Hiperglikemia u noworodków to stan podwyższonego poziomu cukru we krwi, który występuje rzadziej niż hipoglikemia, ale jest równie istotny, ponieważ zwiększa ryzyko powikłań i śmiertelność wśród najmłodszych pacjentów.
Czym jest hiperglikemia u noworodka
Hiperglikemia u noworodka to stan, w którym poziom cukru w surowicy krwi przekracza 150 mg/dl (8,3 mmol/l). Bezpieczny, docelowy poziom glukozy we krwi u noworodka powinien mieścić się w przedziale od 70 do 150 mg/dl.
Hiperglikemia występuje rzadziej niż hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru we krwi) u noworodków, jednak jej znaczenie jest bardzo duże. Stan ten zwiększa zachorowalność i śmiertelność związaną z chorobami, które stanowią jej przyczynę.
Problem ten jest szczególnie częsty u wcześniaków. Badania pokazują, że częstość występowania hiperglikemii wynosi od 40 do 80% wśród noworodków o bardzo małej masie urodzeniowej. Występowanie hiperglikemii jest odwrotnie proporcjonalne do masy urodzeniowej i wieku ciążowego dziecka - im mniejsza masa ciała i im wcześniej urodzone dziecko, tym większe ryzyko.
Przyczyny hiperglikemii u noworodków
Najczęstszą przyczyną hiperglikemii u noworodków są przyczyny jatrogenne, czyli związane z leczeniem. Zazwyczaj dotyczą one zbyt szybkich wlewów dożylnych glukozy (dekstrozy) w pierwszych dniach życia u noworodków o bardzo małej masie urodzeniowej, poniżej 1,5 kg.
Inną ważną przyczyną jest stres fizjologiczny wywołany różnymi czynnikami, takimi jak: operacje chirurgiczne, niedotlenienie, zespół zaburzeń oddychania lub zakażenie. Szczególne ryzyko stanowi zakażenie grzybicze.
U wcześniaków hiperglikemia może być spowodowana częściowo wadliwym przetwarzaniem proinsuliny w insulinę oraz względną opornością na działanie insuliny. Ponadto może występować niedojrzałość systemu transportu glukozy i niewielka masa tkanek reagujących na insulinę.
Do rzadszych przyczyn należy przejściowa cukrzyca noworodków - rzadki, samoograniczający się stan, który zwykle występuje u noworodków małych w stosunku do wieku ciążowego. Także leczenie kortykosteroidami może prowadzić do przejściowej hiperglikemii.
Hormony stresu, takie jak epinefryna i norepinefryna, które są uwalniane w różnych sytuacjach stresowych (po wlewach, napadach drgawkowych, bólu, zabiegach chirurgicznych, niedotlenieniu czy ciężkim zakażeniu), również przyczyniają się do hiperglikemii. Działają one poprzez hamowanie wydzielania i działania insuliny oraz stymulowanie produkcji glukagonu - hormonu podwyższającego poziom cukru we krwi.
Objawy i symptomy
Objawy i symptomy hiperglikemii u noworodka są zazwyczaj objawami choroby podstawowej, która wywołała podwyższony poziom cukru.
Pomimo tego, że hiperglikemia występuje często u wcześniaków, znaczna glikozuria (obecność glukozy w moczu) jest stosunkowo rzadka. Glikozurię uznaje się za znaczącą, gdy wynik badania paskowego moczu wynosi co najmniej 3+ lub gdy stężenie glukozy w moczu przekracza 56 mmol/l.
Glukoza przefiltrowana przez nerki jest niemal całkowicie wchłaniana zwrotnie przez kanaliki proksymalne. Wchłanianie zwrotne staje się stopniowo niepełne w miarę wzrostu poziomu glukozy we krwi.
Rozpoznanie hiperglikemii
Rozpoznanie hiperglikemii u noworodka opiera się na badaniu poziomu glukozy w surowicy krwi. Jest to podstawowe badanie diagnostyczne.
Dodatkowymi wynikami badań laboratoryjnych, które mogą występować, są: obecność glukozy w moczu (glikozuria) oraz wyraźnie podwyższona osmolarność surowicy krwi.
Należy pamiętać, że poziom glukozy we krwi może być przejściowo podwyższony po stresującym zdarzeniu, takim jak ponowne intubacja lub zakładanie wkłucia. Podejmując decyzję o rozpoczęciu leczenia, lekarz powinien rozważyć, czy hiperglikemia mogła być spowodowana taką interwencją. W takim przypadku rozsądne jest powtórzenie pomiaru przed rozpoczęciem leczenia.
Leczenie hiperglikemii u noworodków
Leczenie hiperglikemii wywołanej przez leczenie (jatrogenne) polega na zmniejszeniu stężenia glukozy (dekstrozy) podawanej dożylnie - na przykład z 10% do 5% - lub zmniejszeniu szybkości wlewu.
Hiperglikemia utrzymująca się przy niskich szybkościach wlewu glukozy (na przykład 4 mg/kg/minutę) może wskazywać na względny niedobór insuliny lub oporność na insulinę.
W przypadku innych przyczyn hiperglikemii stosuje się insulinę szybkodziałającą. Jednym ze sposobów jest dodanie insuliny szybkodziałającej do płynów infuzyjnych.
Istnieją różne podejścia do leczenia insuliną. Warto zaznaczyć, że hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru) jest dobrze znanym powikłaniem leczenia insuliną podawaną dożylnie. Dlatego podczas takiego leczenia konieczna jest szczególna ostrożność i uważne monitorowanie poziomu glukozy we krwi.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja