Ogólne pogorszenie stanu zdrowia fizycznego

Czym jest pogorszenie stanu zdrowia fizycznego

Pogorszenie stanu zdrowia fizycznego odnosi się do stopniowego spadku zdrowia i samopoczucia człowieka. Może objawiać się na różne sposoby, obejmując aspekty fizyczne, psychiczne i emocjonalne. Nasilenie pogorszenia zdrowia może wahać się od łagodnego do ciężkiego1.

Zdrowie fizyczne, znane również jako dobre samopoczucie fizyczne, to coś więcej niż tylko sprawność ciała. Jest to właściwe funkcjonowanie narządów i układów organizmu. Definicja zdrowia fizycznego jest indywidualna dla każdej osoby. Ktoś może osiągnąć własną wersję zdrowia fizycznego, mimo choroby, niepełnosprawności czy wieku2.

Medycyna zapobiegawcza koncentruje się na optymalnym zdrowiu i unikaniu pogorszenia stanu zdrowia oraz osłabienia organizmu. Ludzkie ciało to bardzo złożona maszyna, która wymaga uwagi i konserwacji. Stosuje się tutaj zasada „nie używasz – tracisz"1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Pogorszenie stanu zdrowia może wynikać z różnych czynników. Wiek odgrywa istotną rolę – wraz ze starzeniem się ludzie są bardziej podatni na pogorszenie zdrowia ze względu na naturalne procesy starzenia1.

Istniejące wcześniej schorzenia medyczne stanowią kolejny ważny czynnik. Osoby z przewlekłymi chorobami, takimi jak cukrzyca czy choroby serca, są szczególnie narażone na dalsze pogorszenie stanu zdrowia1.

Na zdrowie fizyczne wpływa pięć głównych czynników: wybory stylu życia, biologia, środowisko, dostęp do opieki zdrowotnej oraz edukacja zdrowotna. Spośród nich największą kontrolę mamy nad wyborami stylu życia, które znacząco wpływają na nasze zdrowie fizyczne2.

Ogólne osłabienie organizmu następuje, gdy brak aktywności fizycznej powoduje szybkie pogorszenie stanu mięśni, kości, a czasem nawet umysłu. Jest to szczególnie prawdopodobne u pacjentów, którzy są zmuszeni do leżenia w łóżku, czy to z powodu podeszłego wieku, poważnego urazu, czy wyniszczającej choroby3.

Jak nieaktywność wpływa na organizm

Gdy prowadzisz nieaktywny tryb życia, spalasz mniej kalorii. To sprawia, że łatwiej przybierasz na wadze. Możesz stracić siłę i wytrzymałość mięśni, ponieważ nie używasz ich wystarczająco4.

Twoje kości mogą osłabnąć i stracić część zawartości minerałów. Metabolizm, czyli sposób, w jaki organizm przetwarza substancje, może ulec zmianie, a ciało może mieć większe problemy z rozkładem tłuszczów i cukrów4.

System odpornościowy może nie działać tak dobrze, a krążenie krwi może być gorsze. Organizm może mieć więcej stanów zapalnych i może rozwinąć się nierównowaga hormonalna4.

Ogólne osłabienie to nie tylko utrata siły mięśni – może wpływać na niemal każdy układ organizmu. Dzieje się tak dlatego, że narządy wewnętrzne osłabiają się wraz z resztą ciała. Pacjenci mogą doświadczać objawów w płucach, sercu, układzie pokarmowym, układzie moczowym, układzie hormonalnym i innych3.

Zagrożenia zdrowotne

Prowadzenie nieaktywnego trybu życia może zwiększyć ryzyko rozwoju chorób przewlekłych, czyli długotrwałych schorzeń. Czasami jest to określane jako „choroba siedzącego trybu życia". Brak regularnego ruchu zwiększa ryzyko następujących problemów4:

• Otyłość
• Choroby serca, w tym choroba wieńcowa i zawał serca
• Wysokie ciśnienie krwi
• Wysoki poziom cholesterolu
• Udar
• Zespół metaboliczny
• Cukrzyca typu 2
• Niektóre rodzaje nowotworów, w tym rak jelita grubego, piersi i macicy
• Osteoporoza i upadki
• Nasilone uczucie depresji i lęku

Siedzący tryb życia może również zwiększyć ryzyko przedwczesnej śmierci. Im bardziej siedzący tryb życia prowadzisz, tym większe są zagrożenia dla zdrowia4.

Choroby przewlekłe są główną przyczyną zgonów na całym świecie, z rosnącą częstością występowania we wszystkich grupach wiekowych, płci i narodowości. Większość zgonów z powodu chorób przewlekłych występuje w krajach o średnich i niskich dochodach, ale stanowią one również poważny problem zdrowotny w krajach rozwiniętych5.

Związek między zdrowiem fizycznym a psychicznym

Problemy ze zdrowiem fizycznym znacznie zwiększają ryzyko rozwoju problemów ze zdrowiem psychicznym i odwrotnie. Prawie jedna na trzy osoby z długotrwałym schorzeniem fizycznym ma również problem ze zdrowiem psychicznym, najczęściej depresję lub lęk6.

Badania pokazują, że osoby z problemami ze zdrowiem psychicznym są bardziej narażone na choroby fizyczne, którym można zapobiec, takie jak choroby serca. Może to wynikać z różnych przyczyn, w tym z genetyki, niskiej motywacji, trudności z koncentracją i planowaniem, braku wsparcia w zmianie niezdrowych zachowań oraz mniejszej szansy na otrzymanie pomocy medycznej6.

Problemy ze zdrowiem psychicznym mogą wiązać się z objawami fizycznymi. Nasze ciała i umysły nie są oddzielne, więc nie jest zaskakujące, że złe samopoczucie psychiczne może wpływać na ciało. Depresja może wiązać się z bólami głowy, zmęczeniem i problemami trawiennymi, a lęk może powodować rozstrój żołądka. Inne objawy mogą obejmować bezsenność, niepokój i trudności z koncentracją6.

Emocjonalny wymiar pogorszenia sprawności fizycznej

Żal to normalna część życia. W pewnym momencie prawie każdy doświadcza żalu po utracie przyjaciela lub członka rodziny. Jednak innym źródłem żalu, z którym może być trudniej się uporać, jest coś, z czym boryka się niemal każdy: pogorszenie sprawności fizycznej7.

Przychodzi czas, gdy ludzie nie mogą już biegać tak szybko ani tak daleko jak wcześniej, z łatwością wędrować po szlakach ani uprawiać sportów na tym samym poziomie umiejętności lub intensywności. Będą też mieli mniejszą wytrzymałość i będą potrzebować więcej czasu na regenerację. Niezależnie od tego, czy jest to spowodowane starzeniem się, urazem czy problemami zdrowotnymi, gdy ciało nie może już funkcjonować jak kiedyś, ludzie mogą doświadczać okresów żalu, próbując zmierzyć się z tą nową rzeczywistością7.

Pogorszenie sprawności fizycznej to rodzaj straty namacalnej. Tego rodzaju stratę można odczuwać praktycznie każdego dnia, ponieważ ciało przypomina, że nie można już robić wszystkiego, co się robiło, a zmiana wydaje się trwała7.

Jak dbać o zdrowie fizyczne

Dbanie o to, co dostarczasz swojemu ciału, ile się ruszasz i jaka jest twoja waga, jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pozytywne nawyki związane ze zdrowiem fizycznym mogą pomóc zmniejszyć stres, obniżyć ryzyko chorób i zwiększyć energię8.

Oto kilka sposobów dbania o zdrowie fizyczne:

Regularnie ćwicz. Aktywność fizyczna to świetny sposób, aby zachować zdrowie fizyczne, a także poprawić samopoczucie psychiczne. Badania pokazują, że ćwiczenia uwalniają substancje poprawiające nastrój6. Większość osób dorosłych powinna wykonywać aktywność fizyczną o umiarkowanej intensywności (taką jak szybki spacer lub praca w ogrodzie) przez co najmniej 150 minut tygodniowo, wraz z ćwiczeniami wzmacniającymi mięśnie 2 dni w tygodniu9.

Odżywiaj się zdrowo. Zbilansowana dieta bogata w owoce i warzywa oraz uboga w przetworzone cukry i tłuszcze może sprawić, że ludzie poczują się lepiej zarówno fizycznie, jak i psychicznie10. Zdrowe odżywianie pomaga zapobiegać, opóźniać i kontrolować choroby serca, cukrzycę typu 2 i inne choroby przewlekłe9.

Śpij wystarczająco dużo. Dobry sen jest niezwykle ważny – a większość dorosłych potrzebuje od siedmiu do dziewięciu godzin, aby poczuć się naprawdę wypoczętym10.

Unikaj negatywnych sposobów radzenia sobie. Alkohol lub narkotyki mogą zwiększać stres. Niektórzy ludzie są również negatywnie stymulowani przez media społecznościowe10.

Regularnie się badaj. Wykonuj rutynowe badania kontrolne i odwiedzaj lekarza, gdy nie czujesz się dobrze. Czasami trudno jest określić, czy złe samopoczucie wynika z działania niepożądanego leku, objawu zaburzenia zdrowia psychicznego, czy innego problemu zdrowotnego. Lekarz może pomóc to wyjaśnić11.

Zapobieganie chorobom przewlekłym

Większość chorób przewlekłych jest spowodowana przez krótką listę czynników ryzyka: używanie tytoniu, złe odżywianie, brak aktywności fizycznej i nadmierne spożywanie alkoholu. Unikając tych zagrożeń i otrzymując dobrą opiekę zapobiegawczą, możesz poprawić swoje szanse na zachowanie zdrowia, dobre samopoczucie i dłuższe życie9.

Rzuć palenie. Zaprzestanie palenia (lub nigdy nie rozpoczynanie) obniża ryzyko poważnych problemów zdrowotnych, takich jak choroby serca, nowotwory, cukrzyca typu 2 i choroby płuc, a także przedwczesnej śmierci – nawet u osób palących od dawna9.

Ogranicz alkohol. Z czasem nadmierne picie może prowadzić do wysokiego ciśnienia krwi, różnych nowotworów, chorób serca, udaru i chorób wątroby. Nie pijąc zbyt dużo, możesz zmniejszyć te zagrożenia zdrowotne9.

Zwiększona aktywność fizyczna i ćwiczenia są związane ze zmniejszonym ryzykiem chorób przewlekłych. Większość układów fizjologicznych w organizmie odnosi korzyści z aktywności fizycznej i ćwiczeń poprzez pierwotną i wtórną profilaktykę chorób5.

Utrzymuj mózg i ciało w aktywności. Dostarczaj organizmowi zdrowej żywności i składników odżywczych oraz wyznaczaj sobie cele i wyzwania do osiągnięcia. Najlepszymi przewodnikami w tej podróży są specjaliści zajmujący się odżywianiem i medycyną środowiskową1.