Niepłodność żeńska

Czym jest niepłodność żeńska

Niepłodność to choroba oznaczająca niemożność zajścia w ciążę. U kobiet rozpoznanie niepłodności następuje po określonym czasie regularnych prób bez skutku1.

Diagnoza niepłodności u kobiet jest stawiana po sześciu miesiącach prób zajścia w ciążę, jeśli kobieta ma więcej niż 35 lat, lub po roku prób, jeśli jest młodsza niż 35 lat1. Próby zajścia w ciążę oznaczają regularne stosunki seksualne bez stosowania środków antykoncepcyjnych. Niektóre osoby otrzymują diagnozę wcześniej, jeśli mają schorzenia medyczne lub problem z macicą1.

Przyczyny niepłodności mogą dotyczyć każdego z partnerów. W rzeczywistości niepłodność wynikająca z problemu w męskim układzie rozrodczym występuje równie często jak niepłodność związana z problemem w żeńskim układzie rozrodczym1.

Niepłodność u kobiet może wynikać z wieku, zaburzeń hormonalnych, schorzeń medycznych oraz czynników związanych ze stylem życia lub środowiskiem. Inną nazwą tej kondycji jest niepłodność czynnika żeńskiego1.

Szacuje się, że około jedna na sześć osób w wieku rozrodczym na całym świecie doświadcza niepłodności w ciągu swojego życia2. Niepłodność jest powszechnym schorzeniem - co najmniej 10% kobiet zmaga się z jakąś formą niepłodności. Szanse na niepłodność wzrastają wraz z wiekiem1.

Istnieją dwa rodzaje niepłodności. Niepłodność pierwotna oznacza, że kobieta nigdy nie była w ciąży i nie może zajść w ciążę po sześciu miesiącach (powyżej 35 roku życia) lub roku (poniżej 35 roku życia) prób. Niepłodność wtórna występuje, gdy kobieta nie może ponownie zajść w ciążę po co najmniej jednej udanej ciąży i porodzie1.

Przyczyny niepłodności u kobiet

Około 30% problemów z płodnością ma swoje źródło u kobiety3. Niepłodność jest często wywoływana problemami z owulacją, czyli comiesięcznym uwalnianiem komórki jajowej z jajników4.

Niektóre problemy powodują, że komórka jajowa w ogóle nie jest uwalniana, podczas gdy inne uniemożliwiają jej uwalnianie w niektórych cyklach, ale nie w innych. Problemy z owulacją mogą być wynikiem zespołu policystycznych jajników, problemów z tarczycą - zarówno nadczynności, jak i niedoczynności tarczycy mogą zapobiegać owulacji - oraz przedwczesnej niewydolności jajników, gdy jajniki przestają funkcjonować przed 40. rokiem życia5.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) to stan, w którym jajniki mogą nie uwalniać komórki jajowej regularnie lub mogą nie uwalniać zdrowej komórki jajowej4.

Blizny po zabiegach chirurgicznych stanowią kolejny problem. Chirurgia miednicy może uszkodzić i zostawić blizny na jajowodach, czyli strukturach łączących jajniki z macicą. Chirurgia szyjki macicy może również czasami powodować bliznowacenie lub skracanie szyjki macicy5.

Kiedy następuje owulacja, śluz w szyjce macicy staje się rzadszy, aby plemniki mogły przez niego łatwiej przepłynąć. Jeśli występuje problem ze śluzem, może to utrudnić poczęcie5.

Mięśniaki, czyli nienowotworowe narośle w macicy lub wokół niej, mogą wpływać na płodność. W niektórych przypadkach mogą uniemożliwić zapłodnionej komórce jajowej przytwierdzenie się w macicy lub mogą zablokować jajowód5.

Endometrioza to stan, w którym tkanka podobna do wyściółki macicy (endometrium) rozwija się w innych miejscach poza macicą. Może to uszkodzić jajniki lub jajowody i powodować problemy z płodnością5.

Zapalna choroba miednicy (PID) to infekcja górnej części żeńskiego układu rozrodczego, obejmująca macicę, jajowody i jajniki. Jest często spowodowana chorobą przenoszoną drogą płciową. PID może uszkodzić i zostawić blizny na jajowodach, czyniąc praktycznie niemożliwym przemieszczanie się komórki jajowej do macicy5.

Niektóre kobiety decydują się na sterylizację, jeśli nie chcą mieć dzieci lub więcej dzieci. Sterylizacja polega na zablokowaniu jajowodów, aby uniemożliwić komórce jajowej dotarcie do macicy. Rzadko można ją odwrócić, a nawet jeśli sterylizacja zostanie cofnięta, nie oznacza to automatycznie możliwości posiadania dziecka5.

Skutki uboczne niektórych rodzajów leków mogą wpływać na płodność. Należą do nich niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) - długotrwałe stosowanie lub wysoka dawka NLPZ, takich jak ibuprofen lub aspiryna, może utrudnić zajście w ciążę. Chemioterapia może czasami powodować niewydolność jajników, co oznacza, że jajniki nie będą już mogły prawidłowo funkcjonować. Leki neuroleptyczne, często stosowane w leczeniu psychoz, mogą czasami powodować brak miesiączki lub niepłodność5.

Objawy i sygnały ostrzegawcze

Głównym objawem niepłodności jest niemożność zajścia w ciążę po regularnych próbach przez określony czas. Dla par starających się o dziecko, trudności z poczęciem mogą być frustrujące i nieoczekiwane6.

W około jednej czwartej przypadków nie można zidentyfikować przyczyny niepłodności5. Wiele par leczonych z powodu niepłodności może jednak ostatecznie doczekać się dzieci4.

Miesięczna szansa młodej, płodnej pary na poczęcie wynosi około 25%. Jeśli nie nastąpi ciąża po 12 miesiącach prób (6 miesiącach, jeśli kobieta ma ponad 35 lat), zaleca się zwrócenie się o poradę medyczną3.

Diagnoza niepłodności

Jeśli podejrzewasz niepłodność, powinieneś skonsultować się z lekarzem. Istnieją testy, które mogą określić, czy masz problemy z płodnością4.

Wiek kobiety jest najważniejszym czynnikiem determinującym powodzenie leczenia płodności dla par. Czas trwania niepłodności jest drugim najważniejszym czynnikiem. Kiedy aktywnie starasz się o dziecko, nie opóźniaj oceny, szczególnie jeśli masz ponad 35 lat. Jeśli twoje cykle są regularne, zwróć się o pomoc po 12 miesiącach lub po sześciu miesiącach, jeśli masz ponad 35 lat7.

Diagnostyka niepłodności u kobiet obejmuje różne badania. Test hormonu antymüllerowskiego, badanie poziomu estrogenu i badanie poziomu hormonu folikulotropowego (FSH) mogą dostarczyć istotnych informacji4.

Ocena może również obejmować badanie obrazowe i procedury diagnostyczne. Lekarze mogą wykorzystać różne metody diagnostyczne, aby zidentyfikować przyczynę problemów z płodnością i opracować odpowiedni plan leczenia8.

Metody leczenia niepłodności żeńskiej

Jeśli masz problemy z płodnością, oferowane leczenie będzie zależeć od tego, co powoduje problem9. Istnieje wiele opcji leczenia niepłodności, w tym leki korygujące problemy hormonalne, chirurgia oraz zabiegi wspomaganego rozrodu, takie jak zapłodnienie in vitro (IVF)1.

Istnieją trzy główne rodzaje leczenia płodności: leki, procedury chirurgiczne oraz wspomagana koncepcja, w tym inseminacja wewnątrzmaciczna (IUI) i zapłodnienie in vitro (IVF)9.

Powszechne leki na płodność obejmują klomifen, który zachęca do comiesięcznego uwalniania komórki jajowej (owulacji) u kobiet, które nie owulują regularnie lub w ogóle nie mogą owulować. Tamoksyfen to alternatywa dla klomifenu, która może być oferowana, jeśli masz problemy z owulacją. Metformina jest szczególnie korzystna dla kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS). Gonadotropiny mogą pomóc stymulować owulację u kobiet i mogą również poprawić płodność u mężczyzn9.

Niektóre z tych leków mogą powodować skutki uboczne, takie jak nudności, wymioty, bóle głowy i uderzenia gorąca. Porozmawiaj ze swoim lekarzem, aby uzyskać więcej informacji o możliwych skutkach ubocznych konkretnych leków9.

Istnieje kilka rodzajów procedur chirurgicznych, które mogą być wykorzystane do zbadania problemów z płodnością i pomóc w leczeniu płodności. Jeśli twoje jajowody zostały zablokowane lub mają blizny, możesz potrzebować operacji ich naprawy. Chirurgia może być wykorzystana do rozerwania tkanki bliznowatej w jajowodach, ułatwiając przejście komórek jajowych9.

W przypadku endometriozy, mięśniaków lub PCOS mogą być stosowane różne procedury chirurgiczne. Laparoskopia jest często używana do leczenia endometriozy poprzez zniszczenie lub usunięcie torbieli wypełnionych płynem. Może być również wykorzystana do usunięcia mięśniaków podśluzówkowych, które są małymi narostami w macicy9.

Jeśli masz zespół policystycznych jajników (PCOS), drobna procedura chirurgiczna zwana laparoskopowym wierceniem jajników może być zastosowana, jeśli leki na owulację nie zadziałały. Polega to na użyciu ciepła lub lasera do zniszczenia części jajnika9.

Wspomagane technologie rozrodu oferują dodatkowe możliwości leczenia. Wiele par leczonych z powodu niepłodności może ostatecznie doczekać się dzieci4.

Styl życia i czynniki ryzyka

Twoje ogólne zdrowie odzwierciedla twoje zdrowie reprodukcyjne. Zapewnij sobie długie i zdrowe życie, rozważając następujące wskazówki dotyczące zachowania zdrowia10.

Utrzymuj normalną masę ciała. Zbyt duża lub zbyt mała waga może nie tylko narazić twoje zdrowie na ryzyko, ale także zmniejszyć twoją płodność. Ćwicz regularnie - pozostań aktywny fizycznie, aby utrzymać sprawność, dodając trening siłowy wraz z wiekiem, szczególnie jeśli masz ponad 40 lat, aby zwiększyć masę mięśniową i utrzymać zdrowe ciało. Ale uważaj, aby nie ćwiczyć nadmiernie i nie przeciążać swojego ciała, na przykład konsekwentnie biegając więcej niż od 6 do 10 mil dziennie10.

Nie pal. Palenie zmniejsza szanse na ciążę i zwiększa ryzyko poronienia. Palacze również zazwyczaj przechodzą przez menopauzę o dwa lata wcześniej niż osoby niepalące10.

Nigdy nie uprawiaj niezabezpieczonego seksu. Choroba przenoszona drogą płciową, którą nabędziesz dzisiaj, może wpłynąć na twoją płodność jutro10.

Kiedy jesteś gotowa mieć dzieci, nie zwlekaj. Wiek kobiety jest czynnikiem numer jeden determinującym powodzenie leczenia płodności dla par. Czas trwania niepłodności jest drugim najważniejszym czynnikiem. Kiedy aktywnie starasz się zajść w ciążę, nie opóźniaj oceny, szczególnie jeśli masz ponad 35 lat10.

Płodność u kobiet spada systematycznie wraz z wiekiem. W rezultacie niektórzy lekarze oceniają i leczą kobiety w wieku 35 lat lub starsze po 6 miesiącach niezabezpieczonego seksu6.

Aspekty emocjonalne i wsparcie psychologiczne

Niepłodność to schorzenie medyczne, które może powodować psychologiczne, fizyczne, mentalne, duchowe i medyczne szkody dla pacjenta. Unikalna cecha tego schorzenia polega na tym, że wpływa zarówno na pacjenta, jak i na partnera pacjenta jako parę11.

To uczucie, że nie możesz zrobić czegoś, co myślałaś, że będziesz mogła zrobić. To uczucie, że twoje marzenie o byciu mamą od czasu, gdy byłaś małą dziewczynką, nie zostanie zrealizowane. To uczucie, że jesteś porażką i że twoje ciało cię zawodzi. To uczucie, że nie spełniasz tego, co oznacza być kobietą. To uczucie nieadekwatności i złości wobec siebie i swojego ciała12.

Rzecz, której większość kobiet nie zdaje sobie sprawy, to fakt, że to wszystko jest całkowicie normalne. Nie zdajesz sobie sprawy, ile innych przechodzi przez dokładnie to samo. Nawet dla kogoś, kto nie stracił ciąży, każdy miesiąc boli jak strata, kiedy dowiadują się, że nie są w ciąży. Ponieważ każdy miesiąc masz tę nadzieję12.

Gdyby ktoś powiedział ci, że będziesz miała problemy z niepłodnością, ale zajdziesz w ciążę za 18 miesięcy, a nawet pięć lat, mogłabyś to znieść. Mogłabyś sobie z tym poradzić do czasu, aż nadejdzie ten moment. To brak wiedzy i brak kontroli sprawia, że cierpimy i zmagamy się z tym problemem12.

Często widzę kobiety, które odnoszą sukcesy, są błyskotliwe i świetne we wszystkim, co robią, a które zmagają się z niepłodnością. To kobiety, które wiedzą, jak wszystko zaplanować. Prowadzą firmy, mają stopnie prawnicze i doktoraty, ale teraz stają w obliczu czegoś, nad czym nie mają kontroli. Czegoś, czego nie mogą zaplanować. To jest bardzo, bardzo trudne dla większości kobiet, i muszą istnieć sposoby radzenia sobie z tą emocjonalną presją12.

Przygotuj swoich bliskich. Daj tym osobom znać z wyprzedzeniem, że będzie przynajmniej jeden dzień w miesiącu, kiedy będziesz w rozsypce, jeśli znowu dowiesz się, że nie jesteś w ciąży. Uznaj, że to ogromna strata, i podziel się swoimi uczuciami, że każdy miesiąc wydaje się być coraz dalej12.

Miej kogoś, z kim możesz szczerze rozmawiać. Może to być osoby, z którymi jesteś blisko, lub nie. Wiele razy kobiety nie wiedzą, z kim rozmawiać lub jakie uczucia lub reakcje mogą pochodzić od innych. A inni nie zawsze wiedzą, jak zareagować. Nawet jeśli jesteś w grupie kobiet zmagających się z podobnymi problemami, ludzie zachodzą w ciążę w różnym czasie, co może wywoływać uczucia zazdrości i inne skomplikowane kwestie. Musisz jednak rozmawiać o tym, przez co przechodzisz, więc znajdź kogoś, kto rozumie, z kim możesz być otwarta i szczera12.

Terapia może być odpowiedzią. Pamiętaj, że w terapii możesz powiedzieć wszystko. Terapeuta prawdopodobnie słyszał już podobne uczucia i frustracje wcześniej12.