Badanie diagnostyczne porównujące nowy znacznik PET/CT [18F]AlF-FAPI-74 ze standardowym [18F]FDG u pacjentów z gorączką nieznanego pochodzenia, chorobą IgG4-zależną i spondyloartropatią osiową
Osiowa spondyloartropatia to rodzaj zapalnego zapaleniastawów, który najczęściej dotyka młodych dorosłych, powodując przewlekły ból pleców i sztywność kręgosłupa. Choroba ta może znacząco wpływać na codzienne życie, ale przy odpowiednim leczeniu i opiece możliwe jest uzyskanie ulgi w bólu i prowadzenie aktywnego, pełnego życia.
Czym jest osiowa spondyloartropatia?
Osiowa spondyloartropatia (axSpA) to rodzaj zapaleniastawów, który atakuje stawy w szkielecie osiowym – obejmującym klatkę piersiową, kręgosłup i miednicę. Osoby z axSpA często doświadczają bólu pleców przed ukończeniem 45. roku życia, a sztywność i ból mogą pojawić się już w wieku nastoletnim lub u młodych dorosłych. Ten ból może być poważny i wyniszczający.
AxSpA jest częścią szerszej grupy schorzeń zwanych spondyloartropatiami – grupą chorób zapalnych stawów, które powodują ból stawów i inne objawy. Określenie "zapalne" odnosi się do niekontrolowanego lub nadmiernie aktywnego układu odpornościowego, który powoduje obrzęk i uszkodzenie stawów lub tkanek miękkich.
Osiowa spondyloartropatia jest terminem zbiorczym obejmującym dwie formy choroby. Pierwsza to zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (znane również jako radiograficzna osiowa spondyloartropatia), w którym uszkodzenia stawów krzyżowo-biodrowych lub kręgosłupa są widoczne na zdjęciach rentgenowskich. Druga forma to nieradiograficzna osiowa spondyloartropatia, w której zmiany nie są widoczne na zdjęciu rentgenowskim, ale zapalenie może być widoczne na rezonansie magnetycznym lub objawy są obecne pomimo braku widocznych zmian.
Choroba ta dotyka około 1% ludzi na świecie. Zwykle występuje u osób poniżej 40. roku życia, często rozpoczynając się w wieku nastoletnim lub 20. lat. AxSpA występuje równie często u mężczyzn i kobiet.
Objawy i przyczyny
Najbardziej charakterystycznym objawem osiowej spondyloartropatii jest ból dolnej części pleców z poranną sztywnością. Ból ten może występować w dowolnym miejscu kręgosłupa, ale często zlokalizowany jest w stawach krzyżowo-biodrowych, gdzie miednica łączy się z kością ogonową.
Typowe objawy axSpA obejmują powolny lub stopniowy początek bólu pleców i sztywności, która poprawia się wraz z aktywnością fizyczną, ale pogarsza się po odpoczynku. Ból często pojawia się w nocy lub wczesnych godzinach porannych. Osoby chore mogą również odczuwać ból lub obrzęk w ścięgnach, takich jak ścięgno Achillesa w pięcie.
Spondyloartropatia różni się od innych typów zapalenia stawów tym, że może wpływać na inne układy organizmu oprócz stawów. Jeśli masz axSpA, możesz doświadczać zapalenia oczu, biegunki lub innych problemów, które wydają się niezwiązane z bólem stawów. U niektórych pacjentów występuje bolesne, światłowrażliwe zapalenie oka (zapalenie tęczówki).
Pacjenci mogą odczuwać ból, zmęczenie lub sztywność, które są ciągłe lub pojawiają się i ustępują. Choroba jest układowa, co oznacza, że może wpływać na inne części ciała i narządy poza stawami.
Z czasem nieleczona axSpA może powodować zrastanie się kości kręgosłupa. Nazwa dla tego zrostu to ankyloza, która może prowadzić do osteoporozy kręgosłupa. Może to prowadzić do rozpadu kości w kręgosłupie i zwiększać ryzyko złamania kręgosłupa.
Patogeneza axSpA nie jest do końca poznana, ale czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę. Gen HLA-B27 jest często obecny u osób z osiową spondyloartropatią, ale posiadanie tego genu nie oznacza, że choroba się rozwinie.
Rozpoznanie choroby
Prawidłowe rozpoznanie wymaga od lekarza oceny historii medycznej pacjenta i przeprowadzenia badania fizykalnego. Lekarz może również zlecić badania obrazowe i testy krwi.
Zmiany w stawach krzyżowo-biodrowych widoczne na zdjęciu rentgenowskim, znane jako zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (sacroiliitis), są kluczowym znakiem osiowej spondyloartropatii. W przypadku nieradiograficznej postaci choroby około 7 na 10 osób ma widoczne zapalenie w stawach krzyżowo-biodrowych lub kręgosłupie w badaniu rezonansu magnetycznego (MRI). Około 3 na 10 może nie mieć żadnego widocznego zapalenia na MRI pomimo objawów bólu pleców.
Badanie krwi na obecność genu HLA-B27 może być częścią procesu diagnostycznego, chociaż sam wynik tego testu nie jest wystarczający do postawienia diagnozy.
Metody leczenia
Chociaż nie ma lekarstwa na osiową spondyloartropatię, dostępne są metody leczenia, które pomagają złagodzić objawy, spowolnić postęp choroby i umożliwić pacjentom kontynuowanie normalnych czynności.
Fizjoterapia i ćwiczenia
Utrzymywanie aktywności może poprawić postawę i zakres ruchomości kręgosłupa, a także zapobiegać sztywnięciu i bolesności kręgosłupa. Fizjoterapia jest kluczowym elementem leczenia axSpA. Fizjoterapeuta może doradzić najskuteczniejsze ćwiczenia i stworzyć program ćwiczeń dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Pacjenci z osiową spondyloartropatią powinni otrzymać fizjoterapię i wykonywać ćwiczenia ukierunkowane na stawy, aby promować prostowanie i ruchomość kręgosłupa. Rodzaje zalecanej fizjoterapii obejmują programy ćwiczeń grupowych, indywidualne programy ćwiczeń oraz hydroterapię – ćwiczenia w wodzie, zwykle w ciepłym, płytkim basenie lub specjalnej wannie do hydroterapii.
Leki przeciwbólowe
Pierwszym rodzajem leków przeciwbólowych zwykle przepisywanych są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Oprócz łagodzenia bólu, NLPZ mogą pomóc w zmniejszeniu obrzęku (zapalenia) w stawach. Przykłady NLPZ obejmują ibuprofen, naproksen, diklofenak i etorikoksyb.
Jeśli NLPZ są nieodpowiednie lub potrzebna jest dodatkowa ulga w bólu, może być zalecany alternatywny lek przeciwbólowy, taki jak paracetamol. W razie potrzeby można również przepisać kodeę, chociaż stosowanie jej jest zwykle ograniczone ze względu na ryzyko uzależnienia.
Leki modyfikujące przebieg choroby
W przypadkach zlokalizowanego obrzęku stawów skuteczne są szybko działające zastrzyków kortykosteroidów do stawu lub pochewki ścięgna. Jeśli pacjenci nie reagują na podstawowe leczenie, można zastosować leki modyfikujące przebieg choroby (DMARDs) w celu złagodzenia objawów i zapobiegania uszkodzeniu stawów.
Leki będą dobierane w zależności od obszarów, które są dotknięte, takich jak kręgosłup, ścięgna lub oczy. Niektóre ważne leki stosowane w leczeniu osiowej spondyloartropatii obejmują metotreksat, sulfasalazynę, leki anty-TNF alfa (takie jak adalimumab, etanercept) oraz leki anty-IL17 (sekukinumab, iksekizumab) i wiele innych.
W ostatnich latach nastąpił rozwój w zakresie dostępnych opcji terapeutycznych. Dwie nowe klasy leków - inhibitory IL-17A i inhibitory JAK (kinaz janusowych) - zostały zatwierdzone i wykazują różne mechanizmy działania.
Doustne kortykosteroidy nie są zalecane w leczeniu osiowej spondyloartropatii.
Zarządzanie stanem zdrowia i styl życia
Oprócz znalezienia odpowiednich leków istnieje kilka kroków, które możesz podjąć, aby pomóc sobie w zarządzaniu życiem z osiową spondyloartropatią.
Regularne ćwiczenia
Ból pleców spowodowany przez axSpA ma tendencję do nasilania się, gdy siedziałeś lub leżałeś przez dłuższy czas, ale ćwiczenia mogą pomóc. Wykazano, że ćwiczenia pomagają utrzymać ruchomość i zakres ruchu. Ćwiczenia są ważne dla zachowania siły i elastyczności.
Rzucenie palenia
Jeśli palisz papierosy, rzucenie palenia jest niezwykle ważne. Palenie może pogorszyć objawy axSpA, przyspieszyć uszkodzenie stawów i sprawić, że leczenie będzie mniej skuteczne. Stawy, które umożliwiają rozszerzanie się klatki piersiowej, mogą być atakowane w axSpA, co pogarsza problemy z oddychaniem spowodowane paleniem. Palenie utrudnia również pozostawanie aktywnym - kluczowy element leczenia axSpA.
Stosowanie ciepła
Długie okresy bez ruchu - jak zaraz po przebudzeniu rano lub po siedzeniu przy biurku przez cały dzień - mogą prowadzić do poważnej sztywności pleców lub bioder. Ciepło może pomóc. Wzięcie gorącego prysznica lub kąpieli pomoże ci się rozluźnić. Dwadzieścia minut moczenia powinno wystarczyć.
Ciepło zachęca naczynia krwionośne do rozszerzania się i rozluźniania, zwiększając przepływ krwi, tlenu i składników odżywczych do bolących tkanek. Ten zwiększony przepływ krwi może pomóc w rozluźnieniu sztywnych stawów.
Wystarczająca ilość snu
Zmęczenie jest częstym problemem dla osób z osiową spondyloartropatią. Zapytaj swojego lekarza o wskazówki dotyczące poprawy snu.
Wsparcie społeczne
Znalezienie społeczności, która może cię wspierać w potrzebny sposób, oraz utrzymywanie ogólnego zdrowia może pomóc w zarządzaniu axSpA.
Rokowanie i życie z chorobą
Chociaż nie ma lekarstwa na osiową spondyloartropatię, przy odpowiedniej opiece możesz uzyskać ulgę w bólu i innych objawach oraz prowadzić pełne, aktywne życie.
Dowiadywanie się, że ma się jakąkolwiek przewlekłą chorobę, jest trudne. Może to być szczególnie trudne dla młodych dorosłych - ludzi, którzy dopiero zaczynają życie. Uczysz się, planujesz założenie rodziny i budujesz karierę. Nawet jeśli możesz czuć się przytłoczony, wiedz, że nie jesteś sam. Możesz żyć szczęśliwym, pełnym życiem z axSpA.
Diagnoza axSpA oznacza, że niektóre rzeczy w twoim życiu mogą musieć się zmienić. Akceptacja tych zmian i dostosowanie się do nich jest ważną częścią życia z tą chorobą. Ścisła współpraca z lekarzem w celu opracowania najlepszego planu leczenia jest kluczowa.
Długotrwałe tłumienie stanu zapalnego może prowadzić do spowolnienia progresji radiograficznej, co oznacza, że odpowiednie leczenie może pomóc w ochronie kręgosłupa przed dalszymi uszkodzeniami.
Kontrola choroby obejmuje leczenie farmakologiczne, fizjoterapię, ćwiczenia i prowadzenie stylu życia wspierającego twoje samopoczucie. Praca w ścisłej współpracy z lekarzem w celu opracowania najlepszego planu leczenia dla ciebie jest niezbędna.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia
