Zapalenie trzustki nawrotowe to choroba, w której ostre epizody silnego bólu w górnej części brzucha powtarzają się wielokrotnie, stopniowo się nasilając i mogąc stać się nie do zniesienia.
Czym jest zapalenie trzustki nawrotowe
Zapalenie trzustki nawrotowe to choroba charakteryzująca się powracającymi ostrymi epizodami ciężkiego bólu w górnej części brzucha. Ataki te mają charakter postępujący – z czasem mogą stać się tak intensywne i tak częste, że będą nie do opanowania.
Trzustka to gruczoł położony w górnej połowie brzucha, za żołądkiem i przed kręgosłupem. Ma około 25 centymetrów długości i łososiowo-różowy kolor. Prawidłowe trawienie pokarmów zależy od pracy tego narządu. Trzustka produkuje soki, które równoważą kwas wytwarzany w żołądku. Sok trzustkowy zawiera enzymy trawienne – specjalne białka rozkładające białko, skrobię i tłuszcz z pożywienia na mniejsze cząsteczki, które łatwiej wchłaniają się do organizmu.
Nawrotowe ostre zapalenie trzustki to częsty problem kliniczny. Mimo zaawansowanych metod diagnostycznych, u około 10 procent pacjentów przyczyna pozostaje nieznana. Nawrotowe ostre zapalenie trzustki często stanowi etap przejściowy do przewlekłego zapalenia trzustki.
Objawy i przebieg choroby
Głównym objawem zapalenia trzustki nawrotowego jest ostry, silny ból w górnej części brzucha, który pojawia się wielokrotnie. We wczesnym stadium choroby funkcja gruczołu i tkanki wysp trzustkowych może być zaburzona tylko podczas ostrego ataku, ale z czasem zmiany te mogą stać się trwałe.
Przewlekłe zmiany mogą objawiać się przez biegunkę tłuszczową (stolce zawierające nadmiar tłuszczu), biegunkę białkową (stolce zawierające niestrawione białko) oraz cukrzycę. U pacjentów może również wystąpić wzdęcie brzucha, nudności i wymioty.
W badaniach pacjentów z nawrotowym ostrym zapaleniem trzustki przeprowadzonych w latach 1997-2000, spośród 245 chorych z ostrym zapaleniem trzustki u 77 osób doszło do nawrotu choroby. Z tej grupy 56 pacjentów doświadczyło dwóch nawrotów.
Wyniki badań funkcji trzustki odzwierciedlają postęp procesu chorobowego, a zwapnienie trzustki występuje często. Przewlekłe zapalenie trzustki to trwałe i postępujące niszczenie tkanki i funkcji trzustki, prowadzące do niepełnosprawnego bólu brzucha, biegunek tłuszczowych i cukrzycy.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyny zapalenia trzustki nawrotowego są wieloczynnikowe, przy czym istotną rolę odgrywają wpływy genetyczne i środowiskowe. Alkoholizm jest najważniejszym czynnikiem ryzyka u dorosłych. Średni wiek w momencie rozpoznania wynosi 35-55 lat.
Najczęstszymi czynnikami powodującymi zapalenie trzustki są palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu. Kamica żółciowa również może być przyczyną – jeśli badania ultrasonograficzne wykazują obecność kamieni żółciowych i uważa się, że przyczyną zapalenia trzustki są problemy z drogami żółciowymi, należy wykonać usunięcie pęcherzyka żółciowego podczas tego samego pobytu w szpitalu.
Inne czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju zapalenia trzustki, to:
Przewlekłe nadużywanie alkoholu
Wywiad rodzinny zapalenia trzustki
Niektóre schorzenia, takie jak mukowiscydoza
Przebyte operacje brzucha w ostatnich latach
Jedną z ważnych przyczyn nawrotowego zapalenia trzustki są również torbielowate nowotwory trzustki. Te złośliwe guzy niskiego stopnia mogą powodować zapalenie trzustki przez zablokowanie lub połączenie się z przewodem trzustkowym.
Rozpoznanie
Większość przypadków zapalenia trzustki można zidentyfikować poprzez dokładny wywiad i badanie fizykalne. Jeśli podejrzewa się przewlekłe zapalenie trzustki, najlepszą metodą obrazowania do ustalenia rozpoznania jest tomografia komputerowa z kontrastem.
Tomografia komputerowa może być niejednoznaczna we wczesnych stadiach choroby, dlatego można zastosować inne metody, takie jak:
Ultrasonografia endoskopowa z biopsją lub bez niej
Metaanaliza 43 badań obejmujących ponad 3400 pacjentów wykazała, że tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna oraz ultrasonografia endoskopowa mają podobnie wysoką dokładność diagnostyczną w przewlekłym zapaleniu trzustki.
Badania obrazowe mogą wykazać obecność torbieli o niskiej gęstości zawierającej zwapnienia ścienne (w tomografii komputerowej) lub płatowatą zmianę wzmacniającą się w obrazie T2 (w rezonansie magnetycznym). Ultrasonografia endoskopowa może dostarczyć bardziej szczegółowych obrazów z możliwością nakłucia cysty cienką igłą w celu pobrania płynu do analizy.
Leczenie
Leczenie zapalenia trzustki nawrotowego przedstawia wyzwanie dla lekarzy. Leczenie zachowawcze jest generalnie rozczarowujące. Medyczne postępowanie w łagodnym ostrym zapaleniu trzustki jest stosunkowo proste. Pacjent nie może jeść ani pić (zachowuje się tzw. post), otrzymuje dożylne płyny nawadniające oraz leki przeciwbólowe. Antybiotyki generalnie nie są wskazane.
Wstrzyknięcia przykręgowe mogą kontrolować ostry ból. Chociaż narkotyki i leki przeciwdepresyjne zapewniają największą ulgę w bólu, połowa pacjentów ostatecznie wymaga leczenia chirurgicznego.
Endoskopia terapeutyczna jest wskazana w leczeniu objawowych zwężeń, kamieni i rzekomych torbieli trzustki. Zabiegi chirurgiczne dekompresyjne, takie jak pancreaticojejunostomia boczna, są wskazane w przypadku choroby dużych przewodów (poszerzenie przewodu trzustkowego o 7 mm lub więcej).
Zabiegi resekcyjne, takie jak operacja Whipple'a, są wskazane w przypadku choroby małych przewodów lub powiększenia głowy trzustki. Leczenie chirurgiczne obejmuje również długotrwały drenaż żółciowy, zespolenia między przewodem żółciowym wspólnym a dwunastnicą oraz między przewodem trzustkowym a dwunastnicą, przecięcie zwieracza Oddiego, częściową i całkowitą resekcję trzustki oraz sympathektomię, splanchnicektomię i wagotomię.
W przypadku zapalenia trzustki o podłożu autoimmunologicznym, odpowiedź na sterydy ma istotny wpływ na rozpoznanie, ponieważ pacjenci z autoimmunologicznym zapaleniem trzustki i rakiem trzustki mają wiele wspólnych cech klinicznych.
Zmiany w stylu życia i dieta
Zalecane modyfikacje stylu życia obejmują zaprzestanie spożywania alkoholu i palenia tytoniu oraz jedzenie małych, częstych posiłków o niskiej zawartości tłuszczu. Wczesne i agresywne leczenie zapalenia trzustki może poprawić wyniki, przyspieszyć powrót do zdrowia i ograniczyć powikłania.
Usunięcie pęcherzyka żółciowego. Jeśli zdiagnozowano u Ciebie kamienie żółciowe i wystąpił atak zapalenia trzustki, usunięcie pęcherzyka żółciowego może pomóc zapobiec przyszłym problemom.
Ograniczenie spożycia alkoholu. Nadmierne spożywanie alkoholu może prowadzić do kolejnych ataków zapalenia trzustki. Jeśli nie możesz samodzielnie przestać pić, poproś lekarza o skierowanie do programu leczenia uzależnień.
Rzucenie palenia. Palenie znacząco zwiększa ryzyko zapalenia trzustki u osób, które już mają tę chorobę.
Stosowanie diety niskotłuszczowej. Tłuszcz stymuluje trzustkę do wydzielania większej ilości enzymów, co może wywołać atak.
Twój lekarz i dietetyk mogą pomóc Ci stworzyć plan żywieniowy, który nie będzie drażnił układu trawiennego. Zawsze rozmawiaj z lekarzem lub dietetykiem przed wprowadzeniem zmian w diecie.
Zalecenia dietetyczne obejmują:
Jedz 4-6 małych posiłków i przekąsek dziennie zamiast 3 dużych posiłków
Wybieraj chude mięso i usuwaj cały widoczny tłuszcz
Jedz drób bez skóry
Unikaj smażenia potraw w tłuszczu – piecz, grilluj lub gotuj mięso, drób lub ryby
Pij lub jedz mleko odtłuszczone lub niskotłuszczowe, jogurt, ser lub inne produkty mleczne każdego dnia
Unikaj kremowych zup i kremowych sosów do makaronów
Jedz lody niskotłuszczowe, mrożony jogurt lub sorbet
Lekarz może zapytać, czy potrzebujesz przyjmować tabletki z enzymami trzustkowymi, aby pomóc organizmowi trawić tłuszcz i białko.
Powikłania i rokowanie
Ryzyko raka trzustki jest zwiększone u pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki, szczególnie w przypadku dziedzicznego zapalenia trzustki. Chociaż nie wiadomo, czy badania przesiewowe poprawiają wyniki leczenia, lekarze powinni informować pacjentów o tym zwiększonym ryzyku i oceniać pacjentów z utratą masy ciała lub żółtaczką pod kątem nowotworu.
Umiarkowany do ciężkiego atak zapalenia trzustki może powodować:
Niewydolność wielonarządową (nerek, płuc lub serca)
Krwawienie lub tworzenie się zakrzepów w naczyniach krwionośnych
Martwicę trzustki (zniszczenie tkanki)
Zakażenie
Tworzenie się zbiorników płynu zapalnego (rzekome torbiele)
Niedożywienie
Sepsę
Spowolnienie układu pokarmowego
Przewlekłe zapalenie trzustki jest wynikiem postępującego, długotrwałego zapalenia. Może rozwinąć się po przebytym ostrym ataku. Z czasem objawy mogą obejmować ból i wzdęcie w górnej części brzucha, nudności i wymioty, biegunkę spowodowaną złym wchłanianiem, utratę masy ciała (ponieważ organizm nie wchłania prawidłowo składników odżywczych), cukrzycę oraz niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak A, D, E i K.
Badanie pacjentów z nawrotowym zapaleniem trzustki w Chinach wykazało, że choroba wciąż ich niepokoiła nawet bez ataków, zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Pacjenci wyrażali smutek, walkę, współczucie, adaptację i korzyści z leczenia. Te kluczowe punkty zasługują na znaczną uwagę w celu poprawy jakości życia pacjentów i modyfikacji stylu życia.
Choroba trzustki ma znaczący wpływ na jakość życia. Pomyślne leczenie wymaga opieki wielu specjalistów, w tym modyfikacji zachowań i stylu życia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Hiszpania