Ból oka Leczenie

Kiedy ból oka wymaga szczególnej uwagi

Ból oka różni się od zwykłego dyskomfortu, który odczuwamy, gdy do oka dostanie się drobinka kurzu lub rzęsa. To także coś innego niż zmęczenie oczu po całym dniu wpatrywania się w ekran komputera. W takich sytuacjach oko czuje się lepiej, gdy usuniemy ciało obce lub gdy możemy odpocząć, zamykając oczy lub stosując chłodny okład.1

Poważniejszy rodzaj bólu oka jest intensywny, trwa dłużej i może występować wraz z innymi objawami. Czasami ból oka może być oznaką ukrytego problemu zdrowotnego lub urazu. Jeśli pojawia się nowy ból oka lub ból, który staje się coraz gorszy, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.1

Ból powierzchni oka zazwyczaj jest opisywany jako pieczenie lub uczucie kłucia. Często jest spowodowany podrażnieniem, infekcją lub urazem. W wielu przypadkach można go łatwo leczyć za pomocą kropli do oczu lub odpoczynku. Ból głębiej w oku bywa bardziej uciążliwy i bolesny, a jego leczenie może wymagać bardziej zaawansowanych metod.2

Czym jest ból oka i jakie są jego rodzaje

Ból oka można opisać jako ostry, tępy lub pulsujący. Może wystąpić w jednym oku lub w obojgu. Niektórzy pacjenci określają lokalizację bólu w sposób bardziej szczegółowy, na przykład jako ból za okiem. Ból może dotyczyć niemal każdej części oka, w tym powieki, spojówki (delikatnej błony chroniącej oko), twardówki (białka oka), rogówki (przezroczystej kopuły na przedniej części oka, która pomaga w skupianiu światła) czy oczodołu (kostnej jamy w czaszce, w której znajduje się gałka oczna).1

Ból oka to nieprzyjemne doświadczenie zmysłowe i emocjonalne, które może mieć bardzo różny charakter. W zależności od przyczyny, ból oka może być łagodnie irytujący lub wręcz nie do zniesienia. Może być odczuwany jako ostry, pulsujący lub tępy, i może dotyczyć jednego lub obojga oczu jednocześnie. Przyczyny mogą być równie zróżnicowane, jak sam ból.4

Niektóre osoby mogą być bardziej narażone na doświadczanie bólu oka. Urazy powodujące ból oka mogą przydarzyć się każdemu, szczególnie jeśli nie nosi się okularów ochronnych podczas czynności, które narażają oczy na niebezpieczeństwo. Większe ryzyko bólu oka mają osoby noszące soczewki kontaktowe lub cierpiące na określone schorzenia, takie jak alergie czy problemy z zatokami.1

Najczęstsze przyczyny bólu oka

Dyskomfort lub ból może wynikać z problemu w samym oku lub w strukturach wokół niego. Do części oka, które mogą być źródłem bólu, należą: rogówka (przezroczyste okienko z przodu oka, które skupia światło), twardówka (białko oka), spojówka (niezwykle cienka powłoka pokrywająca twardówkę i wewnętrzną stronę powiek), tęczówka (kolorowa część oka ze źrenicą pośrodku), oczodół (kostna jama w czaszce, w której znajduje się oko i mięśnie) oraz mięśnie zewnątrzgałkowe (obracają gałką oczną).2

Zapalenie spojówek to stan, w którym dochodzi do zapalenia spojówki, co może powodować ból, zwykle w postaci uczucia ciała obcego. Infekcje wywołane przez bakterie, wirusy lub grzyby mogą być przyczyną bólu, zaczerwienienia lub obrzęku oczu oraz wydzieliny. Wirusowe zapalenie spojówek, potocznie nazywane różowym okiem, jest częstym przykładem. Jeśli występują takie objawy jak czerwone, swędzące lub łzawiące oczy, ból może być rezultatem infekcji.34

Ciało obce to jedna z głównych przyczyn bólu oka. Rzęsa, piasek, kurz czy drobne cząsteczki mogą dostać się do oka i powodować dyskomfort. W wielu przypadkach ciała obce uszkadzają rogówkę i tworzą otarcie rogówki. Większość z nich to drobne urazy, ale mogą być bardzo bolesne.3

Soczewki kontaktowe mogą prowadzić do bólu oka, jeśli nie są odpowiednio pielęgnowane (czyszczone właściwymi środkami) lub jeśli nosi się je dłużej niż zalecono. Noszenie soczewek kontaktowych przez cały dzień może również powodować ból oka z powodu suchości lub podrażnienia.3

Niedobór snu może prowadzić do bólu oka. Gdy organizm jest przemęczony, oczy są jednymi z pierwszych narządów, które sygnalizują ten stan. Długie okresy skupienia się intensywnie na jednym zadaniu bez przerwy mogą prowadzić do objawów, które można przypisać zmęczeniu oczu. Na przykład skupienie się na pracy z bliska (takiej jak czytanie drobnego druku lub wykonywanie szczegółowych robótek ręcznych) przez dłuższy czas może utrudniać rozluźnienie skupienia, gdy podnosimy wzrok i próbujemy skupić się na czymś w oddali.35

Zapalenie zatok to kolejna przyczyna. Jeśli zatoki stają się zapalne, można odczuwać ból za oczami, szczególnie podczas pochylania się lub leżenia. Gęsta wydzielina z nosa, zatkany nos i zmniejszone poczucie węchu to często towarzyszące objawy. Wiele osób używa określenia "ból głowy zatokowy", aby opisać ból za oczami, gdy występują problemy z zatokami.4

Jaskra to poważne schorzenie oczu charakteryzujące się zwiększonym ciśnieniem w oku, które może uszkodzić nerw wzrokowy. Przyczyny i objawy mogą się różnić, ale niektóre osoby doświadczające rodzaju jaskry zwanego "zamknięciem kąta" odczuwają pulsujący ból za okiem i sporadyczne bóle głowy towarzyszące temu bólowi. Jeśli jaskra nie jest leczona, może prowadzić do znacznej utraty wzroku.4

Zapalenie nerwu wzrokowego to choroba zwykle bardzo bolesna, często prowadząca do ostrego bólu za okiem, szczególnie podczas poruszania okiem. Stan ten może wynikać z różnych czynników, w tym chorób autoimmunologicznych.4

Standardowe metody leczenia bólu oka

Leczenie zależy od przyczyny bólu oka i może obejmować różne podejścia – od kropli do oczu, przez ochronę oczu, aż po zabiegi chirurgiczne. Sposób postępowania jest zawsze dobierany indywidualnie, w zależności od tego, co wywołało dolegliwości.1

W przypadku łagodnego do umiarkowanego bólu oka spowodowanego zmęczeniem mięśni po długotrwałej pracy z bliska, odpoczynek jest sprawdzonym sposobem na złagodzenie dyskomfortu. Mówienie "odpoczynek to najlepsza recepta" ma swoje uzasadnienie. Odpoczynek daje organizmowi szansę na regenerację – a gdy chodzi o oczy, odpoczynek po długim dniu pracy lub godzinach spędzonych przed ekranem może być bardzo korzystny.6

Ciepłe okłady są kojące dla oczu i mogą pomóc złagodzić ból spowodowany suchością oczu, jęczmieniem, zapaleniem brzegów powiek i innymi zewnętrznymi schorzeniami oczu. Ciepły okład pomaga także poluzować wszelkie zanieczyszczenia wzdłuż rzęs i powiek oraz pomaga otworzyć zablokowane gruczoły.6

Płukanie oka roztworem soli fizjologicznej lub czystą wodą jest ważnym działaniem pierwszej pomocy, jeśli ciało obce lub substancja chemiczna dostanie się do oka. Należy płukać oko tylko czystą i przejrzystą wodą lub roztworem soli fizjologicznej. Płukanie oka pomoże usunąć ciało obce, a także zmniejszy podrażnienie.6

Zmiana oświetlenia może pomóc w zależności od wykonywanej czynności. Czasami zwiększenie lub zmniejszenie ilości światła przynosi ulgę. Na przykład podczas oglądania telewizji zmniejszenie ilości światła może pomóc poczuć się lepiej. Jeśli czytamy lub wykonujemy zadanie wymagające precyzji, dostosowanie lub zwiększenie światła może pomóc. Jeśli skupimy światło na stronie, powinniśmy móc widzieć wyraźnie i nie odczuwać bólu ani napięcia.7

Robienie przerw jest istotne, jeśli zauważamy, że oczy bolą nas podczas czytania lub patrzenia na ekran przez długie okresy. W ten sposób możemy okresowo odpoczywać i dać oczom szansę na relaks. Zaleca się stosowanie zasady 20-20-20: co 20 minut należy spojrzeć na coś oddalonego o 20 stóp (około 6 metrów) przez 20 sekund.7

Okulary korekcyjne mogą być przepisane przez lekarza okulistę, jeśli ból oka jest spowodowany wadą refrakcji, taką jak astygmatyzm lub nadwzroczność. Okulary lub soczewki kontaktowe poprawiają ostrość widzenia i łagodzą dyskomfort. Zastosowanie powłok antyrefleksyjnych na szkłach lub zakup soczewek z filtrami niebieskiego światła może dodatkowo zmniejszyć ból oka.6

Antybiotykowe krople do oczu są stosowane w przypadku infekcji oczu i otarć rogówki, które mogą być bardzo bolesne. Jeśli podejrzewamy, że mamy infekcję oka lub mogliśmy zostać zadrapani lub dźgnięci w oko, lekarz może przepisać antybiotykowe, przeciwgrzybicze lub przeciwwirusowe krople do oczu. Czasami zalecany jest także ciepły okład.46

Leki przeciwzapalne i środki przeciwbólowe mogą być stosowane w zależności od przyczyny bólu. W niektórych przypadkach, takich jak zapalenie zatok, zalecany jest odpoczynek, nawodnienie i leki, w tym antybiotyki lub leki zmniejszające przekrwienie.4

Krople obniżające ciśnienie śródgałkowe są stosowane w leczeniu jaskry. Pacjenci wymagają regularnego monitorowania, a w niektórych przypadkach konieczna jest operacja w celu zmniejszenia ciśnienia w oku.4

Nawilżające krople do oczu, zwane także sztucznymi łzami, mogą pomóc, jeśli ból jest związany z suchością oczu. Stosowanie kropli nawilżających kilka razy dziennie może przywrócić odpowiednie nawilżenie i złagodzić dyskomfort.6

Najczęstsze metody leczenia

• Odpoczynek i modyfikacja stylu życia
  • Odpoczynek dla oczu po długotrwałym skupieniu wzroku, szczególnie po pracy przy ekranie komputera
  • Stosowanie zasady 20-20-20: co 20 minut patrzenie na odległość około 6 metrów przez 20 sekund
  • Dbanie o odpowiednią ilość snu, ponieważ niedobór snu może prowadzić do bólu oka
  • Regularne robienie przerw podczas czytania lub pracy wymagającej precyzji
• Domowe środki łagodzące
  • Ciepłe okłady – kojące dla oczu, pomagają przy suchości oczu, jęczmieniu i zapaleniu brzegów powiek
  • Płukanie oka czystą wodą lub roztworem soli fizjologicznej w przypadku dostania się ciała obcego
  • Dostosowanie oświetlenia – zwiększenie lub zmniejszenie światła w zależności od wykonywanej czynności
  • Stosowanie nawilżających kropli do oczu (sztucznych łez) w przypadku suchości
• Leczenie farmakologiczne
  • Antybiotykowe krople do oczu przy infekcjach bakteryjnych
  • Przeciwwirusowe lub przeciwgrzybicze krople do oczu w przypadku infekcji wywołanych przez wirusy lub grzyby
  • Krople obniżające ciśnienie śródgałkowe w leczeniu jaskry
  • Leki przeciwzapalne i środki przeciwbólowe w zależności od przyczyny bólu
  • Antybiotyki i leki zmniejszające przekrwienie w przypadku zapalenia zatok
• Korekcja wzroku
  • Okulary lub soczewki kontaktowe dla osób z wadami refrakcji (astygmatyzm, nadwzroczność)
  • Powłoki antyrefleksyjne na szkłach okularowych
  • Soczewki z filtrami niebieskiego światła
  • Ograniczenie czasu noszenia soczewek kontaktowych, jeśli powodują dyskomfort
• Leczenie chirurgiczne
  • Operacja w celu zmniejszenia ciśnienia w oku przy jaskrze, gdy leczenie farmakologiczne jest niewystarczające
  • Zabiegi chirurgiczne w przypadku poważnych urazów oka

Kiedy należy zgłosić się do lekarza

Ważne jest, aby nigdy nie ignorować bólu oka. Nagły ból oka lub utrata wzroku może sygnalizować poważną sytuację awaryjną medyczną, dlatego należy niezwłocznie zasięgnąć porady medycznej.6

Jeśli substancja chemiczna dostanie się do oka, należy natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej. Wizyta na izbie przyjęć jest konieczna również wtedy, gdy ból następuje po urazie, aby wykluczyć wszelkie wewnętrzne lub zewnętrzne problemy spowodowane uderzeniem.3

Aby właściwie zdiagnozować i leczyć ból oka, ważne jest skonsultowanie się z okulistą, który może dokładnie zbadać oko, ustalić przyczynę bólu i zapewnić skuteczny plan leczenia. Ból oka może występować na różne sposoby – jako ostre, kłujące uczucie, tępy ból, łagodne do ciężkiego podrażnienie, pieczenie czy wrażliwość na światło, a także zaczerwienienie lub przekrwienie oczu.6

Zapobieganie bólowi oka

Choć nie wszystkie przyczyny bólu oka można zapobiec, istnieją pewne działania, które mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia dyskomfortu. Noszenie okularów ochronnych podczas czynności, które narażają oczy na niebezpieczeństwo, jest podstawowym sposobem zapobiegania urazom powodującym ból oka.1

W przypadku osób noszących soczewki kontaktowe ważne jest przestrzeganie zasad higieny i czasu noszenia. Należy używać odpowiednich środków do czyszczenia soczewek i nie nosić ich dłużej niż zalecono. Jeśli soczewki kontaktowe powodują dyskomfort, można spróbować skrócić czas ich noszenia każdego dnia lub zastosować nawilżające krople do oczu.3

Regularne badania wzroku mogą pomóc wykryć problemy, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy. Nie potrzeba skierowania, aby umówić się na wizytę do optometrysty. Badania wzroku mogą pomóc w identyfikacji wad refrakcji lub innych schorzeń oczu, które mogłyby prowadzić do bólu.

Ograniczenie czasu spędzanego przed ekranami i robienie regularnych przerw może zapobiec zmęczeniu oczu i związanemu z nim bólowi. Dostosowanie oświetlenia w pomieszczeniu do wykonywanej czynności również może pomóc w zmniejszeniu napięcia oczu.7