Kandydoza sromu i pochwy to zakażenie grzybicze, które dotknie aż trzy na cztery kobiety przynajmniej raz w życiu. Swędzenie, pieczenie i białawe wydzieliny mogą być bardzo uciążliwe, ale na szczęście stan ten da się skutecznie leczyć lekami przeciwgrzybiczymi.
Czym jest kandydoza sromu i pochwy
Kandydoza sromu i pochwy to zakażenie wywołane przez nadmierny rozrost drożdżaków z rodzaju Candida. Najczęściej odpowiedzialny jest za nie gatunek Candida albicans, choć czasem przyczynę stanowią inne gatunki drożdżaków.
Drożdżaki Candida naturalnie występują w organizmie człowieka i zazwyczaj nie powodują żadnych dolegliwości. Jednak gdy równowaga zostaje zachwiana, drożdżaki mogą szybko się namnażać, prowadząc do zakażenia. To właśnie ten nadmierny rozrost powoduje charakterystyczne objawy, które mogą być bardzo uciążliwe.
Szacuje się, że około 75% kobiet doświadczy przynajmniej jednego epizodu kandydozy pochwy w swoim życiu, a 40-45% będzie miało dwa lub więcej zakażeń. Zakażenie występuje najczęściej po okresie dojrzewania i przed menopauzą. Ważne jest, aby wiedzieć, że kandydoza sromu i pochwy nie jest chorobą przenoszoną drogą płciową.
Objawy zakażenia
Typowe objawy kandydozy sromu i pochwy obejmują świąd lub pieczenie w pochwie i okolicy sromu. Kobiety często opisują ten dyskomfort jako bardzo dokuczliwy i trudny do zniesienia.
Charakterystyczną cechą zakażenia jest zmiana wyglądu upławów. Upławy stają się gęste i białe, przypominając swoją konsystencją twaróg. Może również pojawić się zaczerwienienie i obrzęk w okolicy sromu i pochwy.
Inne objawy to małe rozcięcia lub drobne pęknięcia skóry sromu, pieczenie podczas oddawania moczu oraz ból podczas stosunku płciowego. Niektóre kobiety mogą również odczuwać ogólny dyskomfort i bolesność w okolicy pochwy.
Należy pamiętać, że objawy kandydozy mogą być podobne do objawów innych schorzeń dotyczących pochwy. Dlatego też w przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów, warto skontaktować się z lekarzem w celu dokładnego zbadania.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Kandydozę sromu i pochwy wywołuje nadmierny rozrost drożdżaka Candida albicans, który naturalnie występuje w organizmie. W warunkach prawidłowych inne bakterie pomagają utrzymać odpowiednią równowagę mikroorganizmów w pochwie.
Istnieje szereg czynników, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zakażenia. Do najważniejszych należy przyjmowanie antybiotyków, które niszczą nie tylko szkodliwe, ale także pożyteczne bakterie w organizmie, pozwalając drożdżakom na niekontrolowany rozrost.
Ciąża stanowi kolejny istotny czynnik ryzyka ze względu na zmiany hormonalne zachodzące w tym okresie. Zmiany te mogą zaburzać równowagę bakteryjną w pochwie. Podobnie stosowanie środków antykoncepcyjnych zawierających wysokie dawki estrogenu może zwiększać podatność na zakażenie.
Niekontrolowana cukrzyca to kolejny ważny czynnik ryzyka. Wysoki poziom cukru we krwi może wspierać rozwój drożdżaków w organizmie. Osoby z osłabionym układem odpornościowym również są bardziej narażone na kandydozę.
Stosowanie produktów takich jak aerozole do higieny intymnej czy irygacje pochwy może zaburzać naturalną równowagę bakterii w pochwie, zwiększając ryzyko zakażenia.
Rozpoznanie
Diagnoza kandydozy sromu i pochwy opiera się na zebraniu wywiadu dotyczącego objawów oraz badaniu fizykalnym. Lekarz sprawdza obecność zaczerwienienia, obrzęku i charakterystycznych upławów.
Ważnym elementem diagnostyki jest badanie pH pochwy, które w przypadku kandydozy pozostaje prawidłowe, czyli poniżej 4,5. Jest to istotne rozróżnienie, ponieważ inne zakażenia pochwy często wiążą się ze zmianą pH.
Podstawowym badaniem diagnostycznym jest preparat na świeżo, w którym próbkę upławów z pochwy bada się pod mikroskopem. Do próbki dodaje się 10% roztwór wodorotlenku potasu (KOH), który ułatwia widoczność drożdżaków poprzez rozpuszczenie komórek mogących przesłaniać grzyby. W przypadku zakażenia widoczne są pączkujące drożdżaki, strzępki lub pseudostrzępki.
Jeśli badanie mikroskopowe nie potwierdza zakażenia, ale podejrzenie kliniczne pozostaje wysokie, należy wykonać posiew grzybów. Jest to szczególnie ważne w przypadku nawracających zakażeń lub gdy objawy nie ustępują po standardowym leczeniu.
Warto podkreślić, że samodzielna diagnoza przez pacjentki jest często nieprecyzyjna. Badania pokazują, że kobiety, które same rozpoznały u siebie zakażenie drożdżakowe, w rzeczywistości mogą cierpieć na inne schorzenia.
Leczenie
Leczenie kandydozy sromu i pochwy opiera się na stosowaniu leków przeciwgrzybicznych. Te leki dostępne są zarówno w postaci dopochwowej (kremy, czopki), jak i doustnej.
W przypadku niepowikłanej kandydozy, która występuje sporadycznie i ma łagodny przebieg, zazwyczaj wystarczy krótkotrwałe leczenie miejscowe. Preparaty dopochwowe zawierające takie substancje jak butokonazol, klotrimazol, mikonazol czy tiokonazol są dostępne bez recepty.
Należy jednak pamiętać, że samodzielne leczenie preparatami dostępnymi bez recepty powinno być stosowane wyłącznie przez kobiety, u których wcześniej postawiono diagnozę kandydozy i które mają nawrót tych samych objawów. Jeśli objawy utrzymują się po zastosowaniu preparatu bez recepty lub nawracają w ciągu dwóch miesięcy, należy zgłosić się do lekarza.
Podczas stosowania leków dopochwowych nie należy używać tamponów, ponieważ mogą one wchłaniać lek. Zaleca się stosowanie podpasek. Ważne jest również, aby nie podejmować współżycia seksualnego w trakcie stosowania leku dopochwowego.
U większości kobiet z prawidłowym układem odpornościowym leczenie jest skuteczne i objawy ustępują w ciągu kilku dni.
Kandydoza nawracająca
O kandydozie nawracającej mówimy, gdy dochodzi do co najmniej czterech epizodów zakażenia w ciągu roku. Nawracająca kandydoza występuje u mniej niż 5% kobiet, które doświadczyły zakażenia drożdżakowego.
Około 10-20% kobiet z kandydozą ma postać powikłaną, która wymaga szczególnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Do postaci powikłanych zalicza się nawracającą kandydozę, ciężki przebieg zakażenia, zakażenie drożdżakami innymi niż Candida albicans, oraz kandydozę u kobiet z cukrzycą, zakażeniem HIV lub innymi stanami obniżającymi odporność.
W przypadku nawracającej kandydozy szczególnie ważne jest wykonanie posiewu w celu określenia dokładnego gatunku drożdżaka. Niektóre gatunki inne niż Candida albicans mogą być bardziej oporne na standardowe leczenie.
Leczenie nawracającej kandydozy jest bardziej złożone i zazwyczaj wymaga długotrwałej terapii przeciwgrzybiczej. Po wyleczeniu ostrego epizodu, istotne jest zastosowanie terapii podtrzymującej, która ma na celu zapobieganie kolejnym nawrotom. Ponieważ u wielu pacjentek nawroty występują po zaprzestaniu profilaktyki, może być konieczna długotrwała terapia.
Kliniczna ocena każdego nawracającego epizodu jest niezbędna. Pacjentki, które samodzielnie stawiają diagnozę, mogą nie zauważyć innych przyczyn objawów lub współistniejących zakażeń wymagających odmiennego leczenia.
Jak zapobiegać zakażeniom
Chociaż nie zawsze można zapobiec kandydozie sromu i pochwy, istnieje wiele sposobów na zmniejszenie ryzyka jej wystąpienia. Kluczowe znaczenie ma noszenie bielizny wykonanej z bawełny, która jest materiałem przepuszczającym powietrze i nie zatrzymującym wilgoci.
Należy unikać noszenia obcisłej odzieży takiej jak obcisłe dżinsy, legginsy czy rajstopy, które mogą podnosić temperaturę ciała i zwiększać wilgotność w okolicy intymnej. To z kolei stwarza sprzyjające warunki dla rozwoju drożdżaków.
Ważne jest, aby jak najszybciej przebierać się z mokrej odzieży. Nie należy pozostawać w mokrym stroju kąpielowym po pływaniu ani w spoconych ubraniach po ćwiczeniach fizycznych. Po pływaniu zaleca się spłukanie skóry czystą wodą i natychmiastową zmianę na suche ubrania.
Należy unikać stosowania irygacji pochwy oraz produktów zawierających zapachy, takich jak aerozole, mydła czy tamponów zapachowych. Te produkty mogą zaburzać naturalną równowagę mikroorganizmów w pochwie poprzez usuwanie pożytecznych bakterii.
Korzystne może być również ograniczenie w diecie produktów zawierających duże ilości cukru i prostych węglowodanów, które mogą wspierać rozwój drożdżaków. Dotyczy to białej mąki, białego ryżu oraz produktów bogatych w cukier.
Jeśli lekarz przepisuje antybiotyki, warto rozważyć jednoczesne stosowanie probiotyków, które mogą pomóc w utrzymaniu prawidłowej równowagi bakteryjnej w organizmie. Należy przyjmować antybiotyki i kortykosteroidy wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
W łazience zawsze należy podcierać się od przodu do tyłu, aby uniknąć przenoszenia bakterii z odbytu do pochwy. W okresie menstruacji trzeba regularnie zmieniać tampony, podpaski i wkładki higieniczne.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Rumunia
