkty końcowe. Pierwsze mierzy nasilenie i częstość zdarzeń niepożądanych związanych z leczeniem oraz poważnych zdarzeń niepożądanych, istotne klinicznie zmiany parametrów życiowych, wyników badań laboratoryjnych, badania przedmiotowego lub 12-odprowadzeniowego EKG, wzrost ryzyka samobójczego oceniany za pomocą C-SSRS oraz potencjalny wpływ na stężenia jednocześnie stosowanych leków przeciwpadaczkowych. Badanie przedłużone mierzy zdarzenia niepożądane, istotne klinicznie zmiany w badaniu przedmiotowym, parametrach życiowych, masie ciała i wzroście, badaniach laboratoryjnych lub 12-odprowadzeniowym EKG oraz wzrost ryzyka samobójczego oceniany za pomocą C-SSRS.
Jakie działania niepożądane są znane?
Dostarczone źródła uzupełniające nie opisują szczegółowo działań niepożądanych probenecydu. Amerykańska etykieta produktu omawia interakcje lekowe i hamowanie transportu nerkowego różnych związków, ale w dostarczonym fragmencie nie wymienia działań niepożądanych. Dokumenty badań PTI5803 wymieniają bezpieczeństwo i tolerancję jako główne punkty końcowe, co wskazuje, że działania niepożądane są systematycznie oceniane, ale w danych rejestru nie podano konkretnych działań niepożądanych.