Obturacyjne zapalenie trzustki to stan, w którym przewód trzustkowy zostaje zablokowany, prowadząc do zapalenia gruczołu. Najczęstszą przyczyną jest nagromadzenie kamieni żółciowych, które uniemożliwiają prawidłowy przepływ enzymów trawiennych.
Czym jest trzustka i jaką pełni rolę
Trzustka to narząd znajdujący się w jamie brzusznej, umiejscowiony pomiędzy żołądkiem a kręgosłupem. Jeśli położysz prawą dłoń w poprzek brzucha, mniej więcej odpowiada to rozmiarowi i kształtowi trzustki znajdującej się za nim.
Trzustka pełni dwie kluczowe funkcje w organizmie. Po pierwsze, bierze udział w trawieniu pokarmów, wytwarzając enzymy trawienne, takie jak amylaza. Po drugie, reguluje poziom cukru we krwi, produkując hormony, w tym insulinę. Enzymy trawienne są dostarczane do jelita cienkiego przez przewód trzustkowy.
Gdy trzustka jest uszkodzona, może nie wytwarzać wystarczającej ilości insuliny, co prowadzi do wzrostu poziomu cukru we krwi i potencjalnie do cukrzycy. Jeśli chodzi o trawienie, rola enzymów trzustkowych polega na rozkładaniu tłuszczów, białek i węglowodanów z pożywienia. Gdy dochodzi do zapalenia trzustki, proces ten zostaje zakłócony, co prowadzi do trudności w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych.
Mechanizm powstawania zapalenia trzustki
Zapalenie trzustki to stan, w którym dochodzi do obrzęku i bólu w obrębie tego narządu. Zapalenie jest naturalną odpowiedzią układu odpornościowego na uszkodzenie tkanek. Ma ono pomóc w ich gojeniu. W przypadku trzustki uszkodzenie najczęściej wynika z zablokowania przewodu trzustkowego przez kamienie żółciowe lub jest następstwem spożywania alkoholu.
Obturacyjne zapalenie trzustki rozwija się, gdy dochodzi do niedrożności przewodu trzustkowego. Może to być spowodowane różnymi czynnikami. Gdy przewód zostaje zablokowany, enzymy trawienne wytwarzane przez trzustkę zostają uwięzione wewnątrz narządu. W normalnych warunkach enzymy te są uwalniane do jelita cienkiego, gdzie pomagają w trawieniu. Jednak gdy nie mogą opuścić trzustki, zostają aktywowane wewnątrz niej, co prowadzi do uszkodzenia i zapalenia.
Przyczyny zapalenia trzustki
Istnieje wiele czynników, które mogą wywołać zapalenie trzustki. Najczęstsze przyczyny to kamienie żółciowe i spożywanie alkoholu.
Kamienie żółciowe to małe, twarde złogi, które mogą zablokować przewód trzustkowy. Gdy to się dzieje, enzymy trawienne zostają uwięzione, co powoduje zapalenie narządu. Kamienie żółciowe są główną przyczyną ostrego zapalenia trzustki.
Nadmierne spożywanie alkoholu to kolejny istotny czynnik przyczyniający się do rozwoju choroby. Choć dokładny związek między alkoholem a zapaleniem trzustki nie jest w pełni poznany, wiadomo, że przewlekłe i intensywne picie może wywołać ten stan.
Pewne leki, w tym antybiotyki, leki immunosupresyjne oraz preparaty stosowane w leczeniu wysokiego cholesterolu, wiążą się z rozwojem zapalenia trzustki. Również infekcje – w tym świnka, wirusowe zapalenie wątroby typu A i B oraz wirus Epsteina-Barra – mogą prowadzić do zapalenia trzustki.
Czynniki genetyczne mogą predysponować daną osobę do rozwoju zapalenia trzustki. Mutacje w niektórych genach mogą wpływać na zdolność trzustki do radzenia sobie z wytwarzanymi przez nią enzymami trawiennymi, co prowadzi do zapalenia.
Objawy zapalenia trzustki
Najczęstszym objawem zapalenia trzustki jest ból brzucha. Jeśli masz zapalenie trzustki, możesz odczuwać ból w żołądku, który promieniuje do pleców.
W ostrym zapaleniu trzustki ból jest zwykle silny, tępy i stały. Najczęściej występuje w górnej części brzucha i może rozprzestrzeniać się bezpośrednio do pleców. Ostry epizod może pojawić się nagle, a nasilenie bólu stopniowo wzrasta, aż osiągnie stały, uporczywy charakter.
Oprócz bólu brzucha mogą wystąpić nudności i wymioty, czasem z utratą łaknienia. Niektórzy pacjenci doświadczają również biegunki. W bardziej zaawansowanych przypadkach może pojawić się gorączka oraz żółtaczka – zażółcenie skóry lub białek oczu.
Ważne jest, aby pamiętać, że wiele z tych objawów może występować również w innych powszechnych schorzeniach, takich jak niestrawność czy krótkotrwałe infekcje wirusowe. Dlatego konieczne są dalsze badania, aby ustalić, czy przyczyną jest właśnie zapalenie trzustki.
Rozpoznanie
Jeśli podejrzewa się przewlekłe zapalenie trzustki, najlepszą metodą obrazowania do postawienia diagnozy jest tomografia komputerowa z kontrastem. Badanie to może jednak nie dać jednoznacznych wyników we wczesnych stadiach choroby, dlatego można zastosować inne metody, takie jak rezonans magnetyczny, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego lub endoskopowe badanie ultrasonograficzne, z biopsją lub bez niej.
W przypadku ostrego zapalenia trzustki lekarz może zlecić badania laboratoryjne krwi, zdjęcia rentgenowskie brzucha, ultrasonografię lub tomografię komputerową, aby ocenić stan trzustki i wykluczyć inne przyczyny objawów.
Leczenie
Ostre zapalenie trzustki jest leczone w szpitalu, gdzie pacjent jest ściśle monitorowany pod kątem poważnych problemów i otrzymuje wsparcie, takie jak płyny oraz tlen. Osoby z łagodnym ostrym zapaleniem trzustki zazwyczaj zaczynają czuć się lepiej w ciągu tygodnia i nie doświadczają dalszych problemów lub problemy ustępują w ciągu 48 godzin. Wielu pacjentów może opuścić szpital po kilku dniach.
Ostre zapalenie trzustki często powoduje silny ból brzucha, dlatego zazwyczaj konieczne są leki przeciwbólowe. Niektóre z nich mogą wywoływać silną senność.
W przypadku łagodnego ostrego zapalenia trzustki, jeśli pacjent nie odczuwa nudności, wymiotów ani bólu brzucha, zazwyczaj może spożywać pokarmy w normalny sposób. Jeśli jednak stan jest bardziej poważny, może być zalecane unikanie pokarmów stałych przez kilka dni lub dłużej. Dzieje się tak dlatego, że próba trawienia stałego pokarmu może zbyt mocno obciążyć trzustkę. Jeśli konieczne jest unikanie stałych pokarmów, pacjent może otrzymywać specjalną płynną mieszankę żywieniową przez rurkę wprowadzoną do brzucha.
Gdy stan jest pod kontrolą, konieczne może być leczenie przyczyny leżącej u podstaw problemu. Jeśli kamień żółciowy powoduje zapalenie trzustki, pacjent może wymagać zabiegu zwanego endoskopową cholangiopankreatografią wsteczną (ERCP) lub usunięcia pęcherzyka żółciowego.
W leczeniu przewlekłego zapalenia trzustki zalecane są zmiany stylu życia, w tym zaprzestanie spożywania alkoholu i tytoniu oraz spożywanie małych, częstych posiłków o niskiej zawartości tłuszczu. Chociaż leki opioidowe i antydepresanty zapewniają największą ulgę w bólu, około połowa pacjentów ostatecznie wymaga interwencji chirurgicznej.
Endoskopia terapeutyczna jest wskazana w leczeniu objawowych zwężeń, kamieni i torbieli rzekomych. Zabiegi dekompresyjne, takie jak boczna pankreatyko-jejunostomia, są wskazane w przypadku choroby dużych przewodów (rozszerzenie przewodu trzustkowego o 7 mm lub więcej). Zabiegi resekcyjne, takie jak procedura Whipple'a, są wskazane w przypadku choroby małych przewodów lub powiększenia głowy trzustki.
Suplementacja enzymami trzustkowymi może być konieczna, aby pomóc organizmowi w trawieniu tłuszczów i białek.
Powikłania
Osoby z ciężkim ostrym zapaleniem trzustki mogą rozwinąć powikłania, które wymagają dalszego leczenia i mogą wymagać przyjęcia na oddział intensywnej opieki medycznej. Powrót do zdrowia po ciężkim ostrym zapaleniu trzustki może zająć znacznie więcej czasu, a istnieje ryzyko, że stan ten może być śmiertelny.
Ryzyko raka trzustki jest zwiększone u pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki, szczególnie z zapaleniem dziedzicznym. Chociaż nie wiadomo, czy badania przesiewowe poprawiają wyniki leczenia, lekarze powinni informować pacjentów o tym zwiększonym ryzyku i oceniać pacjentów z utratą masy ciała lub żółtaczką pod kątem nowotworu.
W Stanach Zjednoczonych około 200 000 hospitalizacji rocznie jest spowodowanych ostrym zapaleniem trzustki, a liczba ta wzrasta.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Hiszpania