Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
2 badania kliniczne w tym schorzeniu
Badanie nad wpływem amylazy, proteazy i rizolipazy na jakość życia pacjentów po gastrektomii
NiemcyBadanie skuteczności kleju fibrynowego w zapobieganiu nieszczelności zespolenia przełykowo-jelitowego po całkowitej resekcji żołądka z powodu raka
HiszpaniaW skrócie
Gastrektomia to operacja chirurgiczna polegająca na usunięciu całego żołądka lub jego części. Mimo że zabieg ten znacząco zmienia układ trawienny, pacjenci mogą prowadzić pełne i aktywne życie, choć muszą wprowadzić pewne zmiany w sposobie odżywiania.
Gastrektomia to operacja polegająca na chirurgicznym usunięciu całego żołądka lub jego części. Żołądek to mięśnisty narząd w kształcie litery J, który pełni kluczową rolę w układzie trawiennym. Gromadzi pokarm po jego przejściu z przełyku, rozpoczyna proces trawienia i stopniowo przekazuje strawiony pokarm do jelita cienkiego.
Choć żołądek odgrywa wiele ważnych ról, można żyć bez niego. Przed operacją żołądek pełnił następujące funkcje: magazynował ponad litr pokarmu, rozdrabniał jedzenie na papkę, przygotowywał pokarm do wchłaniania przy użyciu enzymów trawiennych i kwasu żołądkowego, kontrolował uwalnianie pokarmu do jelita cienkiego oraz wysyłał sygnały do mózgu informujące o uczuciu głodu. Po gastrektomii układ trawienny nadal funkcjonuje, choć wymaga pewnych dostosowań.
Istnieją dwa główne rodzaje gastrektomii, które różnią się zakresem usuwanej tkanki żołądka.
Całkowita gastrektomia oznacza usunięcie całego żołądka. Chirurg łączy wówczas jelito cienkie bezpośrednio z przełykiem, omijając żołądek. Ta procedura jest często stosowana w leczeniu raka żołądka lub w przypadku dziedzicznego rozlanego raka żołądka u osób z mutacją genu CDH1.
Częściowa gastrektomia obejmuje kilka rodzajów operacji, podczas których usuwa się część żołądka. Nazwy zabiegów różnią się w zależności od tego, ile tkanki żołądka zostaje usunięte. Na przykład gastrektomia subtotalna usuwa około 80% żołądka. Jeśli guz znajduje się w dolnej części żołądka, chirurg może usunąć nawet dwie trzecie tego narządu.
Podczas operacji chirurg zwykle usuwa również część pobliskich węzłów chłonnych, aby sprawdzić, czy rak się nie rozprzestrzenił. W zależności od stopnia zaawansowania choroby może być konieczne usunięcie fragmentów sąsiednich narządów.
Najczęstszym powodem wykonywania gastrektomii jest leczenie raka żołądka. W zależności od lokalizacji nowotworu i stopnia jego zaawansowania, lekarz decyduje o rodzaju zabiegu. Operacja może mieć na celu całkowite wyleczenie raka poprzez jego usunięcie lub zapobieganie dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby.
Gastrektomia może być również zabiegiem paliatywnym, gdy rak nie jest już uleczalny. W takim przypadku operacja łagodzi objawy choroby, takie jak ból czy krwawienie.
Usunięcie żołądka jest obecnie jedynym znanym sposobem na wyleczenie raka żołądka. Często stosuje się ją w połączeniu z innymi metodami leczenia, takimi jak chemioterapia lub radioterapia. Niektórzy pacjenci otrzymują chemioterapię przed operacją, aby zmniejszyć rozmiar guza – jest to tzw. chemioterapia neoadiuwantowa. Inni pacjenci przechodzą chemioterapię po operacji, aby upewnić się, że nie pozostały żadne komórki rakowe. Jest to chemioterapia adiuwantowa. Nie każdy pacjent wymaga takiego leczenia.
Gastrektomia może być także wykonywana w przypadku innych stanów chorobowych żołądka, takich jak: krwawienie, stan zapalny, nierakowe pollipy (narośla na błonie śluzowej żołądka), ciężkie wrzody żołądka lub gastropareza (zaburzenie opróżniania żołądka). W niektórych przypadkach gastrektomia rękawowa – rodzaj częściowej gastrektomii – jest stosowana w leczeniu ciężkiej otyłości.
U osób z dziedzicznymi mutacjami w genie CDH1, które narażają je na bardzo wysokie ryzyko rozwoju dziedzicznego rozlanego raka żołądka, gastrektomia może być wykonana profilaktycznie. Dla tych pacjentów decyzja o usunięciu żołądka jest trudna, ale może uratować życie.
Gastrektomia to poważna operacja wykonywana w znieczuleniu ogólnym, co oznacza, że pacjent jest w głębokim śnie i nie czuje bólu.
Chirurg wykonuje nacięcie w brzuchu i usuwa całość lub część żołądka, w zależności od celu zabiegu. Następnie, w zależności od tego, która część żołądka została usunięta, jelito może być połączone z pozostałą częścią żołądka (w przypadku częściowej gastrektomii) lub bezpośrednio z przełykiem (w przypadku całkowitej gastrektomii).
Niektórzy chirurdzy mogą wykonać zabieg metodą laparoskopową. Laparoskop to mały instrument z kamerą, który wprowadza się do brzucha przez małe nacięcie. Obraz z kamery wyświetlany jest na monitorze w sali operacyjnej, a chirurg prowadzi zabieg, obserwując ten obraz. Operacja laparoskopowa wykonywana jest przez kilka małych cięć chirurgicznych. Zaletami tej metody są: szybsza rekonwalescencja, mniejszy ból i jedynie niewielkie blizny.
Zabieg może być również wykonywany przy pomocy robota chirurgicznego. Niezależnie od metody, gastrektomia to poważna interwencja chirurgiczna wymagająca specjalistycznej opieki.
Jak każda poważna operacja, gastrektomia wiąże się z pewnymi ryzykami. Do ogólnych ryzyk związanych ze znieczuleniem i operacją należą: reakcje na leki lub problemy z oddychaniem, krwawienie, zakrzepy krwi, problemy z sercem lub infekcje.
Do specyficznych ryzyk związanych z gastrektomią należą: wyciek w miejscu połączenia jelita, który może prowadzić do infekcji lub ropnia, zwężenie połączenia z jelitem powodujące niedrożność, nudności lub wymioty, zespół wczesnego opróżniania żołądka (gdy pokarm przesuwa się zbyt szybko z żołądka do dwunastnicy), uporczywa biegunka oraz niedokrwistość, niedobory witamin i hipoproteinemia (niski poziom białka we krwi).
Więcej niż 90% uczestników badania, którzy byli obserwowani przez ponad 2 lata po całkowitej gastrektomii zapobiegawczej, doświadczyło co najmniej jednego przewlekłego powikłania w tym okresie, a około jedna czwarta z nich stwierdziła, że powikłania te zmieniły ich życie. Dlatego tak ważne jest, aby pacjenci otrzymywali długoterminowe wsparcie wykraczające poza kilka wizyt kontrolnych po operacji.
Zazwyczaj powrót do zdrowia po gastrektomii i wznowienie normalnych aktywności zajmuje od 6 do 8 tygodni, choć pełne wyleczenie może potrwać nawet rok. Tuż po powrocie do domu pacjent będzie potrzebował pomocy przy codziennych czynnościach domowych, dopóki nie będzie w stanie wykonywać ich samodzielnie. Ważne jest, aby odpoczywać i dać sobie czas na przystosowanie się do zmian w organizmie.
Po operacji pacjent może odczuwać ból brzucha. W pierwszym tygodniu po zabiegu może być potrzebne zastosowanie leków przeciwbólowych. Miejsce nacięcia może być wrażliwe i bolesne.
Należy unikać ciężkiego podnoszenia i wyczerpujących ćwiczeń podczas okresu rekonwalescencji, aby brzuch mógł się goić. Pacjent prawdopodobnie będzie mógł wrócić do pracy lub normalnego trybu życia po 4 do 6 tygodniach. Powrót do pracy może zająć od 2 do 4 miesięcy po operacji, w zależności od rodzaju wykonywanej pracy.
Ważne jest, aby codziennie chodzić na spacery. Na początku należy chodzić trochę więcej niż dzień wcześniej. Stopniowo zwiększać dystans. Chodzenie poprawia krążenie krwi i pomaga zapobiegać zapaleniu płuc i zaparciom. Należy trzymać poduszkę nad miejscem nacięcia podczas kaszlu lub głębokiego oddychania – będzie to wspierać brzuch i zmniejszać ból.
Pacjent może brać prysznic, ale nie powinien brać kąpieli w wannie przez pierwsze 2 tygodnie lub do czasu, gdy lekarz na to pozwoli. Prowadzenie samochodu jest możliwe po uzyskaniu zgody lekarza, zwykle po około 4 do 6 tygodniach od operacji.
Po gastrektomii układ trawienny będzie działał inaczej, ale nie powinno to przeszkadzać w prowadzeniu pełnego i aktywnego życia. Pacjenci uczą się żyć pełnym życiem bez żołądka.
Zmiany w układzie trawiennym po gastrektomii mogą powodować pewne problemy, takie jak: utrata wagi, biegunka, niedobory witaminowe (może być potrzebne przyjmowanie suplementów lub zastrzyków z witaminą B12), refluks kwasowy lub żółciowy (jeśli usunięto cały żołądek), zbyt szybkie przemieszczanie się pokarmu do jelita cienkiego po jedzeniu (zespół wczesnego opróżniania żołądka) oraz zwężenie połączenia w układzie trawiennym, które może powodować zatrzymywanie się pokarmu.
Po całkowitej gastrektomii układ trawienny: mieści mniejszą ilość pokarmu, nie może rozdrabniać pokarmu, nie może trawić i wchłaniać każdego składnika odżywczego z pokarmu w sposób efektywny oraz nie wysyła takich samych sygnałów mówiących o potrzebie jedzenia.
Po operacji dietetyk pomoże pacjentowi powoli zacząć ponownie jeść i pić. Pomoc ta będzie obejmować stopniowe przechodzenie do spożywania pokarmów stałych i zdrowej, urozmaiconej diety, co zwykle zajmuje od 4 do 6 tygodni.
W pierwszych dniach po operacji pacjent prawdopodobnie zacznie od diety płynnej, obejmującej bulion, galaretki i soki. Ta faza jest kluczowa dla zapewnienia nawodnienia przy jednoczesnym minimalizowaniu obciążenia żołądka. Ważne jest powolne popijanie i picie małych ilości często, aby zapobiec nudnościom lub dyskomfortowi. Stopniowo wprowadza się pełne płyny, takie jak produkty mleczne, koktajle proteinowe, przecedzone smoothie i gładkie zupy.
Po około 1-2 tygodniach od operacji można zacząć włączać do diety miękkie lub przecierane pokarmy. Ten etap pomaga przejść do bardziej stałych pokarmów, będąc jednocześnie łagodnym dla układu trawiennego. Należy starać się spożywać 5-6 małych posiłków dziennie i dokładnie żuć jedzenie, aby ułatwić trawienie. Utrzymywanie nawodnienia poprzez popijanie płynów między posiłkami jest równie ważne.
W dłuższej perspektywie pacjent będzie musiał wprowadzić inne zmiany w swojej diecie, w tym spożywanie jedynie małych porcji jedzenia na raz przez resztę życia. Aby zrekompensować te zmiany, należy: jeść mniejsze posiłki, spożywając co najmniej 6-8 małych posiłków dziennie, unikać picia dużych ilości płynów podczas posiłków, bardzo dobrze przeżuwać pokarm, aby ułatwić trawienie i wchłanianie, codziennie przyjmować zalecane witaminy, aby upewnić się, że organizm otrzymuje wszystkie potrzebne składniki odżywcze, oraz spożywać małe posiłki co kilka godzin, nawet gdy nie czuje się głodu.
Po gastrektomii pokarmy do włączenia do diety to: tłuczone ziemniaki lub bataty, pokarm dla niemowląt, przecierane owoce i warzywa, miękko ugotowane jajka, jajecznica, gładki jogurt lub budyń.
Zespół wczesnego opróżniania żołądka, w którym pokarm przemieszcza się zbyt szybko z żołądka do jelita cienkiego, jest częstym problemem po gastrektomii. Może powodować objawy takie jak zawroty głowy, pocenie się i biegunkę. Wskazówki zapobiegawcze obejmują: unikanie pokarmów bogatych w cukier (mogą wywołać objawy, należy wybierać alternatywy niskocukrowe lub bezcukrowe), włączanie białka i zdrowych tłuszczy (te składniki odżywcze spowalniają trawienie i mogą pomóc w kontrolowaniu objawów) oraz wolne jedzenie (należy poświęcić czas na każdy posiłek, aby pomóc kontrolować objawy).
Istnieją pewne zalecenia dotyczące tego, co należy robić i czego unikać po gastrektomii. Należy: jeść mniejsze posiłki częściej – spróbować 6 małych posiłków dziennie, jeść powoli i dokładnie przeżuwać pokarm, przestać jeść i pić, jak tylko poczuje się pełność. Nie należy: pić więcej niż małe łyki tuż przed posiłkiem lub podczas posiłku.
Pacjent powinien skontaktować się z zespołem opiekującym się nim, jeśli: szybko traci wagę, ma trudności z połykaniem lub czuje, że jedzenie się zatrzymuje, odczuwa zawroty głowy, omdlenia, nudności lub skurcze brzucha po jedzeniu, lub ma zgagę, która nie ustępuje.
Sposób, w jaki organizm rozpuszcza, wchłania i przetwarza leki doustne – te przyjmowane przez usta – zmienia się po całkowitej gastrektomii. Ominięcie żołądka i górnej części jelita cienkiego zmniejsza czas i powierzchnię potrzebną do wchłaniania leków. W tych częściach układu pokarmowego znajdują się pewne unikalne białka i enzymy biorące udział w wchłanianiu i metabolizmie (rozkładzie) leków. Bez nich wchłanianie niektórych leków może być albo zwiększone, albo zmniejszone, w zależności od cech danego leku.
Pacjent i jego zespół medyczny powinni dokładnie rozważyć każdy lek i jego zastosowanie po całkowitej gastrektomii. Należy skontaktować się z farmaceutą klinicznym lub zespołem opiekującym się pacjentem w przypadku jakichkolwiek pytań.
Po gastrektomii pacjent ma: wyższe pH przewodu pokarmowego, co może zmienić sposób rozpuszczania leków, mniejszą powierzchnię przewodu pokarmowego, co oznacza mniej możliwości wchłaniania leków do organizmu, mniej mechanizmów transportowych i enzymów do trawienia leków, szybszy czas przejścia przez przewód pokarmowy, a zatem mniej czasu na wchłonięcie leków, oraz prawdopodobną utratę wagi, która zmienia poziomy stężenia leków we krwi.
Oto kilka ogólnych zaleceń, których należy przestrzegać po całkowitej gastrektomii: przejrzeć historię przyjmowanych leków z farmaceutą klinicznym i/lub zespołem opiekującym się pacjentem. Pacjent i jego zespół mogą rozważyć alternatywne formy leków, takie jak preparaty w płynie, iniekcje lub leki przezskórne (plastry).
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
