Skurcz tętnic wieńcowych

Czym jest skurcz tętnic wieńcowych

Skurcz tętnic wieńcowych to nagłe kurczenie się naczyń krwionośnych, które dostarczają krew do mięśnia sercowego. Tętnice wieńcowe to naczynia krwionośne oplatające serce i zaopatrujące je w krew bogatą w tlen. Gdy te tętnice nagle się kurczą, dochodzi do chwilowego zmniejszenia lub całkowitego zablokowania przepływu krwi do mięśnia sercowego1.

Te skurcze zwykle nie trwają długo i wiele osób w ogóle ich nie odczuwa. Jednak mogą one zwiększać ryzyko zawału serca i innych powikłań sercowych. W ścianach tętnic znajdują się mięśnie, które podczas skurczu szybko kurczą się i pozostają w tym stanie przez pewien czas1.

Skurcze tętnic wieńcowych mogą prowadzić do bólu w klatce piersiowej zwanego dławicą piersiową. Podczas gdy częstszą przyczyną dławicy jest blokada tętnicy przez płytkę cholesterolową, skurcze wieńcowe również mogą powodować ból w klatce piersiowej zwany dławicą naczynioskurczową. W odróżnieniu od dławicy spowodowanej płytką miażdżycową, dławica naczynioskurczowa często występuje w spoczynku1.

W 1959 roku doktor Myron Prinzmetal opisał inny rodzaj dławicy piersiowej niż klasyczna dławica Heberdena, która została po raz pierwszy opisana w 1772 roku. Ta choroba naczynioskurczowa może powodować ostre niedokrwienie i przejawiać się w różny sposób – od stabilnej dławicy piersiowej po ostry zespół wieńcowy2.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Niektóre schorzenia serca mogą powodować skurcz tętnic wieńcowych. Skurcze naczyń mogą wystąpić podczas przejścia ze snu do stanu czuwania, podczas epizodu stresu lub lęku, lub w wyniku hiperwentylacji. Mogą być wywołane przez różne legalne i nielegalne substancje, takie jak kokaina, amfetaminy, leki przeciwmigrenowe oraz suplementy ziołowe, takie jak efedryna lub gorzka pomarańcza3.

Do najczęstszych czynników ryzyka skurczu tętnic wieńcowych należą1:

• Wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze)
• Wysoki poziom cholesterolu (hiperlipidemia)
• Palenie tytoniu lub używanie wyrobów tytoniowych
• Używanie narkotyków rekreacyjnych

Wiele osób, które nie mają wysokiego ciśnienia krwi ani wysokiego poziomu cholesterolu, doświadcza skurczów tętnic wieńcowych. Często osoby te regularnie palą papierosy1.

Inne czynniki mogące zwiększać ryzyko to4:

• Używanie stymulantów
• Spożywanie alkoholu
• Leki wpływające na naczynia krwionośne
• Procedury kardiologiczne
• Infekcje (takie jak botulizm)
• Niedobór magnezu
• Zimna pogoda
• Reakcje alergiczne
• Stres fizyczny lub emocjonalny

Objawy

Skurcze tętnic wieńcowych często występują późno w nocy lub wcześnie rano1. Nagłe zmniejszenie przepływu krwi spowodowane skurczem naczyń wywołuje alarmy w sercu i wokół niego. Pozbawiona tlenu tkanka sercowa wysyła sygnały bólowe, które odczuwane są jako ból w klatce piersiowej3.

Niektóre osoby mogą w ogóle nie odczuwać objawów. U innych skurcz może prowadzić do różnych objawów, w tym bólu w klatce piersiowej, który może przypominać zawał serca. W przeciwieństwie do typowej dławicy piersiowej, która zazwyczaj pojawia się podczas wysiłku, ból związany ze skurczem naczyń może występować w spoczynku1.

Rozpoznanie

Rozpoznanie skurczu tętnic wieńcowych wymaga dokładnej oceny medycznej. Lekarze wykorzystują różne metody diagnostyczne, aby potwierdzić obecność tej choroby i ocenić jej wpływ na serce2.

Proces diagnostyczny może obejmować:

• Elektrokardiografię (EKG) – badanie zapisujące aktywność elektryczną serca
• Monitorowanie – śledzenie pracy serca przez dłuższy czas
• Badania obrazowe perfuzji – ocena przepływu krwi do mięśnia sercowego
• Echokardiografię – badanie ultrasonograficzne serca
• Koronarografię – badanie tętnic wieńcowych za pomocą kontrastu
• Testy prowokacyjne – specjalne badania mające na celu wywołanie skurczu w kontrolowanych warunkach

Leczenie

Leczenie skurczu tętnic wieńcowych koncentruje się na łagodzeniu bólu w klatce piersiowej i zapobieganiu występowaniu skurczów1.

Blokery kanału wapniowego są leczeniem pierwszego rzutu w przypadku skurczu tętnic wieńcowych. Gdy objawy dławicy piersiowej związane ze skurczem nie są dobrze kontrolowane przez tę terapię, można dodać długo działające azotany lub (tam, gdzie jest dostępny) nikorandyl jako leki drugiego rzutu5.

W przypadku skurczu tętnic wieńcowych opornego na standardowe leczenie, zaproponowano kilka innych alternatywnych leków i interwencji, w tym5:

• Inhibitor kinazy Rho – fasudil
• Leki przeciwadrenergiczne
• Terapie neuronalne
• Przezskórne interwencje wieńcowe

U pacjentów z omdleniami lub zatrzymaniem krążenia spowodowanym tachyarytmiami związanymi ze skurczem tętnic wieńcowych, a nawet bradyarytmiami, należy rozważyć implantację kardiowertera-defibrylatora (ICD) lub rozrusznika serca, w zależności od ryzyka nawrotu i skuteczności terapii rozszerzającej naczynia5.

Zapobieganie i życie z chorobą

Leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów i zapobieganiu przyszłym skurczom. Ważnym elementem postępowania jest modyfikacja czynników ryzyka, takich jak zaprzestanie palenia tytoniu, unikanie narkotyków rekreacyjnych oraz kontrola wysokiego ciśnienia krwi i wysokiego poziomu cholesterolu1.

Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą znacznie poprawić jakość życia osób dotkniętych tą chorobą. Regularna opieka medyczna i przestrzeganie zaleceń lekarza są kluczowe dla skutecznego zarządzania skurczem tętnic wieńcowych2.