Ostre zapalenie trzustki to nagły stan zapalny narządu, który zwykle ustępuje w ciągu tygodnia, ale w ciężkich przypadkach może prowadzić do poważnych powikłań zagrażających życiu.
Czym jest ostre zapalenie trzustki?
Ostre zapalenie trzustki to stan, w którym trzustka (niewielki narząd znajdujący się za żołądkiem) ulega nagłemu zapaleniu i obrzękowi w krótkim czasie. Trzustka pełni ważną rolę w organizmie – pomaga w trawieniu i reguluje poziom cukru we krwi.
Większość osób z ostrym zapaleniem trzustki zaczyna czuć się lepiej w ciągu około tygodnia i nie ma dalszych problemów. Jednak niektórzy pacjenci z ciężką postacią choroby mogą rozwinąć poważne powikłania. Ostre zapalenie trzustki różni się od przewlekłego zapalenia trzustki, w którym trzustka ulega trwałemu uszkodzeniu wskutek długotrwałego stanu zapalnego przez wiele lat.
Narząd ten wytwarza enzymy trawienne (takie jak amylaza) oraz hormony (takie jak insulina). Dostarcza enzymy trawienne do jelita cienkiego przez przewód trzustkowy. Do zapalenia dochodzi, gdy enzymy trawienne przedwcześnie ulegają aktywacji wewnątrz trzustki, co powoduje uszkodzenie komórek narządu, ogólnoustrojowy stan zapalny i samotrawienie trzustki.
Trzustka
Żołądek
Jelito cienkie
Przewód trzustkowy
Objawy ostrego zapalenia trzustki
Najczęstszym objawem ostrego zapalenia trzustki jest silny, nagły ból w środkowej części brzucha. Ból może promieniować do pleców i przez tułów. Niektórzy pacjenci zauważają, że ból zmniejsza się, gdy pochylają się do przodu, ale leżenie lub chodzenie może nasilić dolegliwości.
Do innych objawów ostrego zapalenia trzustki należą:
Nudności i wymioty
Wysoka gorączka (38°C lub wyższa)
Wilgotna skóra
Biegunka
Łagodna żółtaczka (zażółcenie skóry i białek oczu)
Obrzęk brzucha
Ból brzucha utrzymuje się zwykle krócej niż tydzień u większości pacjentów, ale może być silny i wpływać na inne narządy. Mogą zostać dotknięte nerki, serce i płuca, co może prowadzić do powikłań zagrażających życiu.
Przyczyny ostrego zapalenia trzustki
Ostre zapalenie trzustki najczęściej wiąże się z dwoma głównymi przyczynami: kamicą żółciową i nadmiernym spożyciem alkoholu. Kamienie żółciowe, które blokują przewód trzustkowy, są jedną z najczęstszych przyczyn zapalenia trzustki.
Istnieją również inne czynniki ryzyka, które mogą prowadzić do ostrego zapalenia trzustki:
Leki, takie jak: 6-merkaptopuryna, azatiopryna, kortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne; niektóre antybiotyki i leki obniżające ciśnienie krwi, takie jak diuretyki tiazydowe
Nieprawidłowości budowy trzustki lub wspólnego przewodu żółciowego, w tym dzielona trzustka
Mutacje genetyczne, w tym dziedziczne zapalenie trzustki (PRSS1), mutacje genu mukowiscydozy (CFTR) oraz inhibitora trzustkowego wydzielniczego trypsyny (SPINK)
Zaburzenia metaboliczne prowadzące do hipertrójglicerydemii i hiperkalcemii; w rzadkich przypadkach niedoczynność tarczycy i celiakia
Urazy mechaniczne
Uszkodzenie trzustki podczas procedur endoskopowych
Rak trzustki
Zakażenia wirusowe lub bakteryjne
W niektórych przypadkach przyczyna ostrego zapalenia trzustki nie jest znana. Taki stan nazywa się idiopatycznym zapaleniem trzustki.
Zmniejszając ilość spożywanego alkoholu i modyfikując dietę tak, aby zmniejszyć ryzyko powstania kamieni żółciowych, można ograniczyć prawdopodobieństwo rozwoju ostrego zapalenia trzustki.
Rozpoznanie choroby
Zgodnie z kryteriami atlanckimi, ostre zapalenie trzustki rozpoznaje się, gdy pacjent prezentuje dwa z trzech następujących objawów: ból brzucha sugerujący zapalenie trzustki, poziom amylazy lub lipazy w surowicy co najmniej trzykrotnie wyższy od normy oraz charakterystyczne zmiany w badaniach obrazowych.
Ważne jest odróżnienie łagodnej postaci choroby od ciężkiej, ponieważ ciężkie zapalenie trzustki wiąże się ze śmiertelnością sięgającą nawet 30%. Tomografia komputerowa z kontrastem jest uważana za standardowe badanie radiologiczne w ocenie ostrego zapalenia trzustki ze względu na jej skuteczność w przewidywaniu ciężkości choroby i rokowania.
Lekarze mogą również stosować różne systemy punktacji, takie jak wskaźnik ciężkości tomografii komputerowej, skala Ransona, BISAP, APACHE-II czy SOFA, aby określić ciężkość choroby i przewidzieć prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań.
Leczenie ostrego zapalenia trzustki
Leczenie ostrego zapalenia trzustki ma na celu kontrolę stanu pacjenta i opanowanie objawów. Zwykle wymaga to przyjęcia do szpitala.
Podstawowe leczenie podtrzymujące
Płyny są podawane bezpośrednio do żyły (płyny dożylne), aby zapobiec odwodnieniu. Ostre zapalenie trzustki może powodować odwodnienie organizmu. Płyny Ringera są zalecane jako lepsze od zwykłej soli fizjologicznej, a umiarkowana rehydratacja ma przewagę nad agresywnym nawadnianiem.
Aby zapewnić organizmowi wystarczającą ilość tlenu, pacjent może otrzymywać tlen przez rurki w nosie. Rurki można usunąć po kilku dniach, gdy stan się poprawi. W przypadku ciężkiego ostrego zapalenia trzustki może być również używany sprzęt wentylacyjny wspomagający oddychanie.
Leki przeciwbólowe
Ostre zapalenie trzustki często powoduje silny ból brzucha, dlatego pacjenci zazwyczaj potrzebują leków przeciwbólowych. Niektóre z nich mogą powodować senność.
Antybiotyki
Antybiotyki mogą być potrzebne, jeśli występuje zakażenie oprócz zapalenia trzustki – na przykład zakażenie dróg oddechowych lub układu moczowego. W ciężkich przypadkach obejmujących martwicę ponad 30% narządu, profilaktyka antybiotykowa z użyciem imipenemu/cilastatyny zmniejsza ryzyko zakażenia trzustki.
Wsparcie żywieniowe
Jeśli pacjent ma łagodne ostre zapalenie trzustki, ale nie odczuwa nudności, wymiotów ani bólu brzucha, zwykle może normalnie jeść. Jednak w przypadku cięższych postaci choroby może być zalecane unikanie stałego pokarmu przez kilka dni lub dłużej. Próba trawienia stałego pokarmu mogłaby zbyt obciążyć trzustkę.
Jeśli konieczne jest unikanie stałego pokarmu, pacjent może otrzymywać specjalną płynną mieszankę żywieniową zawierającą niezbędne składniki odżywcze, podawaną przez rurkę do żołądka (żywienie dojelitowe). Gdy wskazany jest długotrwały odpoczynek dla jelit, żywienie dojelitowe wiąże się z niższym odsetkiem powikłań, w tym zgonów, niewydolności wielonarządowej, powikłań miejscowych i zakażeń ogólnoustrojowych, niż żywienie pozajelitowe.
Leczenie przyczyny podstawowej
Po opanowaniu stanu może być konieczne leczenie przyczyny podstawowej. Jeśli kamień żółciowy powoduje zapalenie trzustki, może być potrzebna procedura zwana endoskopową cholangiopankreatografią wsteczną (ERCP) lub usunięcie pęcherzyka żółciowego.
W przypadku zapalenia trzustki związanego z kamicą żółciową, wczesna cholecystektomia i ERCP ze sfinkterotomią mogą skrócić czas hospitalizacji i zmniejszyć częstość powikłań.
Monitorowanie i opieka
Większość osób z ostrym zapaleniem trzustki zaczyna czuć się lepiej w ciągu tygodnia i jest wystarczająco zdrowych, aby opuścić szpital po kilku dniach. W pierwszych 48-72 godzinach leczenia wymagane jest monitorowanie, aby zapobiec zachorowalności i śmiertelności związanej z pogarszającym się zapaleniem trzustki.
Pacjenci z ciężkim ostrym zapaleniem trzustki mogą rozwinąć powikłania wymagające dalszego leczenia i mogą wymagać przyjęcia na oddział intensywnej terapii. Rekonwalescencja po ciężkim ostrym zapaleniu trzustki może trwać znacznie dłużej i istnieje ryzyko, że może być śmiertelne. Wielodyscyplinarne podejście do opieki jest niezbędne w przypadkach obejmujących martwicę trzustki.
Możliwe powikłania
Chociaż większość przypadków ostrego zapalenia trzustki ma łagodny przebieg, ciężkie zapalenie trzustki może powodować poważne powikłania zdrowotne, z których niektóre zagrażają życiu. Ciężkie ostre zapalenie trzustki wiąże się ze śmiertelnością dochodzącą do 30%.
Potencjalnie dotknięte narządy obejmują nerki, serce i płuca, co może prowadzić do powikłań zagrażających życiu. Może wystąpić niewydolność nerek lub uszkodzenie płuc. Jeśli wystąpią takie problemy jak niewydolność nerek czy uszkodzenie płuc, pacjenci mają dostęp do specjalistów należących do najlepszych ekspertów w tych dziedzinach.
Pacjenci z ciężkim zapaleniem trzustki są leczeni w nowoczesnych oddziałach intensywnej terapii, obsługiwanych przez renomowanych lekarzy i pielęgniarki specjalizujących się w opiece krytycznej.
Zapobieganie
Można zmniejszyć ryzyko rozwoju ostrego zapalenia trzustki poprzez zmniejszenie ilości spożywanego alkoholu i modyfikację diety, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo powstania kamieni żółciowych.
Najczęstszymi czynnikami ryzyka zapalenia trzustki są palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu. Ograniczenie lub całkowita rezygnacja z tych czynników może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby.
Osoby z kamicą żółciową powinny rozważyć odpowiednie leczenie tego schorzenia, aby zapobiec rozwojowi ostrego zapalenia trzustki. Podobnie pacjenci z wysokim poziomem trójglicerydów lub innymi zaburzeniami metabolicznymi powinni pozostawać pod regularną kontrolą medyczną.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Hiszpania
