Niewydolność serca

Czym jest niewydolność serca?

Niewydolność serca oznacza, że serce nie jest w stanie pompować krwi wystarczająco dobrze, aby sprostać potrzebom organizmu. To długotrwały stan, który zwykle pogarsza się z czasem1. Warto podkreślić, że niewydolność serca nie oznacza, że serce przestało pracować – oznacza, że potrzebuje wsparcia, aby funkcjonować lepiej1.

Kiedy serce nie radzi sobie z pompowaniem odpowiedniej ilości krwi, krew gromadzi się w innych częściach ciała. Najczęściej zbiera się w płucach, nogach i stopach2. Można to porównać do działu wysyłkowego, który nie nadąża z dostarczaniem przesyłek tam, gdzie powinny trafić – wszystko się kumuluje i powoduje problemy2.

Niewydolność serca może wystąpić w każdym wieku, ale jest najczęstsza u osób starszych1. W Stanach Zjednoczonych żyje z nią ponad 6 milionów dorosłych w wieku 20 lat i starszych3. Jest to główna przyczyna hospitalizacji u osób powyżej 65. roku życia2.

Istnieją różne typy niewydolności serca. Lewostronną niewydolność serca charakteryzuje to, że lewa strona serca nie pompuje wystarczająco dużo krwi bogatej w tlen do organizmu4. Prawostronną niewydolność serca rozpoznaje się, gdy serce jest zbyt słabe, aby pompować wystarczająco dużo krwi do płuc w celu dotlenienia4. Lewostronną niewydolność serca występuje częściej niż prawostronną4.

Objawy niewydolności serca

Główne objawy niewydolności serca obejmują duszność po wysiłku lub w spoczynku oraz uczucie zmęczenia przez większość czasu1. Wiele osób odczuwa trudności w wykonywaniu ćwiczeń fizycznych1.

Inne częste objawy to uczucie zawrotów głowy lub omdlenia oraz obrzęk kostek i nóg1. Niektóre osoby mogą również doświadczać uporczywego kaszlu, szybkiego bicia serca i zawrotów głowy1.

Do dodatkowych objawów należą: budzenie się z dusznością w nocy, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca (uczucie przyspieszonych lub nieregularnych uderzeń serca), zmęczenie podczas aktywności, obrzęk brzucha, przyrost masy ciała, potrzeba oddawania moczu podczas odpoczynku w nocy, suchy, męczący kaszel, uczucie pełności lub twardości w brzuchu oraz utrata apetytu lub nudności2.

Objawy mogą rozwijać się szybko, co nazywamy ostrą niewydolnością serca, lub stopniowo przez tygodnie lub miesiące, co określamy jako przewlekłą niewydolność serca1.

Należy skontaktować się z lekarzem, jeśli doświadczasz uporczywych lub stopniowo pogarszających się objawów niewydolności serca1. Natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 999 lub udaj się na najbliższy oddział ratunkowy, jeśli masz nagłe lub bardzo ciężkie objawy1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Niewydolność serca jest często wynikiem wielu problemów wpływających jednocześnie na serce1. W większości przypadków rozwija się powoli w wyniku długotrwałych stanów chorobowych4.

Najczęstszą przyczyną niewydolności serca jest choroba niedokrwienna serca – stan, w którym tętnice dostarczające krew do serca zostają zablokowane przez substancje tłuszczowe, co może powodować dławicę piersiową (ból w klatce piersiowej) lub zawał serca1.

Inne stany, które mogą prowadzić do niewydolności serca, to wysokie ciśnienie krwi, które z czasem może nadmiernie obciążać serce1, schorzenia wpływające na mięsień sercowy zwane kardiomiopatią1, problemy z rytmem serca, takie jak migotanie przedsionków1, uszkodzenie lub inne problemy z zastawkami serca1 oraz wrodzone wady serca wpływające na normalne funkcjonowanie serca1.

Dodatkowe przyczyny obejmują zawał serca, zapalenie wsierdzia, cukrzycę, poważne choroby płuc, takie jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), oraz otyłość4. Czasami również nadwaga, niedokrwistość, picie zbyt dużej ilości alkoholu, nadczynność tarczycy lub wysokie ciśnienie w płucach mogą prowadzić do niewydolności serca1.

Z czasem lewostronną niewydolność serca może prowadzić do prawostronnej niewydolności serca4.

Diagnostyka

Aby sprawdzić, jak dobrze pracuje serce, można przeprowadzić szereg badań1. Badania te obejmują badania krwi, elektrokardiogram (EKG), który mierzy aktywność elektryczną serca, oraz echokardiogram, który wykorzystuje fale dźwiękowe do tworzenia obrazu serca1.

Badania krwi mogą obejmować pomiar poziomu peptydów natriuretycznych, które są substancjami uwalnianymi do krwi, gdy serce jest obciążone5.

Inne badania obrazowe mogą obejmować zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, które może pokazać powiększenie serca lub gromadzenie się płynu w płucach5. Tomografia komputerowa (CT) i rezonans magnetyczny (MRI) mogą dostarczyć szczegółowych obrazów struktury serca5.

W niektórych przypadkach może być konieczne przeprowadzenie cewnikowania serca, podczas którego cienką rurkę wprowadza się do naczyń krwionośnych, aby sprawdzić, czy tętnice wieńcowe są zwężone lub zablokowane5.

Leczenie

Leczenie niewydolności serca zwykle ma na celu kontrolowanie objawów tak długo, jak to możliwe, i spowolnienie postępu choroby1. Sposób leczenia zależy od tego, co powoduje niewydolność serca1. W większości przypadków leczenie będzie musiało trwać przez resztę życia6.

Typowe leczenie obejmuje zmiany stylu życia, takie jak zdrowa dieta, regularne ćwiczenia fizyczne i zaprzestanie palenia1. Osobom z niewydolnością serca powinna być oferowana rehabilitacja kardiologiczna oparta na ćwiczeniach1.

Większość osób z niewydolnością serca jest leczonych lekami1. Często konieczne jest przyjmowanie 2 lub 3 różnych leków6. Główne leki stosowane w niewydolności serca to inhibitory ACE, które rozluźniają i otwierają naczynia krwionośne, ułatwiając sercu pompowanie krwi6, blokery receptora angiotensyny II (ARB), które działają w podobny sposób do inhibitorów ACE6, oraz beta-blokery6.

Inne leki obejmują antagonistów receptora mineralokortykoidowego, leki moczopędne, które pomagają pozbyć się nadmiaru płynów6, iwabradynę, inhibitory SGLT2 oraz kombinacje leków, takie jak sakubitryl-walsartan6.

W niektórych przypadkach mogą być potrzebne urządzenia wszczepialne do kontroli rytmu serca lub operacja1. Może to obejmować przywrócenie przepływu krwi przez zablokowane tętnice, naprawę lub wymianę zastawek sercowych, a w ciężkich przypadkach transplantację serca7.

Życie z niewydolnością serca

Jeśli masz niewydolność serca, bardzo ważne jest, abyś dobrze dbał o swoje zdrowie i samopoczucie8. Samoopiekę można określić jako codzienne zarządzanie swoim zdrowiem poprzez wykonywanie określonych czynności, takich jak codzienne ważenie się9.

Pięć najważniejszych wskazówek dotyczących codziennej samoopiekę obejmuje: przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami, codzienne ważenie się o tej samej porze dnia, na tej samej wadze, na twardej, płaskiej powierzchni, prowadzenie codziennego zapisu objawów, ograniczenie sodu w diecie oraz regularne ćwiczenia fizyczne9.

Zdrowa, zbilansowana dieta może pomóc poprawić objawy i ogólny stan zdrowia8. Dieta powinna obejmować dużo owoców i warzyw – należy dążyć do spożycia co najmniej 5 porcji dziennie, posiłki oparte na produktach skrobiowych, takich jak ziemniaki, chleb, ryż lub makaron, produkty mleczne lub ich zamienniki, fasola lub rośliny strączkowe, ryby, jaja, mięso i inne źródła białka oraz niski poziom tłuszczów nasyconych, soli i cukru8.

Regularna aktywność fizyczna może również pomóc poprawić objawy i ogólny stan zdrowia8. Przed rozpoczęciem ćwiczeń należy skonsultować się z lekarzem, który pomoże stworzyć program ćwiczeń, który jest przyjemny i bezpieczny9.

Jeśli palisz, rzucenie palenia może poprawić ogólny stan zdrowia8. Możesz nadal pić alkohol, jeśli masz niewydolność serca, ale zaleca się nieprzekraczanie zalecanych limitów wynoszących więcej niż 14 jednostek alkoholu tygodniowo8.

Każda osoba z niewydolnością serca powinna otrzymać roczną szczepionkę przeciw grypie oraz jednorazowe szczepienie przeciw pneumokokom8.

Ważne jest, aby znać znaki ostrzegawcze wskazujące, że niewydolność serca się pogarsza9. Należy zadzwonić do lekarza lub pielęgniarki, jeśli wystąpi nagły przyrost masy ciała, taki jak ponad 1 do 1,3 kilograma (2 do 3 funtów) w ciągu jednego lub dwóch dni lub 2,3 kilograma (5 funtów) w ciągu tygodnia9.