Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie nad bezpieczeństwem i skutecznością HMB-001 u pacjentów z trombastenią Glanzmanna
BelgiaW skrócie
Choroba Glanzmanna, znana również jako trombastenia Glanzmanna, to rzadkie genetyczne zaburzenie krwi powodujące nadmierne krwawienia i siniaczenie. Problem dotyczy płytek krwi – małych komórek odpowiedzialnych za tworzenie skrzepów, które zatrzymują krwawienie.
Choroba Glanzmanna to przewlekłe (trwające całe życie) schorzenie, które powoduje łatwe powstawanie siniaków i krwawień. Problem dotyczy płytek krwi – malutkich komórek krwi, które pomagają w krzepnięciu krwi.
U osób z chorobą Glanzmanna mutacja genetyczna uniemożliwia organizmowi wytwarzanie kluczowego białka, którego płytki potrzebują do tworzenia skrzepów. W rezultacie skrzepy tworzą się wolniej, co powoduje nasilone krwawienia. Nasilenie utraty krwi jest różne u różnych osób – krwawienie może być na tyle łagodne, że można je opanować w domu, lub na tyle ciężkie, że wymaga pilnej pomocy medycznej.
Chorobę po raz pierwszy opisał w 1918 roku szwajcarski pediatra Eduard Glanzmann. Schorzenie jest spowodowane wadą lub niedoborem integryny płytkowej alfa IIb beta 3 (znanej również jako glikoproteina IIb/IIIa), która jest głównym receptorem płytkowym dla fibrynogenu. To białko jest niezbędne do agregacji (sklejania się) płytek krwi i prawidłowego procesu hemostazy, czyli zatrzymywania krwawienia.
Choroba Glanzmanna jest rzadka. Eksperci medyczni szacują, że dotyczy ona tylko około 1 na milion osób na całym świecie.
Ta liczba jest bliższa 1 na każde 200 000 osób w społecznościach, w których mutacja genetyczna występuje w rodzinach. Dzieci częściej rodzą się z chorobą Glanzmanna w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, w kanadyjskich prowincjach Nowa Fundlandia i Labrador oraz w społeczności Romów we Francji, szczególnie wśród francuskiej społeczności Manouche.
Większość przypadków jest dziedziczona, zgodnie z wzorcem dziedziczenia autosomalnego recesywnego, choć istnieje również postać nabyta choroby jako zaburzenie autoimmunologiczne.
Osoby z chorobą Glanzmanna charakteryzują się przedłużonym lub samoistnym krwawieniem rozpoczynającym się od urodzenia. Krwawienie może być silniejsze po urazie niż u innej osoby z podobnym urazem. Czasami krwawienie może rozpocząć się nieoczekiwanie – bez wyraźnej przyczyny.
Typowo obserwuje się zwiększone krwawienie z błon śluzowych. Objawy choroby Glanzmanna obejmują:
Kobiety z tym schorzeniem mogą mieć przedłużone i czasami nieprawidłowo obfite krwawienia miesiączkowe. Kobiety dotknięte chorobą mają również zwiększone ryzyko nadmiernej utraty krwi podczas ciąży i porodu. Wiele kobiet było informowanych, że nigdy nie mogą mieć dzieci, ponieważ po prostu nie przeżyłyby porodu.
Około jednej czwartej osób z chorobą Glanzmanna ma krwawienie w przewodzie pokarmowym, które często pojawia się później w życiu. Rzadko u dotkniętych chorobą osób występuje krwawienie do czaszki (krwotok śródczaszkowy) lub stawów (hemarthrosis). Krwawienie do stawów, szczególnie samoistne, jest bardzo rzadkie, w przeciwieństwie do hemofilii.
Nasilenie i częstość epizodów krwawienia w chorobie Glanzmanna może się znacznie różnić wśród dotkniętych chorobą osób, nawet w tej samej rodzinie. Samoistne krwawienie ma tendencję do zmniejszania się wraz z wiekiem.
Wiele osób, które dzieliły się swoimi doświadczeniami w badaniach, powiedziało również, że zmęczenie miało duży wpływ na ich jakość życia. Jeden z uczestników badania powiedział, że nie pamięta czasu, kiedy nie byłby zmęczony. Około 80% osób w badaniach straciło czas w pracy lub szkole z powodu krwawienia, co wpłynęło również na aktywności społeczne, a dla niektórych na możliwość znalezienia pracy lub kontynuowania edukacji.
Mutacje w genie ITGA2B lub ITGB3 powodują chorobę Glanzmanna. Geny te dostarczają instrukcji do wytwarzania dwóch części (podjednostek) białka receptorowego zwanego integryną alfaIIb/beta3 (αIIbβ3). To białko występuje obficie na powierzchni płytek krwi.
Płytki krwi to małe komórki krążące we krwi i stanowiące istotny składnik skrzepów krwi. Podczas tworzenia skrzepu integryna αIIbβ3 pomaga płytkom krwi łączyć się ze sobą. Skrzepy krwi chronią organizm po urazie, uszczelniając uszkodzone naczynia krwionośne i zapobiegając dalszej utracie krwi.
Mutacje w genach ITGA2B lub ITGB3 uniemożliwiają tworzenie integryny αIIbβ3 lub powodują wytwarzanie integryny, która nie działa prawidłowo. Bez funkcjonalnej integryny αIIbβ3 płytki krwi nie mogą się ze sobą sklejać, co uniemożliwia tworzenie skrzepów krwi.
Tendencja do krwawień w chorobie Glanzmanna jest zmienna – niektóre osoby mają minimalne siniaczenie, podczas gdy inne mają częste, ciężkie, potencjalnie śmiertelne krwotoki. Co więcej, poziomy płytkowej αIIbβ3 słabo korelują z nasileniem krwawień, ponieważ praktycznie niewykrywalne poziomy αIIbβ3 mogą wiązać się z nieznaczącymi objawami krwawnymi, a poziomy 10-15% mogą korelować z ciężkimi krwawieniami. Mogą mieć znaczenie niezidentyfikowane czynniki inne niż sama wada płytek krwi.
Rozpoznanie choroby Glanzmanna opiera się na kilku badaniach laboratoryjnych. Liczba płytek krwi i ich wygląd pod mikroskopem są prawidłowe.
Badania laboratoryjne w chorobie Glanzmanna obejmują:
Wczesne, dokładne rozpoznanie jest niezbędne do zarządzania jakimkolwiek zaburzeniem krwawienia i zapewnienia dostępu do odpowiedniego leczenia i opieki. Większość osób została zdiagnozowana w młodym wieku. Jest to jednak złożony proces, pogorszony rzadkością choroby Glanzmanna. Bardzo niewiele osób w badaniach miało członków rodziny z chorobą Glanzmanna, a niektórzy twierdzili, że początkowo zostali błędnie zdiagnozowani z hemofilią lub chorobą von Willebranda.
Transfuzja płytek krwi jest standardowym leczeniem ciężkiego krwawienia i zapewnienia hemostazy okołooperacyjnej u pacjentów z chorobą Glanzmanna. Może być konieczna konsultacja z hematologiem w sprawie zaleceń dotyczących przetaczania.
Kontrola mniej nasilonych epizodów krwawienia może być osiągnięta za pomocą środków miejscowych, takich jak kleje fibrynowe i miejscowa trombina, lub za pomocą leków przeciwfibryonolitycznych (zapobiegających rozpadowi skrzepów) lub desmopresyną.
Leczenie choroby Glanzmanna obejmuje środki zapobiegawcze, takie jak unikanie leków przeciwpłytkowych (np. aspiryny i niesteroidowych leków przeciwzapalnych – NLPZ).
Kwas traneksamowy może być również stosowany w leczeniu lub zapobieganiu krwawieniom u osób z chorobą Glanzmanna. Terapia hormonalna, taka jak tabletki antykoncepcyjne, może pomóc niektórym kobietom z chorobą Glanzmanna, które mają obfite krwawienia miesiączkowe.
W przypadku ciężkiego krwawienia osoby z chorobą Glanzmanna mogą otrzymać płytki krwi od dawcy. Ponieważ liczba płytek jest prawidłowa w chorobie Glanzmanna, odpowiedź na transfuzje płytek musi być oceniana funkcjonalnie, głównie poprzez monitorowanie klinicznego zmniejszenia krwawienia.
Może jednak wystąpić problem, ponieważ płytki dawcy będą miały białko GPIIb IIIa, którego nie mają płytki osoby z chorobą Glanzmanna. Ta różnica może spowodować, że układ odpornościowy osoby z chorobą Glanzmanna wytworzy przeciwciała (białka odpornościowe) przeciwko przetoczonym płytkom. Jeśli to nastąpi, przyszłe transfuzje płytek mogą nie zadziałać, ponieważ przeciwciała szybko zniszczą przetoczone płytki. Jednak przeciwciała przeciwpłytkowe zostały zgłoszone u pacjentów, którzy nie otrzymali transfuzji płytek.
Aby temu zapobiec, zawsze gdy jest to możliwe, osoby z chorobą Glanzmanna powinny otrzymywać wyłącznie płytki, które zostały przefiltrowane w celu usunięcia białych krwinek (leukocytów) i które są dopasowane pod względem HLA (ludzkich antygenów leukocytowych).
Rekombinowany czynnik VIIa (NovoSeven®) był stosowany w leczeniu ciężkiego krwawienia u osób z chorobą Glanzmanna.
Zarządzanie krwawieniem opiera się na kombinacji środków hemostatycznych, w tym leków przeciwfibrynoolitycznych, desmopresynie i rekombinowanym czynnika VIIa, transfuzjach płytek krwi i w wybranych przypadkach przeszczepieniu komórek macierzystych.
Pacjenci z chorobą Glanzmanna mają całożyciowe epizody krwawienia, które często dotyczą błon śluzowo-skórnych. Prawie 90% osób w badaniu GT360 (największym badaniu dotyczącym choroby Glanzmanna, w którym wzięło udział prawie 120 uczestników) doświadczyło krwawienia w poprzednim tygodniu – średnio trzy epizody, przy czym najczęstsze były siniaki, krwawienia z nosa oraz krwawienia z dziąseł lub jamy ustnej.
Siniaczenie zarówno u dzieci, jak i dorosłych często prowadziło do podejrzeń o znęcanie się, czasami angażując pracowników socjalnych w dochodzenia.
Chociaż istnieje zmienność w obrazie klinicznym, większość pacjentów prezentuje ciężkie krwawienie błon śluzowych w młodym wieku. Wczesne wykrycie i diagnoza poprzez kompleksowe badania krwi i analizy genetyczne są kluczowe dla terminowej interwencji.
Badania kliniczne nad terapią profilaktyczną dla choroby Glanzmanna zbliżają się do etapu prób klinicznych, co może przynieść nowe możliwości leczenia w przyszłości.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
