Zapalenie oka

Czym jest zapalenie oka

Zapalenie oka to ogólne określenie wielu problemów z okiem, które mają jedną wspólną cechę – występuje w nich stan zapalny i obrzęk tkanek oka1. Zapalenie to naturalny proces, który zazwyczaj pojawia się, gdy układ odpornościowy organizmu walczy z infekcją. Czasami jednak oznacza to, że układ odpornościowy atakuje zdrowe tkanki w oku2.

Zapalenie może wystąpić w dowolnej części oka – od przedniej (spójówka i twardówka), przez środkową (błona naczyniowa), aż po tylną część (siatkówka)3. W zależności od lokalizacji zapalenia, może być ono określane różnymi nazwami. Jednym z najczęstszych rodzajów jest zapalenie błony naczyniowej oka, które wpływa na środkową warstwę gałki ocznej1.

Wewnątrz gałki ocznej nie ma wiele miejsca na obrzęk tkanek, dlatego łatwo może dojść do zmiany kształtu oka. Kształt oka jest kluczowym elementem widzenia, a nawet niewielkie zmiany spowodowane obrzękiem mogą zaburzyć wzrok1.

Jak często występuje

Zapalenie oka jest dość częstym problemem zdrowotnym. Na całym świecie rocznie pojawia się około 4 milionów nowych przypadków. W Stanach Zjednoczonych szacunki wskazują na 80 000 do 168 000 nowych przypadków każdego roku1.

Zapalenie oka częściej występuje u dorosłych, a prawdopodobieństwo jego pojawienia się wzrasta wraz z wiekiem. Jest ono mniej powszechne u dzieci, które stanowią tylko od 2% do 20% wszystkich przypadków1.

Objawy zapalenia oka

Objawy zapalenia oka mogą się różnić w zależności od tego, która część oka jest objęta procesem zapalnym. Objawy mogą pojawić się nagle i szybko się nasilać, ale u niektórych pacjentów rozwijają się stopniowo i powoli w czasie4.

Do najczęstszych objawów należą:

• Zaczerwienienie oka
• Ból lub dyskomfort w oku
• Światłowstręt (nadwrażliwość na światło)
• Obrzęk
• Uczucie ciepła
• Zamazane widzenie
• Pogorszenie zdolności widzenia
• Pojawienie się muszek (drobnych plamek) w polu widzenia

Ważne jest, aby obserwować oznaki zapalenia oka. Niektórzy pacjenci mogą nie zauważać żadnych objawów, co oznacza, że nie zdają sobie sprawy z problemu4. Możliwe jest także występowanie zapalenia oka bez widocznych symptomów lub z objawami, które zmieniają wzrok, ale nie są dostrzegalne dla innych osób5.

Przyczyny zapalenia oka

Zapalenie oka może wystąpić z nieznanych powodów lub być spowodowane wieloma różnymi schorzeniami1. Przyczyną może być infekcja, choroba przewlekła lub inne czynniki4.

Zapalenie oka może być wywołane przez:

• Alergie
• Infekcje (bakteryjne, wirusowe, grzybicze lub pasożytnicze)
• Uraz oka
• Podrażnienie
• Choroby autoimmunologiczne
• Choroby układowe

Do chorób, które mogą powodować zapalenie oka, należą między innymi: chłoniak, choroba Behçeta, reumatoidalne zapaleniestawów, choroba z Lyme, choroba Leśniowskiego-Crohna, sarkoidoza, zespół Reitera (reaktywne zapaleniestawów), nieswoiste zapalenia jelit, kiła, gruźlica i zakażenie cytomegalowirusem3.

Palenie tytoniu (papierosów, cygar lub fajek) również zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia oka6.

Rodzaje zapalenia oka

Istnieje wiele rodzajów zapalenia oka, które klasyfikuje się według tego, która część oka jest objęta procesem zapalnym3.

Zapalenie błony naczyniowej (łac. uvea) to stan, w którym dochodzi do zapalenia błony naczyniowej oka – środkowej warstwy gałki ocznej. Błona naczyniowa składa się z trzech części: tęczówki (kolorowa część oka), ciała rzęskowego (część oka, która pomaga soczewce skupiać obraz) i naczyniówki (część oka łącząca siatkówkę z twardówką)2.

Zapalenie błony naczyniowej organizuje się na trzy główne obszary1:

• Zapalenie przedniej części błony naczyniowej – dotyczy tęczówki z przodu oka. Jest to najczęstszy typ2
• Zapalenie pośredniej części błony naczyniowej – dotyczy środkowej części oka. Objawy mogą utrzymywać się od kilku tygodni do wielu lat6
• Zapalenie tylnej części błony naczyniowej – dotyczy tylnej części oka. Objawy mogą rozwijać się stopniowo i utrzymywać przez wiele lat6

Gdy zapalenie dotyczy wszystkich trzech obszarów, nazywa się je panzapaleniem błony naczyniowej1.

Inne rodzaje zapalenia oka to:

• Zapalenie rogówki – występuje, gdy rogówka staje się zapalna. Może się rozwinąć w wyniku zakażenia pasożytami, grzybami, bakteriami lub wirusami4
• Zapalenie spojówki (różowe oko) – zapalenie przezroczystej błony pokrywającej białą część oka i wewnętrzną stronę powieki. Jest to najczęstsza infekcja oka w kraju i może być bardzo zaraźliwa4
• Zapalenie nadtwardówki i zapalenie twardówki – dotyczą przedniej części oka. Objawy to zaczerwienienie, łzawienie i ból oka3
• Chorobliwe zapalenie tarczycy oka (zwane także chorobą Gravesa-Basedowa) – to choroba autoimmunologiczna, która pojawia się, gdy układ odpornościowy powoduje obrzęk i zapalenie, a także pobudza tkanki mięśniowe i tłuszcz za okiem4

Rozpoznanie

Lekarz okulistyczny może rozpoznać zapalenie oka podczas kompleksowego badania wzroku4. Badanie z rozszerzoną źrenicą (poszerzenie źrenicy specjalnymi kroplami) jest zazwyczaj konieczne do prawidłowej diagnozy i leczenia3.

Jeśli pacjent ma nawracające zapalenie przedniego odcinka oka lub jakiekolwiek zapalenie środkowej lub tylnej części oka, należy wykonać badania krwi w celu ustalenia, który proces chorobowy powoduje zapalenie3.

Ważne jest, aby udać się do okulisty tak szybko, jak to możliwe, jeśli wystąpią objawy zapalenia oka, aby zapobiec trwałej utracie wzroku2.

Leczenie

Zapalenie oka zwykle można leczyć, a wczesna diagnoza i szybkie leczenie są niezbędne dla uzyskania najlepszych rezultatów4. Leczenie zazwyczaj obejmuje leki – najczęściej krople do oczu, tabletki lub zastrzyki2.

Na szczęście zapalenie oka jest zazwyczaj uleczalne i pacjent może odgrywać dużą rolę w poprawie szans na pozytywny wynik1. Rodzaj leczenia zależy od przyczyny i lokalizacji zapalenia.

Typowe metody leczenia to:

• Krople sterydowe do oczu
• Maści sterydowe do stosowania miejscowego
• Leki przeciwzapalne
• Antybiotyki (w przypadku infekcji bakteryjnych)
• Leki immunosupresyjne (w przypadku chorób autoimmunologicznych)

Gdy zapalenie pozostaje nieleczone, może prowadzić do powikłań takich jak zaćma, jaskra, uszkodzenie nerwu wzrokowego, odwarstwienie siatkówki lub trwała utrata wzroku6.

Powikłania

Zapalenie oka może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie gdy jest ciężkie lub pozostaje nieleczone. W ciężkich przypadkach może spowodować trwałą utratę wzroku i ślepotę1.

Zapalenie błony naczyniowej oka jest jedną z głównych przyczyn ślepoty w Stanach Zjednoczonych. Około 10% przypadków prawnego niewidomości w USA jest związanych z uszkodzeniami spowodowanymi przez zapalenie oka5.

Uszkodzenie może obejmować ważne tkanki oka, prowadząc do trwałej utraty wzroku4. Czasami zapalenie oka ustępuje szybko, ale może powracać. Niekiedy jest to schorzenie przewlekłe (długotrwałe). Może dotyczyć jednego oka lub obojga oczu jednocześnie2.