Niedoczynność przytarczyc to rzadkie, ale możliwe do leczenia schorzenie, które powstaje, gdy małe gruczoły w szyi nie produkują wystarczającej ilości hormonu przytarczycowego. Prowadzi to do niskiego poziomu wapnia we krwi, co może wpływać na pracę mięśni, nerwów i innych ważnych funkcji organizmu.
Czym jest niedoczynność przytarczyc
Niedoczynność przytarczyc to stan, w którym gruczoły przytarczycowe nie wytwarzają wystarczającej ilości hormonu przytarczycowego (PTH). Gruczoły przytarczycowe to cztery małe gruczoły znajdujące się z tyłu tarczycy w szyi. Hormon, który produkują, pomaga regulować poziom wapnia w organizmie.
Hormon przytarczycowy, wraz z witaminą D i innym hormonem zwanym kalcytoniną, reguluje ilość wapnia we krwi. Gdy gruczoły przytarczycowe nie działają prawidłowo, poziom wapnia we krwi może stać się zbyt niski. Schorzenie to powoduje spadek poziomu wapnia we krwi (hipokalcemię) i wzrost poziomu fosforu (hiperfosfatemię).
Wapń jest jednym z najważniejszych minerałów w organizmie. Większość wapnia jest przechowywana w kościach, ale jest on również potrzebny we krwi. Wapń we krwi pełni wiele ważnych funkcji, w tym pomaga nerwonom w prawidłowym funkcjonowaniu, umożliwia kurczenie się mięśni, pozwala na krzepnięcie krwi, wspomaga pracę serca oraz utrzymuje mocne kości.
Niedoczynność przytarczyc jest rzadkim schorzeniem endokrynologicznym, w którym zaburzenie funkcji gruczołów przytarczycowych powoduje niedobór hormonu przytarczycowego.
Objawy niedoczynności przytarczyc
Niedoczynność przytarczyc często rozpoczyna się, gdy gruczoły w szyi zostają uszkodzone podczas operacji. Objawy mogą obejmować mrowienie lub uczucie pieczenia w palcach, palcach u stóp i twarzy.
Do najczęstszych objawów należą:
Mrowienie lub drętwienie w wargach, palcach i palcach u stóp
Skurcze i kurcze mięśni
Zaburzenia koncentracji lub dezorientacja
Zaburzenia rytmu serca
Łamliwe paznokcie i sucha skóra
Zaćma (zmętnienia w przedniej części oka)
Mniej powszechne i bardziej poważne objawy obejmują zaburzenia koncentracji, nieregularne bicie serca oraz napady padaczkowe.
U dzieci niedoczynność przytarczyc może powodować słabe szkliwo zębów.
W większości przypadków niedoczynność przytarczyc rozwija się stopniowo, a objawy mogą być łagodne. Wiele osób ma objawy przez lata, zanim zostanie postawiona diagnoza. Zwiększona pobudliwość nerwowo-mięśniowa jest charakterystycznym objawem tego schorzenia.
Przyczyny niedoczynności przytarczyc
Niedoczynność przytarczyc powstaje, gdy małe gruczoły w szyi (gruczoły przytarczycowe) nie działają prawidłowo. Te gruczoły pomagają kontrolować poziom wapnia w organizmie. Jeśli nie działają prawidłowo, poziom wapnia może stać się zbyt niski.
Lekarze klasyfikują niedoczynność przytarczyc jako dziedziczną lub nabytą. W przypadku niedoczynności przytarczyc dziedzicznej gruczoły przytarczycowe nie są obecne przy urodzeniu lub nie działają prawidłowo z nieznanego powodu. Dziedziczna niedoczynność przytarczyc czasami występuje z innymi wadami rozwojowymi lub jako część zespołu, który wpływa na tarczycę i korę nadnerczy. Zwykle powoduje objawy przed ukończeniem 10 roku życia, chociaż czasami objawy mogą pojawić się później.
Nabyta niedoczynność przytarczyc najczęściej występuje, gdy gruczoły przytarczycowe są usuwane lub uszkadzane podczas operacji. Może to nastąpić podczas operacji tarczycy w celu leczenia nadczynności tarczycy lub guza tarczycy, lub podczas operacji samych gruczołów przytarczycowych w celu leczenia nadmiernej produkcji hormonu przytarczycowego. Nabyta niedoczynność przytarczyc jest najczęściej przejściowa.
Około 75% przypadków niedoczynności przytarczyc jest spowodowanych uszkodzeniem gruczołów przytarczycowych podczas operacji szyi lub głowy. Rodzaje operacji, które niosą ze sobą ryzyko takiego uszkodzenia, obejmują operacje niedoczynności tarczycy lub nadczynności tarczycy oraz operacje raka głowy lub szyi.
Inne przyczyny niedoczynności przytarczyc obejmują schorzenia, w których układ odpornościowy organizmu uszkadza zdrową tkankę, takie jak choroba Addisona, oraz niektóre rzadkie choroby genetyczne.
Rozpoznanie niedoczynności przytarczyc
Jeśli istnieje podejrzenie niedoczynności przytarczyc, pacjent może zostać poddany szeregowi badań krwi w celu zmierzenia ilości wapnia we krwi i wykluczenia innych możliwych przyczyn objawów. Niski poziom wapnia może być oznaką niedoczynności przytarczyc.
Niedoczynność przytarczyc jest zazwyczaj diagnozowana za pomocą badań laboratoryjnych. Badanie krwi jest wykorzystywane do określenia, czy dana osoba była narażona na działanie patogenu i czy mogła uzyskać odporność.
Jeśli pacjent przechodzi operację szyi lub głowy, może mieć wykonane te badania wkrótce po operacji. Służy to sprawdzeniu, czy nie doszło do uszkodzenia gruczołów przytarczycowych.
Leczenie niedoczynności przytarczyc
Niedoczynność przytarczyc można zwykle leczyć poprzez przyjmowanie suplementów. Leczenie pacjentów z niedoczynnością przytarczyc polega na korygowaniu hipokalcemii poprzez podawanie wapnia i witaminy D.
Leczenie niedoczynności przytarczyc polega głównie na uzupełnianiu niedoborów wapnia, witaminy D i magnezu poprzez suplementację. Konwencjonalne leczenie niedoczynności przytarczyc obejmuje aktywną witaminę D i wapń.
W ciągu ostatnich kilku lat stał się dostępny rekombinowany ludzki hormon przytarczycowy i jest obecnie stosowany jako terapia zastępcza u pacjentów niereagujących na suplementację. Palopegteriparatyd (Yorvipath) jest prohormonem analogu hormonu przytarczycowego PTH(1-34) i jest dostępny w Stanach Zjednoczonych do leczenia niedoczynności przytarczyc u dorosłych. Jest podawany w postaci zastrzyku podskórnego raz dziennie. Podobnie jak endogenny PTH, PTH(1-34) uwalniany z palopegteriparatydu podnosi poziom wapnia w surowicy i obniża poziom fosforanów w surowicy, utrzymując w ten sposób równowagę wapnia i fosforanów.
Pomimo normalizacji poziomu wapnia, konwencjonalne leczenie wiąże się z wahaniami poziomu wapnia, nadmiernym wydalaniem wapnia z moczem, zaburzeniami czynności nerek oraz obniżoną jakością życia. Zamiast konwencjonalnego leczenia, terapia zastępcza analogiem hormonu przytarczycowego o długim czasie działania wydaje się być nową metodą leczenia niedoczynności przytarczyc.
Powikłania i rokowanie
Najczęstszymi powikłaniami niedoczynności przytarczyc są przewlekła choroba nerek i kamienie nerkowe. Inne powikłania obejmują zaćmę, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia rytmu serca, lęk i depresję.
Niedoczynność przytarczyc jest rzadkim, ale możliwym do leczenia stanem, który powoduje niski poziom wapnia we krwi. Uszkodzenie gruczołów przytarczycowych podczas operacji oraz pewne choroby genetyczne i autoimmunologiczne mogą je powodować. Leczenie zazwyczaj obejmuje suplementy wapnia i witaminy D.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.