Niedokrwistość hipochromiczna

Czym jest niedokrwistość hipochromiczna

Niedokrwistość to stan, w którym liczba czerwonych krwinek we krwi jest niższa niż normalnie. Czerwone krwinki zawierają białko zwane hemoglobiną, która składa się z czterech łańcuchów białkowych i struktury pierścieniowej, która przechowuje żelazo. To właśnie żelazo jest kluczowym elementem hemoglobiny i odpowiada głównie za przenoszenie tlenu.1

Niedokrwistość hipochromiczna, jak sama nazwa wskazuje, to rodzaj niedokrwistości, w której krążące czerwone krwinki są mniejsze od zwykłego rozmiaru (mikrocytyczne) i mają zmniejszony czerwony kolor (hipochromiczne). Termin "hipochromiczny" odnosi się do mniejszej ilości – krwinki są bledsze niż normalnie. Normalna czerwona krwinka ma kształt dwuwklęsłego dysku i po obejrzeniu pod mikroskopem widoczny jest w jej środku jaśniejszy obszar. W komórkach hipochromicznych ten środkowy jasny obszar jest powiększony.2

To zmniejszenie czerwoności wynika z nieproporcjonalnego spadku hemoglobiny w czerwonych krwinkach w stosunku do objętości komórki. Klinicznie kolor można ocenić na podstawie średniej hemoglobiny komórkowej (MCH) lub średniego stężenia hemoglobiny komórkowej (MCHC). MCHC jest uważany za lepszy parametr z tych dwóch, ponieważ uwzględnia wpływ rozmiaru komórki na jej ilość hemoglobiny.2

Hipochromia jest klinicznie definiowana jako wartość poniżej normalnego zakresu referencyjnego MCH wynoszącego 27-33 pikogramów na komórkę u dorosłych lub poniżej normalnego zakresu referencyjnego MCHC wynoszącego 33-36 g/dL u dorosłych. Czerwone krwinki będą również małe (mikrocytyczne), co prowadzi do znacznego nakładania się z kategorią niedokrwistości mikrocytycznej.2

Przyczyny i czynniki ryzyka

Najczęstszą przyczyną niedokrwistości hipochromicznej jest niedobór żelaza w organizmie. Braki żelaza mogą mieć różne przyczyny. Może to wynikać ze zbyt małej ilości żelaza w diecie, słabego wchłaniania żelaza z jelit, ostrej i przewlekłej utraty krwi oraz zwiększonego zapotrzebowania na żelazo w niektórych sytuacjach, takich jak ciąża lub powrót do zdrowia po poważnej traumie lub operacji.1

Niedokrwistość hipochromiczna może również dzielić wiele cech z niedokrwistością z niedoboru żelaza lub dziedziczną niedokrwistością hemolityczną, taką jak talasemia. Talasemia jest definiowana jako dziedziczna hemoliza, która jest nieprawidłowością hemoglobiny w czerwonych krwinkach. Niedokrwistość mikrocytyczna może być również spowodowana niedoborem żelaza lub talasemią.3

Następujące schorzenia medyczne powodują niedokrwistość mikrocytyczną hipochromiczną:4

• Niedokrwistość z niedoboru żelaza (IDA) – to najczęstsza przyczyna niedokrwistości mikrocytycznej hipochromicznej. Można ją nabyć tracąc zbyt dużo krwi (w tym podczas obfitych miesiączek) lub nie otrzymując wystarczającej ilości żelaza w spożywanych pokarmach
• Talasemie – te zaburzenia krwi wpływają na zdolność organizmu do wytwarzania hemoglobiny i czerwonych krwinek
• Niedokrwistość chorób przewlekłych – stan ten może wystąpić u osób z chorobami przewlekłymi, takimi jak choroby nerek, zapalenie stawów lub nowotwory
• Niedokrwistość syderoblastyczna – rzadka grupa zaburzeń, w których organizm wytwarza wystarczającą ilość żelaza, ale nie może go prawidłowo wykorzystać do wytwarzania hemoglobiny

Pewne grupy osób są bardziej narażone na rozwój niedokrwistości hipochromicznej:5

• Kobiety – szczególnie te w wieku rozrodczym ze względu na utratę krwi podczas każdego cyklu menstruacyjnego. Około 41% kobiet w ciąży na całym świecie zmaga się z niedokrwistością
• Dzieci – są narażone ze względu na zwiększone zapotrzebowanie wynikające ze wzrostu tkanek i mięśni
• Osoby starsze – mają zwiększone ryzyko ze względu na choroby nerek i niedobory żywieniowe

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ujawnia, że prawie 1 na 4 osoby na całym świecie żyje obecnie z niedokrwistością, a wiele z tych przypadków wynika z niewystarczającego spożycia żelaza.5

Objawy i rozpoznanie

Początkowe objawy niedokrwistości mogą nie być jasno określone i mogą być nawet dość trudne do rozpoznania. W zaawansowanych stadiach choroby pojawiają się oznaki wskazujące na brak czerwonych krwinek, co wpływa na tkanki w organizmie.3

Zmniejszenie zdolności krwi do przenoszenia tlenu może prowadzić do zmniejszenia ilości tlenu docierającego do tkanek w organizmie, stan znany jako niedotlenienie tkanek. Objawy niedokrwistości mikrocytycznej hipochromicznej obejmują:4

• Zmęczenie i osłabienie
• Zawroty głowy
• Skóra bledsza niż zwykle
• Szybkie bicie serca
• Duszność
• Sucha skóra
• Skóra łatwo się siniczy

Dodatkowe objawy mogą obejmować:6

• Ból w klatce piersiowej
• Częste infekcje
• Kołatanie serca
• Bóle głowy
• Szum w uszach

Zmęczenie – uczucie zbyt dużego zmęczenia, aby poradzić sobie z codziennymi czynnościami – jest najbardziej zauważalnym objawem niedokrwistości.6

Ponieważ objawy choroby nie są oczywiste, może to prowadzić do wielu powikłań dla pacjenta. Może również powodować poważne uszkodzenia różnych narządów w organizmie. W niektórych przypadkach niedokrwistość mikrocytyczna hipochromiczna może nawet zagrażać życiu.3

Badania diagnostyczne

Rozpoznanie niedokrwistości zazwyczaj obejmuje pomiar hematokrytu (stosunek czerwonych krwinek do całkowitej objętości krwi) i sprawdzenie stężenia hemoglobiny.5

Aby ustalić przyczynę stanu hipochromicznego, sugeruje się następujące badania:7

• Ferrytyna w surowicy – pomaga określić zapasy żelaza w organizmie
• Ocena zapasów żelaza w szpiku kostnym – bardziej bezpośrednia ocena dostępności żelaza
• Żelazo w surowicy i całkowita zdolność wiązania żelaza – mierzą ilość żelaza we krwi i zdolność białek do przenoszenia go

Aby określić, czy choroba jest niedokrwistością mikrocytyczną hipochromiczną, należy wykonać następujące badania:3

• Jeśli niedokrwistość wynika z niedoboru żelaza, można wykonać badanie w celu określenia, czy żelazo w surowicy spadło i w jakim stopniu
• Jeśli chodzi o talasemię, należy wykonać badanie w celu określenia, czy żelazo w surowicy spadło, a w niektórych przypadkach żelazo w surowicy może nawet wzrosnąć
• W przypadkach talasemii można wykonać molekularne metody genetyczne, aby pomóc dokładniej określić chorobę

Leczenie nie powinno być rozpoczynane preparatami żelaza, dopóki stan zapasów żelaza w tkankach nie zostanie poznany. Chociaż niedobór żelaza jest zdecydowanie najczęstszą przyczyną, nie można go łatwo odróżnić od niedokrwistości hipochromicznej z innych przyczyn (talasemia, niedokrwistość wtórna i niedokrwistość syderoblastyczna) bez znajomości stanu zapasów żelaza w tkankach.7

Leczenie i postępowanie

Opieka medyczna rozpoczyna się od ustalenia diagnozy i przyczyny niedoboru żelaza. U większości pacjentów niedobór żelaza należy leczyć doustną terapią żelazem, a podstawową przyczynę należy skorygować, aby niedobór się nie powtórzył.8

Specjaliści ds. zdrowia leczą niedokrwistość mikrocytyczną, identyfikując i lecząc przyczynę, która ją powoduje.4

Terapia żelazem jest głównym sposobem leczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza. W większości przypadków leczenie polega na:9

• Doustne suplementy żelaza
• Dozyłne podawanie żelaza w przypadkach, gdy doustne suplementy są nietolerowane lub nieskuteczne
• Skorygowanie podstawowej przyczyny utraty żelaza

Należy jednak unikać podawania żelaza pacjentom, którzy mają mikrocytyczne zaburzenia przeciążenia żelazem (np. talasemia, niedokrwistość syderoblastyczna). Nie należy podawać parenteralnej terapii żelazem pacjentom, którzy powinni być leczeni doustnym żelazem, ponieważ może to spowodować anafilaksję (poważną reakcję alergiczną).8

Zmiany w diecie są korzystne dla pacjentów z niedokrwistością z niedoboru witamin i żelaza. Chociaż suplementy witamin i minerałów mogą pomóc, pacjenci zazwyczaj korzystają również z bardziej pożywnej diety. Dobrze zbilansowana dieta przy niedokrwistości obejmuje:10

• Pełnoziarniste produkty – owies, wzbogacony makaron i wzbogacone płatki śniadaniowe
• Białko zwierzęce – kurczak, wołowina, wieprzowina i ryby
• Orzechy – migdały, pistacje i nasiona sezamu
• Fasola i rośliny strączkowe – soja, soczewica i ciecierzyca
• Owoce i warzywa bogate w żelazo

Leczenie będzie różnić się w zależności od przyczyny niedokrwistości. Na przykład, leczenie może obejmować transfuzje krwi, antybiotyki, leki immunosupresyjne lub coś tak prostego jak zmiany w diecie i suplementy.10

Zapobieganie i życie z chorobą

Chociaż leczenie może polegać głównie na zmianach stylu życia u niektórych pacjentów, praca ze specjalistą zapewnia, że otrzymają oni leczenie najlepiej dostosowane do ich stanu. Ci specjaliści ds. zdrowia mogą również udzielić spersonalizowanych wskazówek, które pomogą w leczeniu niedokrwistości w domu.10

Niektóre rodzaje niedokrwistości są dziedziczne, ale ludzie mogą również nabyć lub rozwinąć stan w ciągu swojego życia. Niedokrwistość może wpływać na życie na różne sposoby. Niektóre rodzaje tego stanu mają łagodne objawy, które ustępują przy leczeniu. Inne rodzaje są poważniejsze, jak niektóre, które ludzie dziedziczą i które powodują problemy zdrowotne trwające całe życie.6

Ciężka niedokrwistość może zagrażać życiu. Ten stan może również być objawem poważnych schorzeń, takich jak nowotwory. Eksperci szacują, że 3 miliony osób w USA ma niedokrwistość. Szacują również, że stan ten dotyka 1 na 3 osoby w populacji światowej.6

Pacjenci często są mile zaskoczeni tym, jak łatwo jest włączyć leczenie niedokrwistości do codziennego życia. Niektóre z tych wskazówek dotyczących domu są związane z jedzeniem i sposobem jego przygotowania. Inne koncentrują się na przyjęciu zdrowszego stylu życia.10