Rak płaskonabłonkowy pochwy

Czym jest rak płaskonabłonkowy pochwy

Rak płaskonabłonkowy pochwy to potencjalnie inwazyjny typ nowotworu, który tworzy się w tkankach pochwy. Choć jest diagnozowany rzadko, stanowi najczęstszy rodzaj raka pochwy, odpowiadając za 80-90% wszystkich przypadków oraz 2% wszystkich nowotworów ginekologicznych.1

Komórki płaskonabłonkowe to cienkie, płaskie komórki, które tworzą wyściółkę pochwy. To właśnie w tych komórkach rozwija się ten typ raka.2 Pochwa jest narządem w kształcie rurki, który łączy szyjkę macicy (dolną część macicy) z zewnętrznymi narządami płciowymi.2

Rak płaskonabłonkowy pochwy początkowo rozprzestrzenia się powierzchownie w obrębie ściany pochwy i może powoli rozprzestrzeniać się, aby zinfiltrować inne tkanki pochwy. Ze względu na powolny wzrost, ten nowotwór może nie powodować żadnych objawów lub może objawiać się takimi objawami jak nieregularne krwawienie, ból lub guz w pochwie.1

Ten typ nowotworu najczęściej rozwija się w górnej części pochwy, najbliższej szyjki macicy. Rak płaskonabłonkowy pochwy może przerzutować (rozprzestrzeniać się) do płuc lub rzadziej do wątroby, kości lub innych miejsc w organizmie.13

Istnieje również stan przedrakowy zwany śródnabłonkową neoplazją pochwy (VAIN, z ang. vaginal intraepithelial neoplasia), który może poprzedzać rozwój raka płaskonabłonkowego. VAIN oznacza przedrakowe zmiany w komórkach. W większości przypadków VAIN jest skutecznie leczona i nie przekształca się w raka.45

Objawy i symptomy

Rak płaskonabłonkowy pochwy może nie powodować żadnych oznak ani objawów we wczesnych stadiach rozwoju. Najczęstszym objawem, którego doświadczają osoby z tym nowotworem, jest krwawienie z pochwy, często u kobiet, które już przeszły menopauzę i nie mają już miesięcznych okresów, lub krwawienie po stosunku płciowym.11

Guz lub wyczuwalna masa w pochwie może być również zauważalna i może powodować ból.1 Inne możliwe objawy to:

• Ból w okolicy pochwy
• Ból podczas stosunku płciowego
• Ból podczas oddawania moczu
• Zaparcia1

Ważne jest, aby pamiętać, że ze względu na powolny wzrost tego nowotworu, objawy mogą w ogóle nie wystąpić przez pewien czas.1

Czynniki ryzyka

Rak płaskonabłonkowy pochwy ma wiele wspólnych czynników ryzyka z rakiem szyjki macicy i jest podobnie silnie związany z zakażeniem onkogennymi szczepami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV, z ang. human papillomavirus).16

Do innych czynników ryzyka należą:

• Palenie tytoniu
• Wczesny wiek pierwszego stosunku płciowego
• Wielu partnerów seksualnych
• Wiek powyżej 60 lat1
• Historia raka szyjki macicy
• Przebyta histerektomia (usunięcie macicy)
• Historia kłykcin narządów płciowych wywołanych przez HPV
• Przebyta radioterapia w okolicy miednicy7

Badania wykazały również, że młode kobiety, których matki przyjmowały lek zwany dietylstilbestrolem (DES) podczas ciąży, mają podwyższone ryzyko rozwoju rzadkiego typu raka pochwy zwanego jasnokomórkowym gruczolakorakiem.47

Rozpoznanie

Rozpoznanie raka płaskonabłonkowego pochwy odbywa się poprzez badanie miednicy i biopsję tkanki. Biopsja polega na pobraniu małego fragmentu tkanki w celu zbadania go pod mikroskopem.13

Badanie miednicy pozwala lekarzowi zbadać pochwy i innych narządów w miednicy. Podczas badania lekarz może zauważyć nieprawidłowości, które wymagają dalszej diagnostyki.6

Rak płaskonabłonkowy pochwy zwykle rozprzestrzenia się powoli i początkowo pozostaje w pobliżu pochwy, ale może rozprzestrzeniać się do płuc, wątroby lub kości.66 Nowotwór ten może również rozprzestrzeniać się do pobliskich narządów, takich jak pęcherz moczowy, który przechowuje i opróżnia mocz, oraz odbytnica, która jest ostatnim odcinkiem jelita grubego.3

Gruczolakorak pochwy może być trudniejszy do zdiagnozowania, ponieważ nowotwór jest bardziej prawdopodobne, że będzie ukryty wewnątrz kanału pochwy.4

Leczenie

Leczenie i rokowanie będą zależeć od stadium, lokalizacji i cech charakterystycznych nowotworu.1 Dostępne opcje leczenia mogą obejmować różne metody w zależności od indywidualnej sytuacji pacjenta.

Ważne jest, aby pamiętać, że nawet jeśli kobieta przeszła histerektomię (usunięcie macicy), nadal może rozwinąć raka pochwy.7

Plan leczenia jest opracowywany indywidualnie dla każdego pacjenta, biorąc pod uwagę wiele czynników, w tym ogólny stan zdrowia, wiek i zaawansowanie choroby. Lekarze specjaliści wspólnie określają najlepszą strategię terapeutyczną dla każdego przypadku.

Rokowanie

Rokowanie w przypadku raka płaskonabłonkowego pochwy zależy od wielu czynników, w tym stadium choroby w momencie diagnozy, lokalizacji guza oraz indywidualnych cech nowotworu.1

Ze względu na to, że rak pochwy jest rzadkim nowotworem, statystyki dotyczące przeżywalności mogą być trudniejsze do oszacowania niż w przypadku częstszych nowotworów. Niektóre statystyki muszą opierać się na niewielkiej liczbie pacjentów.8

Statystyki amerykańskie z programu SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results) dla osób zdiagnozowanych z rakiem pochwy między 2012 a 2018 rokiem pokazują różnice w przeżywalności w zależności od stadium choroby. W przypadku nowotworów zlokalizowanych tylko w ścianie pochwy, około 70 na 100 osób (około 70%) przeżywa 5 lat lub dłużej od momentu diagnozy. Dla nowotworów, które rozprzestrzeniły się regionalnie do pobliskich węzłów chłonnych lub przez ścianę pochwy do pobliskich struktur, ponad 55 na 100 osób (ponad 55%) przeżywa 5 lat lub dłużej.8

Ważne jest, aby pamiętać, że są to ogólne statystyki i nie mogą one przewidzieć, co stanie się w indywidualnym przypadku. Lekarz może udzielić bardziej szczegółowych informacji na temat rokowania dla konkretnego pacjenta.8