Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie skuteczności klonidyny w zapobieganiu pobudzeniu po znieczuleniu u dzieci do 1 roku życia
DaniaW skrócie
Pobudzenie pooperacyjne to nieprawidłowy stan psychiczny, który może wystąpić po znieczuleniu podczas przechodzenia z nieprzytomności do pełnej świadomości. Ten stan może dotknąć nawet 50-80% dzieci i do 50% osób starszych, prowadząc do niepokoju, dezorientacji, a czasem agresywnych zachowań.
Pobudzenie pooperacyjne, zwane również majaczeniem pooperacyjnym lub deliriusem pooperacyjnym, to nieprawidłowy stan psychiczny, który rozwija się w wyniku podania znieczulenia podczas przejścia z nieprzytomności do pełnej świadomości. Jest to forma ostrego zaburzenia funkcji narządu końcowego, które może wystąpić od 10 minut po znieczuleniu aż do wypisania ze szpitala.
Niewystarczające wychodzenie ze znieczulenia może objawiać się albo nadaktywnością (nadmierną aktywnością ruchową), albo niedoaktywnością (zmniejszoną aktywnością i ospałością). To drugie określane jest jako majaczenie hipoaktywne – cichsza forma zaburzenia, w której osoba staje się letargiczna lub wydaje się mniej czujna.
Bezpośrednio po operacji wymagającej znieczulenia normalne jest, że starsi pacjenci czują się nieco śpiący lub lekko zdezorientowani. Jednak gdy pacjenci doświadczają wyraźnych zmian funkcji umysłowych – takich jak splątanie, dezorientacja, uporczywa senność, halucynacje, pobudzenie lub agresja – mogą przeżywać majaczenie pooperacyjne.
Szacunkowa częstość występowania pobudzenia pooperacyjnego wynosi od 4% do 31% ogółem, ale może sięgać nawet 50-80% u dzieci. U osób starszych majaczenie pooperacyjne jest najczęstszym powikłaniem zabiegów chirurgicznych, dotykając nawet 50% seniorów.
Częstość występowania waha się w zależności od badanej grupy pacjentów oraz stopnia stresu operacyjnego – w niektórych badaniach podaje się zakres od 9% do 87%.
Prezentacja kliniczna pobudzenia pooperacyjnego charakteryzuje się upośledzoną świadomością i nieprawidłową funkcją poznawczą, splątaniem oraz pobudzeniem werbalnym i fizycznym lub niedoaktywnością.
Objawy fizyczne mogą obejmować:
Objawy behawioralne mogą obejmować:
Osoby z majaczeniem pooperacyjnym mogą stać się pobudzone, niespokojne, drażliwe, a nawet agresywne. Alternatywnie mogą stać się letargiczne lub wydawać się mniej czujne – jest to cicha forma majaczenia znana jako majaczenie hipoaktywne.
W niektórych przypadkach może się wydawać, że osobowość osoby uległa zmianie. Mogą stać się niezwykle gniewni lub wrogo nastawieni, używając języka, którego nigdy wcześniej od nich nie słyszeliśmy.
Do czynników pacjenta przyczyniających się do pobudzenia pooperacyjnego należą:
Wiek: Skrajne przedziały wiekowe – zarówno bardzo młody, jak i podeszły wiek – zwiększają ryzyko. Stan ten jest szczególnie częsty u osób po 65. roku życia.
Płeć: Płeć męska jest czynnikiem ryzyka pobudzenia pooperacyjnego.
Istniejące wcześniej zaburzenia psychiczne: Depresja, lęk i zespół stresu pourazowego (PTSD) należą do czynników przyczyniających się do tego stanu. Lęk przedoperacyjny również zwiększa ryzyko.
Czynniki u dzieci: Słaba zdolność adaptacji i towarzyskość predysponują do pobudzenia pooperacyjnego.
Istniejące wcześniej problemy poznawcze: Stan może trwać tygodnie lub miesiące u pacjentów z problemami pamięciowymi lub poznawczymi, takimi jak demencja, zaburzenia widzenia lub słuchu, lub wcześniejszym epizodem majaczenia pooperacyjnego. Inne czynniki ryzyka mogą obejmować infekcję, niedawny uraz lub niepożądaną reakcję na leki.
Do czynników związanych z operacją i znieczuleniem należą:
Rodzaj anestetyków: Stosowanie lotnych anestetyków (szczególnie o krótszym czasie działania) jest związane z wyższą częstością występowania.
Poziom bólu pooperacyjnego: Wyższy poziom bólu pooperacyjnego zwiększa ryzyko.
Rodzaj zabiegu chirurgicznego: Określone typy procedur chirurgicznych są związane z wyższą częstością występowania – u dzieci są to zabiegi otorynolaryngologiczne i okulistyczne, u dorosłych zabiegi wewnątrzbrzuszne i chirurgia piersi.
Czas trwania postu przedoperacyjnego: Dłuższy czas postu przed operacją (szczególnie u dzieci) zwiększa ryzyko.
Czas trwania zabiegu: Dłuższy czas trwania procedury chirurgicznej jest związany z wyższą częstością występowania.
Patofizjologia pobudzenia pooperacyjnego nie jest dobrze poznana. Jest to zespół neuropoznawczy spowodowany odwracalnym zaburzeniem funkcji neuronów w wyniku podstawowego zaburzenia ogólnoustrojowego.
Mogą odgrywać rolę:
Majaczenie może mieć wiele przyczyn – na przykład leki, infekcję, zaburzenia elektrolitowe i brak możliwości poruszania się (unieruchomienie). Sam wpływ operacji może wywołać majaczenie u niektórych starszych osób dorosłych.
Objawy mogą pojawić się w ciągu kilku godzin do tygodni po operacji. Niestety objawy majaczenia pooperacyjnego są często mylone z objawami demencji, która jest terminem ogólnym dla nieodwracalnych stanów powodujących utratę pamięci i obniżenie funkcji poznawczych. Chociaż niektóre objawy są podobne, majaczenie nie jest tym samym co demencja i można je zapobiec w około 40% przypadków.
Większość przypadków majaczenia trwa tydzień lub krócej, a objawy stopniowo ustępują w miarę powrotu pacjenta do zdrowia po operacji. Majaczenie po operacji jest często czasowe, ale może wpłynąć na powrót do zdrowia bliskiej osoby, prowadząc do dłuższego pobytu w szpitalu lub wypisu do placówki rehabilitacyjnej zamiast bezpośrednio do domu.
Większość osób z majaczeniem po operacji powraca do zdrowia w ciągu miesiąca do sześciu miesięcy. Niektóre jednak mogą doświadczać dalszych i trwałych problemów z myśleniem i pamięcią.
Jeśli nie zostanie wcześnie zidentyfikowane i leczone, majaczenie pooperacyjne może prowadzić do długoterminowych problemów zdrowotnych, w tym pogorszenia funkcji poznawczych i funkcjonalnych. Pacjenci są również narażeni na zwiększone ryzyko urazu fizycznego, hospitalizacji i przeniesienia do zakładów opieki długoterminowej.
Badania wykazały, że majaczenie można zapobiec w maksymalnie 40% przypadków u starszych osób dorosłych w szpitalu. Niektórym przyczynom majaczenia można zapobiegać lub powstrzymywać ich pogorszenie.
Istnieją pewne kroki, które pracownicy służby zdrowia mogą podjąć, aby pomóc zapobiec majaczeniu pooperacyjnemu. Wytyczne American Geriatrics Society dotyczące majaczenia pooperacyjnego zalecają następujące działania:
Jeśli Twoja bliska osoba rozwinie majaczenie po operacji w szpitalu lub w domu po operacji, możesz podjąć kroki jako członek rodziny lub bliski przyjaciel, aby pomóc jej szybciej powrócić do zdrowia.
Nie czekaj: Jeśli zauważysz objawy majaczenia, takie jak splątanie lub pobudzenie u bliskiej osoby po powrocie do domu ze szpitala, nie czekaj, aż pielęgniarka środowiskowa przyjdzie za kilka dni lub na oficjalną wizytę kontrolną po operacji. Zamiast tego zadzwoń lub wyślij wiadomość przez portal pacjenta.
Stwórz spokojne otoczenie: Przyciemnij światła, zmniejsz hałas i usuń rozpraszające elementy, aby stworzyć spokojną przestrzeń. Spokojna muzyka lub uspokajające zapachy, takie jak lawenda, mogą pomóc.
Opiekunowie odgrywają dużą rolę w pomocy bliskim osobom z majaczeniem pooperacyjnym. Program Hospital Elder Life Program (HELP) to kompleksowy program opieki nad pacjentami prowadzony przez wolontariuszy, który pomaga zapobiegać majaczeniu i utracie funkcjonowania u starszych osób dorosłych bez stosowania leków. Chociaż program HELP jest dobrze znanym programem zapobiegania majaczeniu, wiele aspektów programu HELP może być również pomocnych w leczeniu majaczenia.
Obserwowanie pobudzenia pooperacyjnego u bliskiej osoby może być bolesne. Dni poprzedzające jej śmierć mogą być szczególnie wyczerpujące – zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Należy pamiętać, że to pobudzenie nie odzwierciedla uczuć bliskiej osoby wobec Ciebie. Jest to oznaka tego, co dzieje się wewnątrz jej organizmu. Pracownik służby zdrowia lub pielęgniarka hospicyjna mogą złagodzić pobudzenie i zapewnić bliskiej osobie jak największy komfort.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
