Infekcyjne zapalenie stawów

Czym jest infekcyjne zapalenie stawów?

Infekcyjne zapalenie stawów, nazywane również septycznym zapaleniem stawów, to schorzenie, które rozwija się, gdy infekcja rozprzestrzenia się na jeden lub więcej stawów i powoduje stan zapalny1. Zapalenie dotyczy powierzchni chrząstki (czyli rodzaju tkanki łącznej), która wyściela stawy oraz płynu maziowego, który je nawilża1.

Bakterie, wirusy lub grzyby mogą wywołać infekcję, która zazwyczaj pochodzi z innej części ciała i rozprzestrzenia się na staw poprzez krew1. Większość przypadków infekcyjnego zapalenia stawów jest spowodowana przez bakterie. Najczęstszą bakterią wywołującą tę chorobę jest Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty), bakteria, która żyje na zdrowej skórze2.

W świecie medycyny termin "zapalenie stawów" obejmuje każdy rodzaj zapalenia stawów. Istnieje kilka różnych rodzajów zapalenia stawów, w tym choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów i dna moczanowa1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Infekcyjne zapalenie stawów rozwija się, gdy zarazki przedostają się do stawu. Może to nastąpić w kilku sytuacjach: gdy bakterie rozprzestrzeniają się przez krew z innej części ciała, po urazie lub wypadku stawu, albo jako powikłanie po zabiegu chirurgicznym na stawie3.

Istnieje wiele czynników ryzyka rozwoju ostrej infekcji stawu. Obejmują one wiek powyżej 80 lat, cukrzycę, reumatoidalne zapalenie stawów, niedawną operację stawu, protezę biodra lub kolana, infekcję skóry oraz stosowanie leków immunosupresyjnych4.

Różne rodzaje bakterii, wirusów i grzybów mogą zainfekować staw. Najczęstsze typy, które mogą powodować septyczne zapalenie stawów to: Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) - bakterie często wywołujące infekcje skóry, Haemophilus influenzae - bakterie mogące zainfekować krtań, tchawicę i oskrzela, pałeczki gram-ujemne (grupa bakterii obejmująca między innymi Escherichia coli) oraz paciorkowce - grupa bakterii paciorkowcowych, która może prowadzić do wielu chorób5.

Osoby z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub innymi zaburzeniami powodującymi przewlekłe uszkodzenie stawów, historią infekcji stawu, używaniem narkotyków dożylnie lub posiadaniem sztucznego stawu są narażone na znacznie zwiększone ryzyko rozwoju infekcyjnego zapalenia stawów6. Należy również pamiętać, że każdy może zachorować na septyczne zapalenie stawów, ale niektórzy ludzie są bardziej narażeni - dotyczy to osób z osłabionym układem odpornościowym, tych, którzy niedawno przeszli operację stawu, oraz osób przyjmujących heroinę w zastrzykach lub chorych na rzeżączkę3.

Objawy choroby

Objawy infekcyjnego zapalenia stawów obejmują ból i sztywność stawu, zazwyczaj w kolanie, ramieniu, kostce, palcu, nadgarstku lub biodrze, ciepło i zaczerwienienie wokół stawu, gorączkę i dreszcze, uczucie ogólnego złego samopoczucia oraz trudności w poruszaniu dotkniętym stawem7.

Charakterystyczne objawy to: silny ból stawu, zazwyczaj tylko jednego stawu, który zaczął się nagle, obrzęk wokół stawu, zmiana koloru skóry wokół stawu, ogólne złe samopoczucie oraz wysoka temperatura lub uczucie gorąca i dreszcze3. Objawy septycznego zapalenia stawów zazwyczaj rozwijają się szybko w ciągu kilku dni i wymagają natychmiastowej kontroli medycznej3.

Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że opóźnienie w rozpoznaniu i leczeniu septycznego zapalenia stawów może prowadzić do trwałej niepełnosprawności i śmiertelności. Utrata kości podchrzęstnej, zniszczenie chrząstki i trwała dysfunkcja stawu mogą wystąpić, jeśli odpowiednia terapia antybiotykowa nie zostanie rozpoczęta w ciągu 24 do 48 godzin od wystąpienia objawów4.

Które stawy są najczęściej dotknięte?

Staw, który jest najbardziej narażony na septyczne zapalenie stawów, zależy od różnych czynników. Ogólnie rzecz biorąc, bardziej dotknięte są większe stawy w dolnej części ciała, takie jak biodra, kolana i kostki1.

U dzieci septyczne zapalenie stawów najczęściej dotyczy stawu biodrowego1. U dorosłych najczęściej dotknięte jest kolano1. Osoby przyjmujące narkotyki w zastrzykach są bardziej narażone na septyczne zapalenie stawów w stawach łączących miednicę z dolną częścią kręgosłupa (stawy krzyżowo-biodrowe) oraz w stawie łączącym obojczyk z mostkiem1.

Duże stawy, takie jak biodro i kolano, są częściej dotknięte, ale można również zachorować na septyczne zapalenie stawów w innych stawach, takich jak ramię i kostka1. Najczęstszym stawem dotkniętym przez infekcję bakteryjną jest kolano. Małe stawy, takie jak te w palcach rąk i nóg, są bardziej narażone na zakażenie po infekcji wirusowej lub po bezpośrednim urazie, takim jak ukąszenie7.

Diagnoza

Przed rozpoczęciem terapii antybiotykowej u pacjentów z podejrzeniem septycznego zapalenia stawów należy przeprowadzić analizę płynu maziowego uzyskanego poprzez nakłucie stawu. Badanie powinno obejmować barwienie metodą Grama, posiewy, liczbę białych krwinek z rozmazem oraz analizę kryształów4.

Badanie fizykalne i markery w surowicy, w tym wskaźnik sedymentacji erytrocytów (OB) i białko C-reaktywne (CRP), są pomocne w diagnozie, ale nie są specyficzne4. Badania płynu maziowego są wymagane do potwierdzenia rozpoznania4.

Historia choroby i barwienie metodą Grama pomagają w określeniu początkowego wyboru antybiotyku4. Po pobraniu płynu maziowego należy rozpocząć empiryczną terapię antybiotykową, jeśli istnieje kliniczne podejrzenie septycznego zapalenia stawów4.

Leczenie

Jeśli lekarze podejrzewają objawy septycznego zapalenia stawów, pacjent zazwyczaj będzie leczony w szpitalu antybiotykami podawanymi bezpośrednio do żyły, płyn może być drenowany z dotkniętego stawu, a pacjent prawdopodobnie będzie musiał przyjmować antybiotyki w tabletkach przez kilka tygodni po opuszczeniu szpitala3. Średni pobyt w szpitalu w przypadku septycznego zapalenia stawów wynosi około 2 tygodni. Większość osób zaczyna czuć się lepiej szybko, gdy otrzyma antybiotyki3.

Początkowa empiryczna terapia antybiotykowa dla dorosłych z septycznym zapaleniem stawów powinna obejmować Staphylococcus aureus i gatunki Streptococcus4. Antybiotyki doustne nie są gorsze od antybiotyków dożylnych w leczeniu septycznego zapalenia stawów4. Łączny czas trwania terapii waha się od dwóch do sześciu tygodni, jednak niektóre infekcje wymagają dłuższych kuracji4.

Ważne jest, aby po opuszczeniu szpitala pacjent kontynuował przyjmowanie tabletek antybiotykowych przez kilka tygodni. Należy przyjmować tabletki tak długo, jak zalecił lekarz, nawet jeśli pacjent czuje się lepiej. Zbyt wczesne przerwanie leczenia może doprowadzić do powrotu infekcji3.

Po leczeniu może być konieczne skierowanie do fizjoterapeuty, aby pomóc pacjentowi ponownie uruchomić staw. Powinno to pomóc zapobiec długotrwałej sztywności stawu3. Jeśli infekcja dotyczyła sztucznego stawu, takiego jak proteza kolana lub biodra, staw może wymagać usunięcia. Możliwe może być zastąpienie go nowym sztucznym stawem po wyleczeniu infekcji3.

Rokowania

W przeciwieństwie do innych rodzajów zapalenia stawów, infekcyjne zapalenie stawów zazwyczaj nie jest chorobą długoterminową. Leczone szybko i właściwie, jest to zazwyczaj uleczalna forma zapalenia stawów8. Jednak bez właściwego leczenia infekcyjne zapalenie stawów może spowodować poważne uszkodzenie dotkniętych stawów i może rozprzestrzenić się na inne części ciała8.

Zgłoszona częstość występowania septycznego zapalenia stawów wynosi od czterech do 29 przypadków na 100 000 osobo-lat, a ryzyko wzrasta z wiekiem, stosowaniem leków immunosupresyjnych i niższym statusem społeczno-ekonomicznym4.

Należy pamiętać, że septyczne zapalenie stawów jest rzadkim, ale poważnym schorzeniem, które dotyka jeden lub więcej stawów. Objawy obejmują intensywny ból, obrzęk i ograniczony zakres ruchu w stawie. Zazwyczaj jest leczone antybiotykami1. Chociaż dzieci częściej doświadczają septycznego zapalenia stawów niż dorośli, każdy w każdym wieku może rozwinąć tę chorobę1.