Odrzucenie przeszczepu płuca jest częstszym zjawiskiem, niż większość pacjentów i ich rodzin mogłaby przypuszczać – występuje nawet u 90% pacjentów w ostrej postaci. Na szczęście przy specjalistycznej opiece ostre odrzucenie można skutecznie leczyć, często nawet w warunkach domowych.
Czym jest odrzucenie przeszczepu płuca
Odrzucenie to normalna reakcja organizmu na obcy obiekt. Kiedy nowe płuco zostaje przeszczepione do ciała pacjenta, organizm traktuje przeszczepiony narząd jako zagrożenie i próbuje go zaatakować. Układ odpornościowy – czyli system obronny organizmu przed chorobami – wytwarza przeciwciała, które starają się zniszczyć nowy narząd, nie zdając sobie sprawy, że przeszczepione płuco jest korzystne dla zdrowia.
Odrzucenie występuje, gdy układ odpornościowy organizmu tworzy przeciwciała, które rozpoznają i atakują nowe płuco tak, jakby było to obcy najeźdźca, podobnie jak organizm atakowałby wirusa. Aby umożliwić narządowi pomyślne funkcjonowanie w nowym organizmie, należy stosować leki, które oszukują układ odpornościowy, sprawiając, że akceptuje przeszczep jako własny. Te leki muszą być przyjmowane przez cały czas, dopóki przeszczepiony narząd pozostaje w ciele.
Rodzaje odrzucenia przeszczepu
Odrzucenie przeszczepu płuca można podzielić na kilka typów, które różnią się czasem wystąpienia i nasileniem objawów.
Ostre odrzucenie komórkowe występuje bardzo często – nawet u 90% pacjentów po przeszczepie płuca. Ten typ odrzucenia pojawia się z szybkimi objawami i na szczęście jest bardzo dobrze leczony. Wielu pacjentów można nawet leczyć w domu pod opieką specjalisty transplantologicznego.
Przewlekłe odrzucenie jest znacznie poważniejsze i dotyczy około 10% pacjentów. Więcej niż 50% biorców przeszczepu płuca doświadcza odrzucenia nowego płuca w ciągu pięciu lat od jego otrzymania. Przewlekła dysfunkcja przeszczepionego płuca, która obejmuje różne przejawy przewlekłego odrzucenia, pozostaje główną przyczyną zgonów po pierwszym roku od transplantacji.
Odrzucenie jest poważnym powikłaniem po przeszczepie płuca. Ostre odrzucenie komórkowe, limfocytowe zapalenie oskrzelików i odrzucenie za pośrednictwem przeciwciał są czynnikami ryzyka późniejszego rozwoju przewlekłej dysfunkcji przeszczepionego płuca.
Objawy odrzucenia
Najczęstsze objawy odrzucenia obejmują kilka charakterystycznych sygnałów ostrzegawczych. Warto pamiętać, że każda osoba może doświadczać objawów w różny sposób.
Do najczęstszych objawów należą:
Gorączka
Dreszcze
Bóle przypominające grypę
Duszność
Pierwszą rzeczą, którą obserwuje się u pacjentów z odrzuceniem przeszczepu płuca, jest zmniejszona funkcjonalność płuc. Każdy pacjent po przeszczepie płuca otrzymuje do domu urządzenie do spirometrii – specjalny przyrząd używany dwa razy dziennie do mierzenia ilości powietrza, którą można wydmuchnąć w ciągu jednej sekundy. Jeśli objętość powietrza spada o więcej niż 10%, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem w celu oceny.
Wykrywanie i diagnozowanie odrzucenia
Podczas oceny lekarz może potwierdzić, czy pacjent doświadcza odrzucenia płuca, wykonując biopsję – badanie polegające na pobraniu małego fragmentu tkanki do analizy. W biopsji lekarze szukają limfocytów, czyli rodzaju białych krwinek krążących we krwi, które w przypadku odrzucenia atakują naczynia krwionośne płuc.
Ostre odrzucenie komórkowe i limfocytowe zapalenie oskrzelików mają dobrze zdefiniowane kryteria diagnostyczne i stopniowanie według obrazu histopatologicznego. Diagnostyka odrzucenia za pośrednictwem przeciwciał wymaga multidyscyplinarnego podejścia.
Lekarze oceniają nasilenie odrzucenia, co pomaga określić odpowiednie leczenie dla pacjenta.
Leczenie odrzucenia
Chociaż przewlekłe odrzucenie zazwyczaj nie może zostać odwrócone, ostre odrzucenie jest bardzo dobrze leczone. Leczenie zależy od typu i nasilenia odrzucenia.
W przypadku ostrego odrzucenia wielu pacjentów może być leczonych w domu pod opieką specjalisty transplantologicznego. Jest to możliwe dzięki odpowiedniej terapii immunosupresyjnej – lekom, które tłumią nadmierną reakcję układu odpornościowego.
Badania naukowe przyczyniły się do lepszego zrozumienia mechanizmów odrzucenia. Niedawne odkrycie wykazało, że po przeszczepie i w stanach przewlekłych choroby pojawiają się nieprawidłowe komórki, a "rozmowy" między nimi napędzają rozwój uszkodzenia płuc i odrzucenia przeszczepu. Te odkrycia nie tylko pomagają odpowiedzieć na pytanie, dlaczego odrzucenie występuje, ale także przyspieszyły poszukiwania nowych leków do leczenia odrzucenia przeszczepu i innych chorób powodujących bliznowacenie płuc.
Rokowania i przeżywalność
Liczba przeszczepów płuc rocznie w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie wzrosła w ostatnim czasie. Wynika to z systematyzacji ogólnokrajowych baz danych i alokacji narządów, ulepszonych technik chirurgicznych oraz nowej generacji leków immunosupresyjnych.
Mimo postępów, biorcy przeszczepu płuca nadal mają wysoki wskaźnik niepowodzeń krótkoterminowych i długoterminowych w porównaniu z innymi narządami litymi. Pięcioletnia przeżywalność wynosi około 58%.
Niektóre centra transplantacyjne w Stanach Zjednoczonych osiągają wyniki lepsze niż średnia krajowa. Na przykład jedno z czterech wiodących ośrodków medycznych w kraju ma roczne wskaźniki przeżycia, które są lepsze niż średnia krajowa.
W 2017 roku w Stanach Zjednoczonych wykonano 2449 przeszczepów płuc u osób z ciężkimi schorzeniami, takimi jak śródmiąższowa choroba płuc, mukowiscydoza, nadciśnienie płucne i rozedma. Na całym świecie do tej pory wykonano ponad 69 000 przeszczepów płuc.
Edukacja pacjentów i ich rodzin na temat odrzucenia przeszczepu jest niezwykle ważna. Im więcej pacjenci wiedzą o objawach ostrzegawczych i dostępnych opcjach leczenia, tym lepiej mogą dbać o swoje zdrowie po przeszczepie.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Austria
