Długoterminowa ocena bezpieczeństwa, tolerancji i skuteczności zasocitinibu u dorosłych z czynnym łuszczycowym zapaleniem stawów, z leczeniem biologicznym lub bez niego
Artropatia łuszczycowa to przewlekła choroba zapalna stawów, która często towarzyszy łuszczycy – schorzeniu skóry. Może powodować ból, obrzęk i sztywność stawów, a bez odpowiedniego leczenia prowadzić do trwałych uszkodzeń.
Czym jest artropatia łuszczycowa
Artropatia łuszczycowa to rodzaj zapalenia stawów, który zazwyczaj dotyka osoby cierpiące na łuszczycę lub mające rodzinną historię tej choroby skóry. Zapalenie stawów to schorzenie powodujące ból i obrzęk w stawach i wokół nich. Łuszczyca wywołuje stan zapalny skóry, objawiający się przebarwionymi płatami pokrytymi łuskami – grubymi, łuszczącymi się obszarami zwanymi blaszkami.
Zarówno zapalenie stawów, jak i łuszczyca są chorobami autoimmunologicznymi – oznacza to, że układ odpornościowy przez pomyłkę atakuje własny organizm zamiast go chronić. Artropatia łuszczycowa rozwija się, gdy oprócz objawów łuszczycy na skórze pojawia się również zapalenie stawów.
Mniej niż 1% wszystkich ludzi doświadcza artropatii łuszczycowej. Jest ona jednak znacznie częstsza u osób z łuszczycą – dotyczy około 30% pacjentów z tym schorzeniem skóry. Szczytowy wiek rozwoju choroby to 30-40 lat, czyli około dekadę później niż szczytowy wiek wystąpienia łuszczycy. Choroba dotyka kobiety i mężczyzn w równym stopniu.
Objawy artropatii łuszczycowej na skórze i w stawach zazwyczaj pojawiają się i ustępują w okresach zwanych rzutami lub zaostrzeniami. Lekarz pomoże dobrać odpowiednie leczenie, aby złagodzić objawy podczas rzutu.
Objawy choroby
Objawy artropatii łuszczycowej obejmują ból, obrzęk i sztywność jednego lub większej liczby stawów. Dolegliwości mogą być szczególnie nasilone rano lub po okresie bezczynności – mogą się natomiast poprawiać po aktywności fizycznej.
Do charakterystycznych objawów należą:
ból, obrzęk lub sztywność jednego lub większej liczby stawów
poranna sztywność stawów (ból stawów nasilony rano lub po okresie bezczynności)
stawy zaczerwienione, przebarwione lub ciepłe w dotyku
częsta tkliwość lub sztywność stawów
obrzęk palców rąk lub stóp przypominający kształtem kiełbaski (zwany daktylitem)
ból w okolicy stóp i kostek
zmiany w paznokciach, takie jak wgłębienia lub oddzielanie się od łożyska paznokcia
ból w dolnej części pleców, powyżej kości ogonowej
uczucie wyczerpania i zmęczenia
Podobnie jak łuszczyca, artropatia łuszczycowa może mieć przebieg łagodny lub ciężki. Istnieje niewielki związek między nasileniem łuszczycy a nasileniem artropatii łuszczycowej – można mieć niewiele zmian skórnych, ale wiele stawów objętych zapaleniem.
Łagodna artropatia łuszczycowa, czasem nazywana oligoartykularna, dotyka 4 lub mniej stawów w organizmie. Cięższa postać, często określana jako poliartykularna, obejmuje 5 lub więcej stawów. Niezależnie od nasilenia, artropatia łuszczycowa może być bardzo bolesna i wpływać na zdolność wykonywania codziennych czynności i swobodnego poruszania się.
Artropatia łuszczycowa może wystąpić w każdym stawie lub miejscu, gdzie więzadła i ścięgna łączą się z kością. Objawami mogą być dotknięte określone obszary ciała, które często nazywa się domenami artropatii łuszczycowej. Sześć domen obejmuje: zapalenie stawów kręgosłupa (spondylitis), zapalenie przyczepów ścięgnistych (entezitis), daktylitis, obwodowe zapalenie stawów, łuszczycę oraz zmiany w paznokciach.
U niektórych osób mogą również wystąpić objawy łuszczycy, takie jak sucha, łuszcząca się skóra, w tym samym czasie. Najbardziej związana z artropatią łuszczycową jest łuszczyca zlokalizowana na skórze głowy, za uchem lub wewnątrz ucha, a także w okolicy odbytu.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Podobnie jak w przypadku łuszczycy, naukowcy nie znają wszystkich przyczyn artropatii łuszczycowej. W rozwoju choroby rolę odgrywają układ odpornościowy i czynniki genetyczne.
Prawdopodobieństwo rozwoju artropatii łuszczycowej jest wyższe u osób, które mają członka rodziny z tą chorobą. U innych osób artropatia łuszczycowa może się rozwinąć w wyniku nadmiernej reakcji układu odpornościowego wywołanej przez szereg czynników.
Zaostrzenie artropatii łuszczycowej może obejmować nowy lub nasilony ból stawów, tkliwość, obrzęk lub sztywność. Rzuty mogą trwać różną ilość czasu.
Rozpoznanie artropatii łuszczycowej
Wczesne objawy artropatii łuszczycowej są ważne. Pacjenci skarżą się na ból i obrzęk stawów – rąk, stóp, nadgarstków itp. Mogą mieć niewielką łuszczycę lub łuszczycę obejmującą wiele obszarów ciała. Mogą występować skargi na sztywność i zmęczenie.
Należy zgłosić się do lekarza, jeśli zauważy się powtarzający się ból, sztywność i obrzęk stawów. Objawy te wymagają sprawdzenia, nawet jeśli nie ma się łuszczycy.
Jeśli lekarz pierwszego kontaktu podejrzewa artropatię łuszczycową, skieruje pacjenta do specjalisty zwanego reumatologiem. Rozpoznanie artropatii łuszczycowej rozpoczyna się od badania fizykalnego, podczas którego sprawdzane są obrzęknięte lub bolesne stawy oraz zmiany w paznokciach i skórze.
Badania, które mogą być wykonane, obejmują:
badania krwi
badanie płynu stawowego – w którym płyn jest pobierany z dotkniętego stawu i badany
prześwietlenia rentgenowskie, USG i rezonans magnetyczny (MRI)
Prześwietlenia rentgenowskie lub skany takie jak USG, MRI lub tomografia komputerowa mogą wykazać uszkodzenie stawów. Badania krwi mogą pomóc wykluczyć inne choroby, a biopsja skóry może potwierdzić łuszczycę.
Możliwości leczenia
Nie ma lekarstwa na artropatię łuszczycową, ale lekarz pomoże znaleźć sposoby leczenia, aby radzić sobie z objawami. Leczenie artropatii łuszczycowej ma na celu spowolnienie przebiegu choroby i prawdopodobnie doprowadzenie do remisji, złagodzenie bólu i innych objawów oraz ochronę skóry i stawów.
Wczesne leczenie jest ważne w artropatii łuszczycowej. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większe prawdopodobieństwo zapobieżenia poważnym uszkodzeniom w przyszłości. Nieleczona artropatia łuszczycowa może powodować trwałe uszkodzenie stawów, które może prowadzić do niepełnosprawności.
Leki to główna forma leczenia artropatii łuszczycowej. Jeśli dany lek nie pomaga w łagodzeniu objawów, należy poinformować o tym lekarza – inny lek może działać lepiej.
Leki stosowane w leczeniu
Do leków stosowanych w leczeniu artropatii łuszczycowej należą:
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – dostępne w postaci tabletek, kremów lub żeli, mogą pomóc zmniejszyć stan zapalny, ból stawów i sztywność
Zastryki kortykosteroidów – mogą łagodzić ból i obrzęk w dotkniętym stawie
Leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCH) – takie jak sulfasalazyna, metotreksat, leflunomid lub azatiopryna – jeśli NLPZ nie łagodzą objawów zapalenia stawów
Leki biologiczne – u osób z ciężkim zapaleniem stawów można zastosować leki biologiczne, takie jak adalimumab, etanercept, infliksymab, sekukinumab, iksekizumab, ustekinumab, guselkumab i abatacept
Doustne leki małocząsteczkowe – w tym inhibitory kinazy janusowej (JAK)
Konkretne leczenie zależy od tego, jak ciężka jest artropatia łuszczycowa, jakiego typu jest artropatia łuszczycowa i czy występują już uszkodzenia.
Leczenie w zależności od nasilenia choroby
W łagodnej chorobie, u osób bez uszkodzeń i z łagodnym przebiegiem, zazwyczaj pierwszą linią leków są leki przeciwzapalne. Pacjenci powinni być monitorowani około 4 razy w roku, aby upewnić się, że objawy się nie nasilają.
Jeśli kontrola nad artropatią łuszczycową nie została osiągnięta, jeśli objawy nie ustąpiły i jeśli utrzymuje się zapalenie stawów, można wprowadzić lek modyfikujący przebieg choroby. Leki te łagodzą ból, obrzęk i objawy skórne, działając na układ odpornościowy. Dzięki działaniu na układ odpornościowy można zapobiec uszkodzeniu stawów, ścięgien, kręgosłupa lub wszędzie tam, gdzie artropatia łuszczycowa się objawia.
Jeśli doszło już do uszkodzenia stawów, leczenie może być bardziej agresywne. W tym momencie można stosować kombinację leków modyfikujących przebieg choroby. Uszkodzenia stawów nie można cofnąć, więc lekarze robią wszystko, co możliwe, aby zapobiec dalszym uszkodzeniom.
Fizjoterapia i inne metody
Reumatolodzy często kierują osoby z artropatią łuszczycową na fizjoterapię. Fizjoterapia pozwala kręgosłupowi zachować zakres ruchu, zapobiegać powrotowi objawów i wzmacniać mięśnie stabilizujące kręgosłup. Jest również ważna dla ścięgien, które zostały dotknięte chorobą, aby wzmocnić mięśnie i stawy oraz zwiększyć ogólną stabilność.
Leczenie artropatii łuszczycowej jest trudne, ponieważ choroba ta dotyka zarówno skóry, jak i stawów. Obejmuje ono kombinację leków, ćwiczeń i terapii komplementarnych, które mogą poprawić objawy skórne i ból stawów. Może być konieczne spotkanie z zespołem specjalistów, w tym z reumatologiem do leczenia bólu stawów i dermatologiem w przypadku objawów skórnych.
Życie z artropatią łuszczycową
Artropatia łuszczycowa to wyzwanie, ale nie przeszkoda nie do pokonania. Poznanie swojej artropatii łuszczycowej i zwracanie uwagi na własne doświadczenia może pomóc lekarzowi w monitorowaniu choroby poprzez dzielenie się doświadczeniami dotyczącymi objawów i wpływu na życie.
Chociaż same zmiany stylu życia nie wystarczą, są rzeczy, które można zrobić, aby pomóc kontrolować artropatię łuszczycową.
Aktywność fizyczna
Ćwiczenia utrzymują stawy i ścięgna w dobrym stanie oraz pomagają zmniejszyć stan zapalny i ból. Budowanie mięśni zmniejsza obciążenie stawów. Wszystko, co przyspiesza bicie serca i wprawia stawy w ruch, pomoże obniżyć ryzyko rozwoju chorób współistniejących.
Nie trzeba dążyć do złota olimpijskiego, rozpoczynając program ćwiczeń. Jeśli ktoś był aktywny przed zachorowaniem na artropatię łuszczycową, powinien starać się utrzymać program jak najbliższy poprzedniego. Jeśli ktoś był nieaktywny, powinien zacząć od małych kroków. Ogólnie rzecz biorąc, osoby z artropatią łuszczycową mogą uprawiać spacery, jazdę na rowerze (w pomieszczeniach i na zewnątrz), pływanie lub ćwiczenia w ciepłej wodzie, jogę, tai chi i qigong.
Radzenie sobie z bólem
Stan zapalny wywołany przez artropatię łuszczycową może mieć krótkoterminowe skutki, takie jak ból i obrzęk. Może również powodować długotrwałe uszkodzenie stawów. Stres to kolejny czynnik pogarszający. Kombinacja stanu zapalnego i stresu może sprawić, że będzie się jeszcze bardziej wrażliwym na ból.
Należy porozmawiać z lekarzem o lekach do radzenia sobie z bólem, ich interakcjach z innymi sposobami leczenia artropatii łuszczycowej oraz możliwych krótko- i długoterminowych skutkach ubocznych.
Zdrowe nawyki
Zdrowy tryb życia odgrywa rolę w radzeniu sobie z objawami artropatii łuszczycowej. Oto kilka rzeczy, o których warto pamiętać:
Utrzymywanie zdrowej diety
Regularna aktywność fizyczna
Unikanie palenia i nadmiernego spożywania alkoholu
Utrzymywanie pozytywnego nastawienia – dołączenie do grupy wsparcia dla osób z zapaleniem stawów może pomóc
Utrzymywanie idealnej masy ciała jest istotne zarówno dla aktywności choroby, jak i dla zmniejszenia ryzyka sercowo-naczyniowego i ryzyka stłuszczenia wątroby
Bycie świadomym swojej artropatii łuszczycowej i poznanie tego, co może wywoływać objawy zaostrzenia
Jeśli pali się papierosy, najlepszą rzeczą, jaką można zrobić dla siebie, jest rzucenie palenia. Zmniejszy to aktywność choroby i sprawi, że leki będą działać lepiej. Poprawi również zdrowie serca i płuc.
Utrata wagi może być trudna, ale komórki tłuszczowe wytwarzają substancje chemiczne podsycające stan zapalny. Oznacza to, że leki nie będą działać tak dobrze i jest mniejsze prawdopodobieństwo osiągnięcia remisji.
Ułatwienia w codziennym życiu
Przystosowanie życia codziennego może ułatwić radzenie sobie z artropatią łuszczycową. Przydatne mogą być urządzenia adaptacyjne, takie jak uchwyty na palce, sztućce z dużymi rączkami oraz poręcze w łazience, które mogą zmniejszyć obciążenie dłoni, nadgarstków i palców.
Wygodne buty z odpowiednim wyściółką, wsparciem łuku stopy i miejscem w palcach mogą pomóc w łagodzeniu bólu w okresach obrzęku palców stóp. Pomocne są również wkładki i obuwie ortopedyczne.
Warto rozważyć zwrócenie się o pomoc do rodziny, przyjaciół i współpracowników, aby artropatia łuszczycowa była łatwiejsza do opanowania, prowadząc do produktywnego i przyjemnego życia. Narodowa Fundacja Łuszczycy oferuje kilka programów wsparcia, które mogą być pomocne.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Belgia
