Jadłowstręt psychiczny

Czym jest jadłowstręt psychiczny

Jadłowstręt psychiczny, znany również jako anoreksja, to zaburzenie odżywiania, w którym osoba ogranicza spożycie kalorii w ekstremalnym stopniu. Osoby z tym schorzeniem próbują utrzymać swoją masę ciała na jak najniższym poziomie, co prowadzi do niedożywienia i często do bardzo niskiego wskaźnika masy ciała1.

W języku medycznym słowo "anoreksja" oznacza brak apetytu lub niechęć do jedzenia. Dodanie określenia "psychiczny" (nervosa) wskazuje, że jest to zaburzenie zdrowia psychicznego. Oznacza to, że ma ono podstawy w układzie nerwowym – w mózgu, nerwach, impulsach i myślach. Rozwija się z negatywnych myśli i uczuć dotyczących jedzenia, wagi ciała i wyglądu fizycznego1.

Osoby z jadłowstrętem psychicznym często mają zniekształcony obraz własnego ciała i nie potrafią dostrzec powagi swojego niskiego stanu zdrowia. Mogą postrzegać siebie jako osoby z nadwagą, nawet gdy są niebezpiecznie wychudzone23.

Jest to poważna choroba, która wymaga rozpoznania i leczenia. Bez interwencji może być zagrożeniem dla życia1.

Typy jadłowstrętu psychicznego

Istnieją dwa główne typy jadłowstrętu psychicznego, oparte na zachowaniach żywieniowych11:

• Jadłowstręt restrykcyjny – polega wyłącznie na poważnym ograniczaniu spożycia kalorii.
• Jadłowstręt typu obżarstwo-przeczyszczanie – obejmuje ograniczanie kalorii, ale również epizody objadania się i przeczyszczania. Przeczyszczanie może oznaczać wywoływanie wymiotów, używanie środków przeczyszczających lub nadmierne ćwiczenia fizyczne.

Istnieje również nietypowa anoreksja, która występuje u osób, które jeszcze nie mają niedowagi, co sprawia, że schorzenie jest trudniejsze do rozpoznania11.

Objawy i oznaki

Oznaki i objawy jadłowstrętu psychicznego mogą być fizyczne, behawioralne i psychiczne. Osoby dotknięte tym schorzeniem mogą wykazywać różnorodne symptomy23.

Do typowych oznak należą:

• U osób poniżej 18. roku życia – masa ciała i wzrost poniżej minimum oczekiwanego dla wieku
• U osób dorosłych – niezwykle niski wskaźnik masy ciała (BMI)
• Pomijanie posiłków lub jedzenie bardzo małych ilości pożywienia
• Ciągłe myślenie o jedzeniu i bardzo staranne kontrolowanie tego, co się je, na przykład unikanie pokarmów postrzeganych jako tuczące
• Przekonanie, że jest się osobą z nadwagą, mimo prawidłowej lub niskiej masy ciała
• U kobiet – ustanie miesiączki (u kobiet, które nie osiągnęły menopauzy) lub jej niewystępowanie (u młodszych kobiet i dziewcząt)
• Problemy fizyczne, takie jak zawroty głowy, utrata włosów lub sucha skóra

Niektóre osoby z jadłowstrętem mogą również wywoływać u siebie wymioty lub wykonywać ekstremalnie dużo ćwiczeń fizycznych. Niektórzy używają leków zmniejszających apetyt, środków przeczyszczających lub moczopędnych, aby zapobiec przybraniu na wadze2.

Przyczyny choroby

Dokładne przyczyny jadłowstrętu psychicznego nie są w pełni poznane. Badacze uważają, że zaburzenia odżywiania powstają w wyniku złożonego oddziaływania różnych czynników43.

Sukces w wielu zawodach zależy od masy ciała danej osoby. Modelki i aktorzy przedstawiają poziom szczupłości, który może wpływać na rozwój zaburzeń odżywiania5.

Jadłowstręt psychiczny nie jest wyborem. Często bywa to bardzo mylące dla osób z zewnątrz. Ze strachu przed przybieraniem na wadze osoba z jadłowstrętem może stosować restrykcyjną dietę i wykonywać zbyt dużo ćwiczeń3.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza

Uzyskanie pomocy i wsparcia tak szybko, jak to możliwe, daje najlepszą szansę na wyzdrowienie z jadłowstrętu psychicznego2.

Jeśli myślisz, że możesz mieć jadłowstręt, nawet jeśli nie jesteś pewny, zgłoś się do lekarza tak szybko, jak możesz. Lekarz zada pytania o nawyki żywieniowe i samopoczucie. Prawdopodobnie zważy Cię i sprawdzi tętno, ciśnienie krwi i temperaturę. Może również zlecić badania krwi i sprawdzić ogólny stan zdrowia fizycznego2.

Jeśli lekarz uzna, że możesz mieć jadłowstręt lub inne zaburzenie odżywiania, powinien skierować Cię do specjalisty lub zespołu specjalistów zajmujących się zaburzeniami odżywiania2.

Przyznanie się do problemu i poproszenie o pomoc może być bardzo trudne. Może być łatwiej, jeśli zabierzesz ze sobą przyjaciela lub bliską osobę na wizytę2.

Leczenie jadłowstrętu psychicznego

Leczenie jadłowstrętu psychicznego różni się w zależności od konkretnego przypadku. Zwykle obejmuje jakąś formę terapii rozmowy, ponieważ samo wsparcie w jedzeniu i osiągnięciu zdrowej wagi zazwyczaj nie wystarcza6.

Osoba z jadłowstrętem rozmawia z terapeutą o trudnościach emocjonalnych, które doprowadziły do zaburzenia odżywiania i uczy się zdrowszych sposobów radzenia sobie z tymi uczuciami6.

Jak wspierać osobę chorą

Jeśli przyjaciel lub krewny ma zaburzenie odżywiania, takie jak jadłowstręt, będziesz prawdopodobnie chciał zrobić wszystko, co możliwe, aby pomóc w wyzdrawieniu6.

Uzyskanie profesjonalnej pomocy od lekarza da przyjaciołowi lub krewnemu najlepszą szansę na poprawę. Może to być jednak jeden z najtrudniejszych kroków dla osoby żyjącej z zaburzeniem odżywiania, dlatego warto zachęcać ją do uzyskania pomocy lub zaoferować towarzyszenie na wizycie6.

Możesz również wspierać tę osobę na inne sposoby:

• Staraj się nadal ją włączać do różnych działań – może nie chcieć wychodzić ani uczestniczyć w aktywnościach, ale kontynuuj próby rozmowy i zapraszania, tak jak wcześniej. Nawet jeśli nie weźmie udziału, będzie się cieszyć, że została zaproszona. To sprawi, że poczuje się doceniona jako osoba
• Staraj się budować jej poczucie własnej wartości – na przykład mówiąc, jaką wspaniałą jest osobą i jak bardzo cenisz to, że jest w Twoim życiu oraz że jesteś gotów ją wspierać
• Poświęć swój czas, słuchaj i staraj się nie udzielać rad ani nie krytykować – może to być trudne, gdy nie zgadzasz się z tym, co mówi o sobie, co je lub jak wygląda. Pamiętaj, że nie musisz znać wszystkich odpowiedzi. Najważniejsze jest upewnienie się, że wie, że jesteś dla niej

Jest to szczególnie ważne, gdy wydaje się, że Twój przyjaciel lub krewny odrzuca Twoją przyjaźń, pomoc i wsparcie6.