Hipotransferynemia to niezwykle rzadka choroba genetyczna, która charakteryzuje się brakiem zdrowych czerwonych krwinek i gromadzeniem się nadmiaru żelaza w organizmie. Choć dotyczy nielicznych osób na świecie, ma poważny wpływ na życie pacjentów i wymaga specjalistycznego leczenia.
Hipotransferynemia, znana również jako wrodzona atransferynemia, to bardzo rzadka choroba genetyczna układu krwiotwórczego. Charakteryzuje się niedoborem lub brakiem prawidłowego działania białka zwanego transferyną.
Transferyna to białko, które transportuje żelazo w osoczu krwi. Zbiera żelazo z miejsc jego wchłaniania w dwunastnicy i przenosi je tam, gdzie jest potrzebne. Transferyna jest produkowana głównie w wątrobie, choć może być również wytwarzana w mniejszych ilościach w mózgu i innych tkankach.
Choroba definiowana jest przez brak zdrowych, funkcjonalnych czerwonych krwinek we krwi, co objawia się niedokrwistością mikrocytarną hipochromiczną (niedokrwistość z małymi i bladymi krwinkami), oraz nadmierne gromadzenie się żelaza w organizmie, zwane hemosyderozą. Hipotransferynemia jest rodzajem zespołu nadmiaru żelaza.
Przyczyny choroby
Hipotransferynemia jest spowodowana zmianami genetycznymi, czyli mutacjami, w genie transferyny oznaczanym jako TF. Jest to choroba dziedziczona w sposób autosomalny recesywny.
Dziedziczenie autosomalne recesywne oznacza, że choroba pojawia się wtedy, gdy dziecko otrzyma wadliwy gen od obojga rodziców. Jeśli oboje rodzice są nosicielami choroby, przy każdej ciąży istnieje 25% szansa, że dziecko odziedziczy oba wadliwe geny i zachoruje. Zarówno chłopcy, jak i dziewczynki mają takie samo ryzyko zachorowania.
Badania wykazały, że mutacje mogą występować nie tylko w części kodującej białko, ale również w regionach niekodujących genu transferyny, co powoduje destabilizację mRNA i zmniejsza produkcję białka transferyny.
Objawy i przebieg choroby
Objawy hipotransferynemia zwykle pojawiają się w okresie niemowlęcym lub we wczesnym dzieciństwie. Tylko jeden opisany w literaturze pacjent został zdiagnozowany w wieku 20 lat.
Pierwsze objawy choroby to przede wszystkim te związane z niedokrwistością. Pacjenci mogą odczuwać zmęczenie, brak apetytu, drażliwość. Mogą również pojawić się przyspieszone bicie serca, szmer skurczowy w sercu oraz bladość skóry.
Oprócz objawów niedokrwistości, częstymi objawami choroby są opóźnienie wzrostu, powiększenie wątroby i nawracające infekcje. Opóźnienie wzrostu może znacząco wpływać na rozwój dziecka.
Ciężkość niedokrwistości, jak również ilość gromadzonego żelaza w organizmie i dotkniętych narządów, może się różnić u poszczególnych pacjentów i wpływa na rodzaj objawów.
U osób, u których choroba nie została rozpoznana i leczona, nadmiar żelaza może prowadzić do poważnych powikłań. Należą do nich marskość wątroby, niewydolność serca i zaburzenia pracy innych narządów.
Rozpoznanie hipotransferynemia
Dziedziczna hipotransferynemia to bardzo rzadka przyczyna niedokrwistości z niedoboru żelaza w dzieciństwie. Charakteryzuje się niedokrwistością mikrocytarną hipochromiczną, która nie reaguje na leczenie żelazem, oraz jednocześnie występującym przeciążeniem organizmu żelazem.
Rozpoznanie choroby opiera się na badaniach laboratoryjnych krwi. U pacjentów stwierdza się bardzo niski poziom transferyny w surowicy krwi oraz zmiany w morfologii krwi charakterystyczne dla niedokrwistości.
Ponieważ zaburzenie nie reaguje na standardowe leczenie żelazem stosowane przy typowej niedokrwistości z niedoboru żelaza, powinno to skłonić lekarza do poszukiwania innych przyczyn.
Badania genetyczne pozwalają potwierdzić rozpoznanie poprzez identyfikację mutacji w genie TF. Takie badania są coraz bardziej dostępne i mogą pomóc pacjentom z zaburzeniami przeciążenia żelazem.
Leczenie i terapia
Obecnie nie ma specyficznego leczenia przyczynowego hipotransferynemia. Główną metodą terapii jest regularne uzupełnianie brakującej cząsteczki transferyny.
W praktyce klinicznej stosuje się regularne przetoczenia świeżo mrożonego osocza, które zawiera transferynę. Opisywane przypadki pacjentów wykazały, że odpowiadali oni na comiesięczne przetoczenia świeżo mrożonego osocza.
Pacjenci z ciężką niedokrwistością mogą wymagać przetoczeń krwi przed rozpoczęciem regularnej terapii osoczem.
W ostatnich latach opracowano nową terapię z wykorzystaniem oczyszczonej z osocza ludzkiej apotransferyny. Badania kliniczne z udziałem czworga dzieci i jednej osoby dorosłej, które były leczone tą metodą przez niemal 10 lat, wykazały obiecujące rezultaty. Leczenie skutkowało ustąpieniem niedokrwistości i zmniejszeniem gromadzenia się żelaza w organizmie.
Pacjenci otrzymywali początkowo dożylne dawki 75 mg/kg co 8 tygodni przez 6 miesięcy, następnie 75 mg/kg co 4 tygodnie przez kolejne 6 miesięcy. W następnych latach apotransferynę podawano co 4 tygodnie, ale dawkę dostosowywano indywidualnie od 75 do 150 mg/kg.
Częstość występowania
Hipotransferynemia jest niezwykle rzadką chorobą. Dokładna częstość występowania nie jest znana. Do chwili obecnej w literaturze medycznej opisano zaledwie 16 przypadków z 14 rodzin na całym świecie.
Szacuje się, że częstość występowania wynosi mniej niż 1 przypadek na milion osób. Ze względu na tak niską częstość występowania, choroba jest klasyfikowana jako ultra rzadka.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy
