Zakażenie Candida to infekcja grzybicza wywołana przez drożdżaka, który naturalnie żyje na Twoim ciele. Choć zazwyczaj nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, zakażenie może powodować nieprzyjemne objawy takie jak swędzenie, pieczenie i podrażnienia wymagające szybkiego leczenia.
Czym jest zakażenie Candida?
Zakażenie Candida, zwane również kandydozą, to infekcja grzybicza spowodowana przez nadmierny rozrost drożdżaka należącego do rodzaju Candida. Candida to mikroskopijny grzyb w formie drożdżaka, który naturalnie występuje w niewielkich ilościach w wielu miejscach na Twoim ciele - na skórze, w jamie ustnej, jelitach i na błonie śluzowej pochwy.
W normalnych warunkach zdrowe bakterie w organizmie kontrolują równowagę Candida. Możesz to sobie wyobrazić jak wagę szalkową z zdrowymi bakteriami po jednej stronie i drożdżakami po drugiej. Waga pozostaje w równowadze, dopóki coś jej nie zakłóci. Gdy dochodzi do zaburzenia tej równowagi, drożdżak może się namnażać i rozrastać w sposób niekontrolowany, powodując zakażenie.
Kandydoza to bardzo częsta infekcja. Szacuje się, że około 75% kobiet doświadczy przynajmniej jednego epizodu zakażenia pochwy przez Candida w swoim życiu, a 40-45% będzie miało dwa lub więcej epizodów. Zakażenie może wystąpić praktycznie u każdego, ale najczęściej pojawia się u osób z osłabionym układem odpornościowym.
Gatunki Candida
Istnieje wiele różnych gatunków Candida, które mogą wywoływać zakażenie u ludzi. Lista wszystkich gatunków Candida zdolnych do zakażania ludzi jest długa, ale w dziewięciu przypadkach na dziesięć zakażenie będzie wywołane przez jeden z pięciu następujących gatunków:
Candida albicans - najczęstszy gatunek, odpowiedzialny za ponad połowę wszystkich zakażeń Candida
Candida glabrata
Candida tropicalis
Candida parapsilosis
Candida krusei
Candida albicans jest najczęściej spotykanym gatunkiem drożdżaka wywołującego zakażenia u ludzi. Jednak zakażenia innymi gatunkami są coraz częstsze i mogą być trudniejsze do leczenia przez lekarzy. Eksperci zwracają również uwagę na gatunek Candida auris, który stanowi rosnące zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Objawy zakażenia
Objawy zakażenia Candida różnią się w zależności od lokalizacji infekcji w organizmie. Typowe objawy ogólne mogą obejmować:
Świąd
Zaczerwienienie skóry lub wysypka
Pęcherze
Białe plamy
Pieczenie
Ból lub dyskomfort
W przypadku zakażenia jamy ustnej (pleśniawki) objawy obejmują białe, uniesione guzki wewnątrz jamy ustnej i gardła, które są bolesne i drażniące. Pleśniawka najczęściej występuje u noworodków, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym.
W przypadku zakażenia pochwy typowe objawy to świąd, zaczerwienienie, pieczenie oraz nieprawidłowa wydzielina z pochwy, która może przypominać twarożek. Mogą również wystąpić objawy takie jak ból podczas stosunku płciowego i dyskomfort podczas oddawania moczu.
W przypadku zakażenia skóry pojawiają się czerwone, uniesione plamy w fałdach skóry, na przykład pod pachami, pod piersiami lub w okolicy pośladków. U niemowląt może to powodować odparzenia pieluchowe.
Przyczyny zakażenia
Zakażenie Candida występuje, gdy zostaje zakłócona naturalna równowaga między zdrowymi bakteriami a drożdżakami w organizmie. Wiele czynników może doprowadzić do tego zakłócenia:
Przyjmowanie antybiotyków - antybiotyki zabijają zarówno dobre, jak i złe bakterie, co zwiększa ryzyko rozwoju zakażenia drożdżakowego
Stosowanie kortykosteroidów lub chemioterapia
Osłabiony układ odpornościowy - na przykład z powodu zakażenia HIV lub innych schorzeń osłabiających odporność
Niekontrolowana cukrzyca - wysokie poziomy cukru we krwi mogą sprzyjać namnażaniu drożdżaków
Stres
Niezdrowe nawyki żywieniowe
Ciąża, menopauza lub karmienie piersią - zmiany hormonalne mogą zaburzyć równowagę bakteryjną
Używanie produktów takich jak aerozole do pochwy lub płukanki, które mogą zaburzyć równowagę bakterii
Otyłość i cukrzyca zwiększają ryzyko zakażenia skórnego Candida. Zakażenie może również być bardziej prawdopodobne u osób, które często noszą rękawiczki, ponieważ drożdżaki rozwijają się w ciepłych, wilgotnych warunkach.
Typy zakażenia Candida
Ponieważ drożdżak naturalnie występuje w różnych częściach ciała, istnieją różne typy kandydozy w zależności od lokalizacji zakażenia:
Kandydoza skóry (kandydoza skórna) - zakażenie powoduje pojawienie się czerwonych, uniesionymi plamami w fałdach skóry, takich jak pachy, pod piersiami i w okolicy pośladków. U niemowląt najczęstszą postacią jest odparzenie pieluchowe, ponieważ grzyby wykorzystują ciepłe, wilgotne warunki wewnątrz pieluchy.
Kandydoza paznokci (kandydowe zapalenie wałów paznokciowych) - drożdżak gromadzi się w fałdach paznokci lub skórkach. Powoduje zaczerwienienie skóry, ból i obrzęk wokół paznokci.
Pleśniawka (kandydoza jamy ustnej) - nadmierny rozrost drożdżaka tworzy się w jamie ustnej i gardle. Powoduje pojawienie się uniesionymi, białych guzków, które są bolesne i drażniące. Pleśniawka jamy ustnej najczęściej występuje u niemowląt, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym.
Zakażenie drożdżakowe pochwy - drożdżak namnaża się wewnątrz pochwy. Powoduje zaczerwienienie, swędzenie i pieczenie, a także nieprawidłową wydzielinę z pochwy. Jest to jedna z najczęstszych infekcji grzybiczych.
Kandydoza przełyku - zakażenie występuje w przełyku, czyli rurze prowadzącej z gardła do żołądka.
Inwazyjna kandydoza - to najpoważniejsza forma zakażenia, która występuje, gdy Candida dostaje się do krwiobiegu lub zakaza narządy wewnętrzne, takie jak nerki, serce lub mózg. Jest to poważna infekcja, która najczęściej dotyka pacjentów hospitalizowanych i może prowadzić do niewydolności narządów i śmierci bez natychmiastowego leczenia. Ogólnie rzecz biorąc, zdrowe osoby nie są narażone na ryzyko inwazyjnej kandydozy.
Diagnoza
Rozpoznanie zakażenia Candida może być postawione na podstawie objawów klinicznych i badań diagnostycznych. W przypadku większości postaci kandydozy lekarz może rozpoznać zakażenie na podstawie objawów i badania fizykalnego.
W przypadku zakażenia pochwy diagnoza jest stawiana, gdy kobieta ma objawy zapalenia pochwy, a badanie mikroskopowe wydzieliny pochwowej (preparatu na mokro z użyciem soli fizjologicznej lub 10% KOH) wykazuje obecność pączkujących drożdżaków, strzępków lub pseudostrzępków, lub gdy posiew lub inny test daje pozytywny wynik na gatunek drożdżaka. Zakażenie Candida w pochwie związane jest z prawidłowym pH pochwy (poniżej 4,5).
W przypadku zakażenia skóry lekarz może pobrać próbkę skóry do badania mikroskopowego lub wykonać posiew, aby potwierdzić obecność grzybów.
W przypadku inwazyjnej kandydozy rozpoznanie wymaga bardziej zaawansowanych badań, takich jak posiew krwi lub badania obrazowe, aby sprawdzić, czy zakażenie rozprzestrzeniło się na narządy wewnętrzne.
Leczenie
Kandydoza jest leczona lekami przeciwgrzybiczymi. Leki przeciwgrzybicze są dostępne w różnych postaciach: kremy, żele doustne, tabletki lub podawane dożylnie. Rodzaj leku przeciwgrzybiczego, dawka i długość leczenia zależą od typu i nasilenia zakażenia oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Zakażenie pochwy - leczenie polega zwykle na zastosowaniu kremu przeciwgrzybiczego nakładanego wewnątrz pochwy lub pojedynczej dawki flukonazolu przyjmowanej doustnie. Kremy mogą być dostępne bez recepty, ale zaleca się wykonanie badania przed rozpoczęciem leczenia. Jeśli objawy powracają, nie poprawiają się lub pogarszają po rozpoczęciu leczenia, lekarz może dostosować terapię, przepisując więcej dawek flukonazolu lub inne leki.
Pleśniawka jamy ustnej i gardła - w przypadku łagodnych do umiarkowanych zakażeń leczenie obejmuje żel przeciwgrzybiczy nakładany w jamie ustnej przez 7-14 dni. Stosowane leki przeciwgrzybicze to klotrimazol, mikonazol lub nystatyna. W przypadku ciężkich zakażeń stosuje się leki przeciwgrzybicze w postaci tabletek lub podawane dożylnie. Najczęściej stosowanym lekiem jest flukonazol.
Kandydoza przełyku - do leczenia prawie zawsze stosuje się flukonazol. Może być przyjmowany w postaci tabletki lub, w przypadku ciężkich zakażeń, podawany dożylnie. Inne leki przeciwgrzybicze mogą być stosowane, jeśli flukonazol nie działa.
Inwazyjna kandydoza - wymaga bardziej intensywnego leczenia, ponieważ jest znacznie poważniejsza niż inne typy kandydozy. Lekarze decydują, który rodzaj leku przeciwgrzybiczego jest najlepszy, w zależności od lokalizacji i nasilenia zakażenia. Często stosuje się leki z grupy echinokandyn, takie jak kaspofungina, mikafungina i anidulafungina, a także flukonazol i lipidowe postacie amfoterycyny B.
Leki przeciwgrzybicze mogą skutecznie leczyć i usuwać zakażenie w ciągu dwóch dni do dwóch tygodni. Ważne jest, aby przyjmować leki zgodnie z zaleceniami i przez cały zalecony czas, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej.
Zapobieganie
Istnieją sposoby, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju zakażenia Candida:
Zapobieganie zakażeniom pochwy:
Noś bieliznę bawełnianą
Noś oddychającą odzież (nie zbyt obcisłą)
Utrzymuj okolicę w czystości i suchości
Zapobieganie pleśniawce jamy ustnej i gardła:
Utrzymuj dobrą higienę jamy ustnej
Płucz usta lub myj zęby po użyciu kortykosteroidów wziewnych
Właściwe stosowanie leków:
Antybiotyki i kortykosteroidy są często niezbędne do leczenia zakażeń, ale mogą również zwiększać ryzyko kandydozy. Ważne jest, aby przyjmować antybiotyki lub kortykosteroidy tylko zgodnie z zaleceniem lekarza i dokładnie tak, jak zostały przepisane. Należy poinformować lekarza, jeśli zaczynają się rozwijać objawy zakażenia.
Dieta i styl życia:
Drożdżaki uwielbiają cukier, dlatego unikanie pokarmów bogatych w cukier może pomóc ograniczyć rozrost drożdżaków. Należy unikać białej mąki i białego ryżu, pokarmów lub napojów fermentowanych z drożdżami oraz pokarmów składających się z prostych cukrów. Spożywanie jogurtu z żywymi kulturami bakterii, zawierającego bakterie Lactobacillus, może pomóc zapobiec niektórym typom zakażeń drożdżakowych.
Higiena skóry:
Utrzymuj skórę w czystości i suchości. Stosuj puder w wilgotnych miejscach, takich jak fałdy skóry. U niemowląt regularnie zmieniaj pieluchy, aby zapobiec rozwojowi odparzenia pieluchowego.
Zapobieganie inwazyjnej kandydozie:
Inwazyjna kandydoza najczęściej występuje u pacjentów hospitalizowanych. Lekarze mogą przepisywać leki przeciwgrzybicze, aby chronić niektórych pacjentów przed rozwojem inwazyjnej kandydozy. Jest to często zalecane dla pacjentów po przeszczepie narządów, niektórych pacjentów na oddziałach intensywnej terapii, pacjentów poddawanych określonym rodzajom chemioterapii lub z niską liczbą białych krwinek oraz pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych lub szpiku kostnego.
Austria